I SA/Wa 2256/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie: WSA Emilia Lewandowska WSA Dorota Apostolidis (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 marca 2013 r. sprawy ze skargi L. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie zapomogi z tytułu urodzenia dziecka 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, po rozpatrzeniu odwołania L. Ś. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka A. S. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu 31 lipca 2012 r. do Prezydenta [...] - wpłynął wniosek L. Ś. o ustalenie prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, A. S., który urodził się w dniu [...] marca 2012 r. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] , odmówił L. Ś. przyznania ww. świadczenia. W uzasadnieniu wydanej decyzji organ wskazał na treść przepisu art. 15 b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139. poz. 992 ze zm.), który stanowi, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała po opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim. Organ pierwszej instancji zauważył, że składając wniosek o przyznanie tej zapomogi, L. Ś. na wniosku dopisała, że nie jest w stanie dostarczyć zaświadczenia lekarskiego i oczekuje na wydanie decyzji odmownej. Prezydent [...] wskazał, że w świetle powołanego przepisu L. Ś. nie spełnia warunków do przyznania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka, ponieważ nie przedstawiła zaświadczenia lekarskiego potwierdzającego pozostawanie pod opieką lekarską od 10 tygodnia ciąży. Od decyzji Prezydenta [...] strona wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. nie zgadzając się z ustaleniami poczynionymi przez organ pierwszej instancji. L. Ś. podniosła, że 10 tydzień ciąży przypadał w 2011 r., przed obowiązywaniem zapisu o konieczności pozostawania pod opieką lekarską od 10 tygodnia w celu uzyskania zapomogi, zaś obecny stan winien mieć zastosowanie do kobiet, które urodziły dziecko po 1 stycznia 2012 r. W toku postępowania odwoławczego Kolegium sięgając do przepisu art. 15 b ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 139, poz. 992), wskazało, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się żywego dziecka przysługuje , jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu, przy czym, stosownie do przepisu ustępu 6 cyt. artykułu, pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Organ drugiej instancji zauważył, że przepis art. 15b ust. 5 ma zastosowanie wyłącznie dla kobiet, które zaszły w ciążę po dniu 1 stycznia 2012 r. Ponadto wyjaśnił, że ustępy 5-7 art. 15b w cytowanym powyżej brzmieniu, zostały dodane do tej ustawy artykułem 7 pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zamianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U z 2008 r. Nr 237, poz. 1654), która, stosownie do przepisu art. 19 tej ustawy, weszła w życie z dniem 1 stycznia 2009 r. A zatem obowiązek potwierdzenia opieki medycznej nad kobietą w ciąży, o którym mowa w art. 9 i 15 b ustawy zmienianej art. 7, stosuje się od dnia 1 listopada 2009 r. Kolegium wyjaśniło, że obowiązkiem lekarzy zatem jest wydawanie zaświadczeń w stosunku do kobiet, które z dniem 1 listopada 2009 r. znajdą się w dziesiątym tygodniu ciąży. Tylko wówczas można nałożyć na kobietę, pod rygorem odmowy przyznania zapomogi, obowiązek zabiegania o stosowną dokumentacją medyczną, która z dniem porodu może stanowić podstawę do wykazania pozostawania pod opieką od 10 tygodnia ciąży. W stosunku do kobiet, które urodziły żywe dzieci, ale nie mogły ubiegać się o założenie medycznej dokumentacji ciążowej, gdyż w dniu 1 listopada 2009 r. upłynął już względem nich ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży - nie mają obowiązku przedstawienia zaświadczenia. Tym samym organ nie podzielił zarzutu L. Ś. podnoszącej, iż wymóg pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu dotyczy tylko kobiet, które zaszły w ciążę po dniu 1 stycznia 2012 r. Kolegium podzieliło stanowisko Prezydenta [...], upatrującego podstawy do odmowy przyznania L. Ś. zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka w okoliczności, iż nie pozostawała ona pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Niespełnienie tego wymogu uzasadnia wydanie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy zauważył również, że ustawodawca zawierając ten wymóg w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie przewidział od niego żadnych wyjątków, umożliwiających przyznanie zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka w sytuacji pozostawania pod opieką medyczną przez okres krótszy niż wskazany w tym przepisie, albo w sytuacji braku takiej opieki. Zaznaczył, że okoliczności takiej stanowić nie może dobre samopoczucie matki i podejmowanie przez nią pracy zawodowej. Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] o odmowie przyznania prawa do jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia się dziecka A. S. Na powyższą decyzję L. Ś. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Zaznaczyła, że nie zgadza się z obiema decyzjami. Wyjaśniała, że syna A. S. urodziła w dniu [...] marca 2012 r. 10 tydzień ciąży przypadał w roku 2011, a zatem przed obowiązywaniem zapisu o konieczności pozostawania pod opieką lekarską. Skarżąca uważa, że kwalifikuje się do przyznania świadczenia, a obecny zapis przepisu art. 15 b ust. 5 powinien mieć zastosowanie wobec kobiet, które zaszły w ciążę po 1 stycznia 2012r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja i utrzymująca ją w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). W niniejszej sprawie materialnoprawną podstawę dla rozpoznania wniosku strony o przyznanie zapomogi stanowił przepis art. 15 b ust. 5 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm.). Przepis ten przewiduje, że jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia się dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną. Jak słusznie zauważył organ drugiej instancji przepis ust. 5 i 6 art. 15 b ustawy zostały wprowadzone do ustawy o świadczeniach rodzinnych na mocy art. 7 pkt 3 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r. Nr 237, poz. 1654). Zgodnie z art. 18 ustawy nowelizującej powołany obowiązek potwierdzenia opieki medycznej od nie później niż 10 tygodnia ciąży wszedł w życie z dniem 1 listopada 2009 r. Istotne w realiach niniejszej sprawy jest jednak okoliczność, że na mocy art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 50, poz. 301) odroczono obowiązek stosowania przepisu art. 15b u.ś.r. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ustawy o zmianie u.ś.r. dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 u.ś.r., do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Odnosząc powyższe regulacje do materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy należy zauważyć, że organy zarówno Prezydent [...] jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. błędnie uznały, iż w stosunku do L. Ś. nie została spełniona obligatoryjna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, określona w art. 15b ust. 5 u.ś.r. w postaci pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Z akt spawy wynika bowiem, że dziecko urodziło się 3 marca 2012 roku, a zatem 10 tydzień ciąży przypadał – jak słusznie zauważyła skarżąca przed obowiązywaniem zapisu o konieczności legitymowania się przez nią zaświadczeniem, o którym mowa w przepisie art. 15 b ust. 5. Innymi słowy w czasie określonym przez ten przepis, obowiązek wykazania pozostawania pod opieką lekarską nie później niż od 10 tygodnia ciąży nie obejmował L. Ś. Jeszcze raz należy wskazać, że skoro do dnia 31 grudnia 2011 r. stosowanie art. 15b ust. 5 u.ś.r. było zawieszone, obowiązek ten dotyczył kobiet znajdujących się od dnia 1 stycznia 2012 r. w dziesiątym tygodniu ciąży. Tym samym brak było podstaw prawnych do ubiegania się przez skarżącą o potwierdzenie sprawowania opieki medycznej już od 10 tygodnia ciąży. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, że nałożenie na stronę obowiązku przedłożenia stosownego zaświadczenia dotyczącego okresu, gdy zaświadczenie takie nie było wymagane do otrzymania stosownego uprawnienia, stanowi naruszenie zasady nie działania prawa wstecz (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 563/12, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 19/13, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt IIV SA/GL 418/12, publ.: www.orzeczenia.nsa.dov.pl,). Jeszcze raz należy powtórzyć, że skoro stosowanie przepisu art. 15b ust. 5 u.ś.r. zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2011 r., to możliwość jego zastosowania powstała z dniem 1 stycznia 2012 r., czyli w czasie, gdy w odniesieniu do skarżącej upłynął już ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży. Tym samym obowiązek wykazania stosownym zaświadczeniem pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu jej nie dotyczy. Brak było zatem podstaw do badania przez organ spełnienia przez L. Ś. przesłanki określonej w art. 15b ust. 5 i 6 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. Rozpoznając ponownie sprawę, organy wezmą pod uwagę powyższe wskazania Sądu i dokonają właściwej wykładni przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 152 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.