I SA/Wa 2276/12

WyrokWSA w Warszawie2014-06-05

Skład orzekający: Mirosław Gdesz, Elżbieta Lenart, Tomasz Szmydt

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło przyznania zasiłków celowych skarżącej, opierając się na braku jej współpracy z pracownikiem socjalnym oraz uznaniowym charakterze przyznawania świadczeń z pomocy społecznej?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo odmówiło przyznania zasiłków celowych skarżącej. Brak współpracy skarżącej z pracownikiem socjalnym, przejawiający się w agresywnym zachowaniu i utrudnianiu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, stanowił podstawę do odmowy przyznania świadczenia zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Ponadto, sąd podkreślił uznaniowy charakter przyznawania zasiłków celowych, co oznacza, że nawet przy spełnieniu kryteriów formalnych, organ nie jest zobowiązany do przyznania świadczenia w żądanej wysokości, zwłaszcza gdy żądania wykraczają poza zakres niezbędnej pomocy i gdy organ dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi.
Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymujące w mocy decyzje organu pierwszej instancji odmawiające przyznania jej licznych zasiłków celowych na różne potrzeby. Jako podstawę odmowy organy wskazały brak współpracy skarżącej z pracownikiem socjalnym podczas prób aktualizacji wywiadu środowiskowego, a także uznaniowy charakter przyznawania świadczeń i nadmierne żądania finansowe skarżącej. Skarżąca podnosiła trudną sytuację życiową i zdrowotną.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Tomasz Szmydt Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2014 r. sprawy ze skarg J. S. na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]: 1. z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]; 2. z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; 3. z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; w przedmiocie odmowy przyznania zasiłków celowych 1. oddala skargę na decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...]; 2. oddala skargę na decyzję z dnia [...] października 2012 r. nr [...]; 3. oddala skargę na decyzję z dnia [...] października 2012 r. nr [...]. I. Stan faktyczny 1) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] sierpnia 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania J. S. (dalej powoływana jako: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] czerwca 2012 r., nr [...], odmawiającą skarżącej przyznania zasiłku celowego na: zdjęcie, kartę miejską, dojazdy do M. M. w kwocie 270 zł, zasiłku celowego na: art. piśmienne i kserowania – 100 zł, kuchenkę gazową – 400 zł, utrzymanie telefonu komórkowego – 280 zł, świece – 100 zł, kostium kąpielowy i karnet na basen – 250 zł, kalosze – 100 zł, parasol – 150 zł, torbę na zakupy na kółkach – 200 zł, ciśnieniomierz – 300 zł, obuwie skórzane – 300 zł, skrzynkę na listy – 150 zł, odzież - 500 zł, dres - 150 zł, wodę - 750 zł, leki - 2000 zł, garnki, patelnię teflonową i czajnik – 200 zł, pralnię – 200 zł, kołdrę z wełny merynosa i pościel – 400 zł, na leczenie zęba – 760 zł, pantomogram - 150 zł, gaz w butlach 244 zł. Organ odwoławczy wskazał, że organ I instancji odmówił przyznania zasiłku celowego z uwagi na brak współpracy skarżącej z pracownikiem socjalnym. W odwołaniu od decyzji skarżąca podniosła swoją trudną sytuację życiową i fakt zmuszania jej do podpisywania niewypełnionego wywiadu środowiskowego, który winien być aktualizowany nie częściej niż co 6 miesięcy. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 z zm.; dalej powoływana jako: "uops"), pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 uops przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Zdaniem Kolegium, skarżąca spełnia kryteria do przyznania niniejszej pomocy. Prowadzi bowiem samodzielne gospodarstwo domowe. Jest całkowicie niezdolna do pracy (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2010 r., nr akt [...]). Źródłem dochody skarżącej do 30 maja 2012 r. był zasiłek stawy w kwocie [...] zł oraz zasiłek pielęgnacyjny w kwocie [...] zł, a od 1 czerwca 2012 r., zasiłek stały w kwocie [...] zł. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 4 uops osoboy i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Art. 11 ust. 2 uops stanowi m.in, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał, że z dotychczasowych licznych postępowań odwoławczych (m.in. pismo organu pierwszej instancji z dnia 31 maja 2012 r., a także pismo z dnia 29 czerwca 2012 r.) wynika, że ostatni wywiad środowiskowy sporządzono w mieszkaniu strony, w kwietniu 2010 r., natomiast pracownicy socjalni pomimo wcześniejszych powiadomień nie byli wpuszczeni przez stronę do mieszkania. Organ podejmował wielokrotnie próby aktualizacji wywiadu środowiskowego. Dla celów niniejszej sprawy skarżąca została zawiadomiona pismem z dnia 12 czerwca 2012 r. o proponowanym terminie wywiadu środowiskowego wyznaczonym na dzień 18 czerwca 2012 r., w godzinach 10-12. Nawiązując do wezwania strona w piśmie z dnia 14 czerwca 2012 r. poinformowała organ pierwszej instancji, że aktualizacja wywiadu środowiskowego winna być dokonywana nie częściej niż co 6 miesięcy, gdy tymczasem ostatnia aktualizacji tego wywiadu miała miejsce w dniu 23 marca 2012 r. W piśmie strona wyznaczyła termin aktualizacji wywiadu na dzień 18 czerwca 2012 r. punktualnie o godz. 9 rano. W wymienionym dniu i wskazanej godzinie pracownicy socjalni stawili się na posesji wnioskodawczyni, która jak wynika z notatki służbowej pracownika socjalnego z dnia 18 czerwca 2012 r., zareagowała agresją, utrudniała przeprowadzenie wywiadu, nie odpowiadała na pytania i w sposób obraźliwy odnosiła się do pracowników socjalnych. Na koniec strona wywiad przerwała i wyszła z domu. W związku z tym aktualizacji wywiadu środowiskowego nie przeprowadzono. Zdaniem Kolegium, takie działanie osoby domagającej się świadczeń z pomoc społecznej wypełnia przesłankę, o której mowa w art. 11 ust. 2 uops, warunkującą odmowę przyznania świadczenia. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 107 ust 4 uops w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a tkaże gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osoby korzystającej ze stałych forma pomocy (tak jest w przypadku wnioskodawczyni) aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Organ administracji publicznej zobligowany jest przepisem prawa do aktualizacji wywiadu nie rzadziej niż 6 miesięcy, co oznacza, że wywiad ten może być aktualizowany w każdym przypadku gdy strona ubiega się o świadczenie. Ponadto organ stwierdził, iż organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust. 1 uops) przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, a takim jest pomoc w zakresie dożywiania, są obowiązane zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 Kpa załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie. Kolegium podało, że w każdym miesiącu strona ubiega się o kilkunastotysięczne zasiłki na powtarzające się potrzeby. W roku 2004 otrzymała pomoc na łączną kwotę 4.346,20 zł, w roku 2005 - 7.786 zł, w roku 2006 -7.800 zł, w roku 2007 - 9.055,52 zł, w roku 2008 - 8.600,72 zł, w roku 2009 - 7.843,92 zł, w roku 2010 - 8.027,92 zł, w roku 2011 - 4.864 zł. Poza tym organ uiszcza miesięcznie świadczenie w postaci składki zdrowotnej w kwocie [...] zł. Udzielana pomoc niejednokrotnie przewyższała miesięcznie kwotę najniższej emerytury netto. Żądania strony wykraczają także poza zakres niezbędnej pomocy o jakiej mowa w ustawie o pomocy społecznej, np domaganie się kwoty 280,00 zł na utrzymanie telefonu komórkowego, kwoty 250,00 zł na zakup kostiumu kąpielowego i karnet na basen, kwoty 100,00 zł na zakup kaloszy, kwoty 150,00 zł na zakup parasola, kwoty 300,00 zł na zakup obuwia skórzanego, kwoty 200,00 zł na zakup wózka na kółkach itd. Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek dostarczania środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z materiału dowodowego wynika, że skarżąca ma syna, jednakże odmawia udzielenia jakichkolwiek informacji na jego temat. W ocenie organu, to na synu odwołującej ciąży ustawowy obowiązek udzielania pomocy matce, także finansowej i o tę pomoc wnioskodawczym winna do niego w pierwszej kolejności wystąpić. 2) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z [...] października 2012 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącej utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] sierpnia 2012 r., nr [...], odmawiającą skarżącej przyznania zasiłku celowego tytułem zwrotu za zakupiony gaz w kwocie 118,00 zł oraz zasiłku celowego na art. piśmienne i kserowanie – 100 zł, kuchenkę gazową – 400 zł, utrzymanie telefonu komórkowego – 270 zł, świece – 100 zł, kostium kąpielowy i karnet na basen – 250 zł, kalosze – 100 zł, parasol duży – 150 zł, torbę na zakupy na kółkach – 200 zł, ciśnieniomierz – 300 zł, obuwie skórzane – 300 zł, obuwie na zmianę – 200 zł, skrzynkę na listy – 150 zł, odzież - 500 zł (kurtka, spodnie, bielizna), dres - 150 zł, wodę - 750 zł, leki - 2000 zł, 2 garnki, patelnię teflonową i czajnik – 200 zł, pralnię – 200 zł, kołdrę z wełny merynosa i pościel – 400 zł, na leczenie zęba – 760 zł, pantomogram - 150 zł. Organ odwoławczy podał, że w dniu 5 kwietnia 2012 r. wpłynął do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] wniosek skarżącej z dnia 24 marca 2014 r., o natychmiastowy zwrot kwoty 118 zł za 2 butle gazu wg. załączonej faktury. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], przyznał wnioskodawczy zasiłek celowy w łącznej kwocie 150 zł w miesiącu sierpniu z przeznaczeniem na dofinansowanie zakupu kuchenki gazowej – 71 zł, zakup gazu w butlach – 59 zł i dojazd do M. M. koleją – 20 zł. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Natomiast pozostałe wnioski skarżącej organ decyzją z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...], rozpatrzył odmownie. Od powyższej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. skarżąca wniosła odwołanie. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało, że w myśl art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. uops, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mająca na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 uops przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł. Zdaniem Kolegium, skarżąca spełnia kryteria do przyznania niniejszej pomocy. Prowadzi bowiem samodzielne gospodarstwo domowe. Do dnia 30 maja 2012 r. legitymowała się znacznym stopniem niepełnosprawności (orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], nr [...]). Na podstawie orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] maja 2010 r., nr akt [...] uznana jest za całkowicie niezdolną do pracy do dnia 31 maja 2013 r. Źródłem jej dochodu jest zasiłek stały w kwocie [...] zł. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 4 uops osoboy i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Art. 11 ust. 2 uops stanowi m.in, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, iż ostatni wywiad środowiskowy sporządzono w mieszkaniu strony, w kwietniu 2010 r., natomiast pracownicy socjalni pomimo wcześniejszych powiadomień nie byli wpuszczeni przez stronę do mieszkania. Organ podejmował wielokrotnie próby aktualizacji wywiadu środowiskowego w dniach: 17 stycznia 2011 r., 21 lutego 2011 r., 21 marca 2011 r., 18 kwietnia 2011 r., 16 maja 2011 r., 27 czerwca 2011 r., 25 lipca 2011 r., 23 sierpnia 2011 r., 26 września 2011 r., 13 października 2011 r. a także w stycznia, lutym, marcu, kwietnia 2012 r. Dla celów niniejszej sprawy skarżąca została zawiadomiona pismem z dnia 19 lipca 2012 r. o proponowanym terminie wywiadu środowiskowego wyznaczonym na dzień 13 sierpnia 2012 r., w godzinach 10-12. W tym dniu pracownicy socjalni stawili się na posesji wnioskodawczyni, która zareagowała agresją i nie odpowiadała na pytania pracowników. Formularz wywiadu cz. IV został przez stronę pokreślony, w wyniku czego pracownik socjalny nie miał możliwości jego uzupełnienia. W związku z tym wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony prawidłowo. Zdaniem Kolegium, takie działanie osoby domagającej się świadczeń z pomoc społecznej wypełnia przesłankę, o której mowa w art. 11 ust. 2 uops, warunkującą odmowę przyznania świadczenia. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 107 ust 4 uops w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osoby korzystającej ze stałych forma pomocy (tak jest w przypadku wnioskodawczyni) aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. Organ administracji publicznej zobligowany jest przepisem prawa do aktualizacji wywiadu nie rzadziej niż 6 miesięcy, co oznacza, że wywiad ten może być aktualizowany w każdym przypadku gdy strona ubiega się o świadczenie. Ponadto organ stwierdził, iż organy administracji działające na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 39 ust. 1 uops) przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, a takim jest pomoc w zakresie dożywiania, są obowiązane zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 Kpa załatwić sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków. Nie jest więc tak, że każda osoba spełniająca warunki do przyznania pomocy społecznej tę pomoc musi uzyskać w żądanej wysokości, gdyż organy administracji muszą gospodarować określoną pulą środków finansowych i rozeznać potrzeby osób samotnych oraz rodzin wielodzietnych żyjących w ubóstwie. Kolegium zauważyło, że z zaskarżonej decyzji z dnia [...] sierpnia 2012 r. wynika, że dofinansowano wnioskodawczyni w miarę możliwości główne potrzeby tj. zakup kuchenki gazowej, gazu i biletu do M. M.. W sierpniu 2012 przyznano J. S. świadczenie pieniężne z programu rządowego – Pomoc państwa w zakresie dożywiania w wysokości 80 zł. Kolegium podało, że w każdym miesiącu strona ubiega się o kilkunastotysięczne zasiłki na powtarzające się potrzeby. W roku 2004 otrzymała pomoc na łączną kwotę 4.346,20 zł, w roku 2005 - 7.786 zł, w roku 2006 -7.800 zł, w roku 2007 - 9.055,52 zł, w roku 2008 - 8.600,72 zł, w roku 2009 - 7.843,92 zł, w roku 2010 - 8.027,92 zł, w roku 2011 - 4.864 zł. W 2012 r. w okresie od stycznia do dnia 1 sierpnia otrzymała pomoc w łącznej kwocie [...] zł. Poza tym organ uiszcza miesięcznie świadczenie w postaci składki zdrowotnej w wymaganej przepisami prawa wysokości. Udzielana pomoc niejednokrotnie przewyższała miesięcznie kwotę najniższej emerytury netto. Żądana pomoc w wielu przypadkach rażąco przekracza zakres niezbędnej pomocy np. domaganie się kwoty 100 zł na art. piśmienne, kwoty 150,00 zł na zakup parasola, kwoty 100,00 zł na zakup kaloszy, kwoty 280,00 zł na utrzymanie telefonu komórkowego, kwoty 250,00 zł na zakup kostiumu kąpielowego i karnet na basen, kwoty 100,00 zł na zakup kaloszy, kwoty 300,00 zł na zakup obuwia skórzanego, 400 zł na zakup kołdry z merynosa i pościeli, kwoty 200,00 zł na zakup wózka na kółkach, kwoty 180 zł na zakup kostiumu kąpielowego, czy kwoty 200 zł na doładowanie telefonu komórkowego lub kwoty 300 zł na zakup ciśnieniomierza. Kolegium wskazało, iż zgodnie z art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy obowiązek dostarczania środków utrzymania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Z materiału dowodowego wynika, że skarżąca ma syna, jednakże odmawia udzielenia jakichkolwiek informacji na jego temat. W ocenie organu, to na synu odwołującej ciąży ustawowy obowiązek udzielania pomocy matce, także finansowej i o tę pomoc wnioskodawczym winna do niego w pierwszej kolejności wystąpić. Na powyższe decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] skarżąca wniosła skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W obszernym jej uzasadnieniu przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną i materialną, wskazując, że przyznawane jej przez MOPS świadczenia są niewystarczające. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Postanowieniami z dnia 5 września 2013 r. niniejsza sprawa została połączona przez Sąd do wspólnego rozpoznania ze sprawą o sygn. akt I SA/Wa 179/13 i ze sprawą o sygn. akt I SA/Wa 182/13. W każdej z tych spraw dotyczących skarg na odrębne decyzje został wyznaczony inny pełnomocnik z urzędu. Dlatego też w związku z wnioskiem pełnomocnika strony o sporządzenie uzasadnienia złożonego przez adwokat K. P. działająca z substytucji adwokata M. K. oraz w związku z wnioskiem pełnomocnika strony o sporządzenie uzasadnienia złożonego przez adwokata T. J. S. – Sąd ograniczył pisemne uzasadnienie do rozstrzygnięcia zawartego w pkt 1 i 2 wyroku – tj. oddalenia skargi na decyzję SKO z [...] sierpnia 2012 r., nr [...] i oddalenia skargi na decyzję SKO z [...] października 2012 r., nr [...]. W pozostałym zakresie dotyczącym pkt 3 sentencji wyroku pełnomocnik z urzędu nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wskazać bowiem należy, że w orzecznictwie przyjęto, iż połączenie na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) dwóch spraw do wspólnego rozpoznania nie pozbawia ich odrębności i nie zmienia faktu, że są to samodzielne sprawy sądowoadministracyjne (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2005, FSK 1561/04). II. Uzasadnienie prawne Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu, skargi na decyzje Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r., nr [...] oraz z dnia [...] października 2012 r., nr [...], są niezasadne. Zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Postępowanie zakończone zaskarżonymi decyzjami toczyło się w oparciu o przepisy uops. Analiza zebranego w rozpoznawanych sprawach materiału dowodowego wskazuje, że skargi nie mogą być uwzględnione, gdyż zaskarżone decyzje, jak i poprzedzające je decyzje organu I instancji zgodne są z przepisami uops. Sąd administracyjny jest władny uchylić zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy narusza ona obowiązujące prawo. Zgodnie z treścią art. 2 ust 1 uops, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 uops stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu ustawowych przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż zarówno samo przyznanie, jak i wysokość ewentualnie przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują bowiem ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą być rozdzielane pomiędzy znaczną liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, iż organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Orzekając w ramach uznania administracyjnego organ nie może jednak podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest bowiem związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa, jak również przywołanymi przepisami uops. Z uwagi na fakt, iż decyzja dotycząca zasiłku celowego nie jest decyzją tzw. "związaną", spełnienie przez stronę ubiegającą się o przyznanie pomocy precyzyjnie określonych przesłanek ustawowych nie obliguje organu do wydania rozstrzygnięcia pozytywnego dla strony. Przyznanie stronie pomocy pieniężnej (jej rodzaj, wysokość oraz okres, na który ma być przyznana) uzależnione jest nie tylko od sytuacji materialnej strony i jej żądań, bowiem rozpatrując wniosek o przyznanie zasiłku celowego organ musi także kierować się ogólnymi zasadami wyrażonymi w art. 3 ust. 3 i ust. 4 uops, to znaczy koniecznością dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W rozpoznawanych sprawach organ w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśnił motywy podjętych rozstrzygnięć. Zaznaczono, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącej (która otrzymuje stałe wsparcie z pomocy społecznej) i cel pomocy, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Jak wynika z akt sprawy skarżąca w roku 2004 otrzymała pomoc na łączną kwotę 4.346,20 zł, w roku 2005 - 7.786 zł, w roku 2006 - 7.800 zł, w roku 2007 - 9.055,52 zł, w roku 2008 - 8.600,72 zł, w roku 2009 - 7.843,92 zł, w roku 2010 - 8.027,92 zł, w roku 2011 - 4.864 zł. Poza tym organ uiszcza miesięcznie świadczenie w postaci składki zdrowotnej w wymaganej przepisami prawa wysokości. Skarżąca otrzymała zatem pomoc w wysokości przewyższającej średnią miesięczną wysokość zasiłku celowego przewidzianego w tym okresie przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] na pomoc osobom ubiegającym się o to świadczenie. Sąd zgodził się również ze stanowiskiem organu, który uznał, że żądana pomoc nie należy do niezbędnych potrzeb życiowych skarżącej, na zaspokojenie, których może być przyznany zasiłek celowy. Zdaniem Sądu, organy orzekające w niniejszej sprawie wskazały racjonalne argumenty przemawiające za odmową przyznania wnioskowanej przez skarżącą formy pomocy pieniężnej. Przyznanie pomocy w sytuacji w jakiej znajduje się skarżąca byłoby w istocie zaprzeczeniem intencji przyświecającej ustawodawcy, a wyrażającej się w treści przepisów ustawy. Pomoc społeczna poprzez specjalne zasiłki celowe nie może bowiem polegać na zaspokajaniu dowolnych żądań. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone decyzje wydane zostały w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło