I SA/Wa 2278/13

WyrokWSA w Warszawie2014-05-13

Skład orzekający: Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Iwona Maciejuk, Tomasz Szmydt

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać utrzymana w mocy, mimo że w postępowaniu pierwotnym nie brała udziału strona, która wykazywała zarząd tą nieruchomością?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że mimo naruszenia prawa procesowego polegającego na pozbawieniu strony udziału w postępowaniu, decyzja stwierdzająca nabycie z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez jednostkę samorządu terytorialnego może zostać utrzymana w mocy, jeśli w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej. W tym przypadku, mimo ujawnienia w księdze wieczystej zarządu nieruchomością przez Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, faktyczne władanie nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. przez Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych, a następnie Zarząd Dróg Wojewódzkich, uzasadniało zastosowanie art. 60 ustawy Przepisy wprowadzające reformę administracji publicznej.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Wojewody stwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo własności nieruchomości zajętej pod drogę. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe (PGL LP) wniosło o wznowienie postępowania, twierdząc, że jako strona nie brało w nim udziału. Po wznowieniu postępowania, organy administracji (Wojewoda, a następnie Minister Skarbu Państwa) odmówiły uchylenia pierwotnej decyzji, uznając, że PGL LP nie miało przymiotu strony, a nieruchomość faktycznie znajdowała się we władaniu zarządcy drogi. PGL LP zaskarżyło decyzję Ministra do WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska Sędziowie: WSA Iwona Maciejuk (spr.) WSA Tomasz Szmydt Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2014 r. sprawy ze skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2011 r., znak [...], na podstawie art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 roku Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.) stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999r. przez Województwo [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości gruntowej położonej obr. [...], Gmina B., Powiat [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księge wieczystą nr [...], zajętej pod drogę [...] nr [...]. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z dnia 11 października 2010 r. Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...], działając z upoważnienia Zarządu Województwa [...] wystąpił do Wojewody [...] z wnioskiem o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] w trybie art. 60 powołanej ustawy własności nieruchomości gruntowej, położonej obr. [...], gmina B., pow. [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę [...] nr [...]. Organ podał, że na dzień 31 grudnia 1998 roku działka ta stanowiła własność Skarbu Państwa, pozostawała we władaniu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych przekształconej z dniem 1 stycznia 1999 r. w Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] stanowiący jednostkę organizacyjną samorządu województwa [...] do zarządzania drogami wojewódzkimi w województwie [...]. Pismem z dnia 4 lipca 2011 r. Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] w [...] powołując się na art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wniosło o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r., znak [...]. W uzasadnieniu wnioskodawca stwierdził, iż PGL LP Nadleśnictwo [...] winno było brać udział w przedmiotowym postępowaniu w charakterze strony. Wnioskodawca zarzucił naruszenie art. 10 k.p.a., podniósł, iż Nadleśnictwo [...] nie zostało zawiadomione o wszczęciu postępowania administracyjnego jako podmiot, którego interesu prawnego postępowanie to w sposób bezpośredni dotyczy i pozbawione zostało przyznanego prawem czynnego w nim udziału. Celem potwierdzenia zasadności wniosku wnioskodawca przedłożył kserokopię zawiadomienia z 17 grudnia 2007 r. Sądu Rejonowego w S. [...] Wydziału Ksiąg Wieczystych, z którego wynika, że w księdze wieczystej nr [...] w dziale pierwszym: oznaczenie nieruchomości - ujawniono nieruchomość składającą się m.in. z działki nr [...]. a w dziale drugim: własność - jako właściciela wpisano Skarb Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe - Nadleśnictwo [...]. Nadleśnictwo [...] wskazało, iż o wydaniu decyzji z dnia [...] marca 2011 r. dowiedziało się w dniu 6 czerwca 2011 r., o której doręczenie zwróciło się do Wojewody [...] pismem z dnia 8 czerwca 2011 r. zatem złożenie wniosku czyni zadość terminowi wynikającemu z art. 148 § 2 k.p.a. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lipca 2011 r., znak [...] wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...] Wojewoda [...] odmówił uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2011 r. uznając, iż PGL LP Nadleśnictwo [...] w postępowaniu dotyczącym spornej nieruchomości nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a., gdyż zgodnie z art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. 2013 r. poz. 260) w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe dyrekcje dróg publicznych. Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania PGL LP Nadleśnictwo [...] w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu stwierdził, iż PGL LP Nadleśnictwo [...] winno mieć przymiot strony w postępowaniu dotyczącym nieruchomości gruntowej położonej obr. [...], Gmina B., Powiat [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...], albowiem zgodnie z wypisem z księgi wieczystej, sporna nieruchomość stanowi własność Skarbu Państwa w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie dla ustalenia stron prowadzonego postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu tej decyzji Minister Skarbu Państwa podniósł nadto, iż Wojewoda [...] ponownie rozpatrując sprawę winien w szczególności zbadać stan prawny spornej nieruchomości w kontekście ustalenia rzeczywistego władania nieruchomością z uwzględnieniem linii orzecznictwa administracyjnego odnoszącym się do terminu władania określonego w art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną. W toku ponownie prowadzonego wznowionego postępowania, PGL LP Nadleśnictwo [...] pismem z dnia 29 listopada 2012 r. domagając się uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. podniosło, iż zgodnie z treścią księgi wieczystej prowadzonej dla działki nr [...] realizuje zarząd nieruchomością Skarbu Państwa na podstawie ustawy o lasach i nie ma możliwości stosowania art. 60 ustawy z dnia 13 października 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Nadleśnictwo [...] zakwestionowało ustalenia zawarte w tej decyzji dotyczące w szczególności sposobu korzystania z ww. działki. Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] pismem z dnia 17 grudnia 2012 roku, podtrzymał swoje stanowisko w kwestii zajęcia działki [...] pod drogę [...] nr [...], dokumentując powyższe mapą sytuacyjno-wysokościową pozyskaną w listopadzie 1999 r. z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej przy Starostwie Powiatowym w [...], a także stosownym fragmentem mapy z podziałem działek na mapie sytuacyjno-wysokościowej, na którym pokazane są granice działek (fragment operatu przyjętego do Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w [...] nr [...] z dnia 24 września 2004 r. wykonanego na zlecenie ZDW w [...] w celu uregulowania stanu prawnego nieruchomości gruntowych tworzących pas drogi [...] nr [...] w obrębie [...]). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a., odmówił uchylenia decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. W uzasadnieniu wskazał, że z treści księgi wieczystej nr [...] (dawny nr [...]) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych wynika, iż właścicielem działki nr [...] na dzień 31 grudnia 1998 r. był Skarbu Państwa w zarządzie PGL LP Nadleśnictwo [...]. Podstawą wpisu prawa własności na rzecz Skarbu Państwa stanowił dekret o przejęciu niektórych lasów na własność Skarbu Państwa z 12 grudnia 1944 roku, ustawa o lasach z 28 września 1991 r. oraz protokół przejęcia majątku. Ponadto w dniu 31 grudnia 1998 r. w rejestrze ewidencji gruntów wpisana była działka nr [...] położona w B., w której to pozycji rejestrowej jako właściciel figurował Skarb Państwa w zarządzie PGL LP Nadleśnictwo [...]. Operatem z dnia 24 września 2004 r. przyjętym do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej pod numerem [...] działka nr [...] podzieliła się na działkę nr [...] i działkę nr [...] zajętą pod drogę [...] nr [...]. Wojewoda podał, że zgodnie z oświadczeniem Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] z dnia 11 października 2010 r. złożonym pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania, działka nr [...] o pow. [...] ha, położona w obr. [...], jedn. ew. [...], w dniu 31 grudnia 1998 roku w całości była zajęta pod pas drogowy drogi krajowej, która od dnia 1 stycznia 1999 roku posiada kategorię drogi [...] nr [...] zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z 15 grudnia 1998 r. w sprawie ustalenia wykazu dróg krajowych i wojewódzkich (Dz. U. Nr 160 poz. 1071). Z niniejszego oświadczenia wynika, iż droga ta znajdowała się we władaniu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych, która jako ówczesny zarządca drogi w sposób należyty wykonywała prace odcinkowe, modernizacyjne, cząstkowe odnowy nawierzchni, wymianę oznakowania pionowego i poziomego, remonty chodników, czyszczenie rowów, uzupełnianie poboczy kruszywem oraz prace związane z zimowym utrzymaniem dróg oraz inne obowiązki wynikające bezpośrednio z przepisów prawa i statutu związane z utrzymaniem tej drogi. Zajęcie działki pod drogę obrazuje przesłana, pismem z dnia 17 grudnia 2012 r. Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] mapa sytuacyjno-wysokościowa, pozyskana z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej przy Starostwie Powiatowym w [...] w dniu 22 listopada 1999 r., na której pokazana jest skarpa nasypu drogowego, fragment nawierzchni asfaltowej oraz wjazd znajdujące się na działce nr [...]. Zajęcie działki pod drogę obrazuje także mapa z podziałem działek wykonana na mapie sytuacyjno- wysokościowej - operat przyjęty do zasobów Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w [...] pod numerem [...]. Powołując się na przepis art. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych oraz art. 34 w/w ustawy przyjąć należało, że urządzenia drogowe znajdujące się na działce nr [...] wraz z terenem, na którym są umieszczone, stanowią pas drogowy. Organ wskazał, że stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r. zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe dyrekcje dróg publicznych. Zarząd ten powstał z mocy prawa. Zatem, grunty takie nie mogły pozostawać w zarządzie innych jednostek organizacyjnych. Skoro działka nr [...] zajęta była w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną to pozostawała w zarządzie właściwej okręgowej dyrekcji dróg publicznych, który sprawował władztwo nad niniejszą nieruchomością. Wojewoda wskazał, że władanie nieruchomością w rozumieniu art. 60 ust. 1 ustawy to stan polegający na możliwości samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości zgodnie z wymogami prawidłowej gospodarki, czyli takich form władztwa nad mieniem Skarbu Państwa, które zawierało w sobie wiele cech właściwych dla wykonywania władztwa przez właściciela (wyrok I SA/Wa 2287/11 z dnia 9 marca 2012 r. wyrok I SA/Wa 1516/10 z 18 stycznia 201 I r. oraz wyrok I OSK 524/05NSA z 24 lutego 2006 r.). Władanie działką nr [...] zajętą pod drogę publiczną przed 1999 r. potwierdza treść protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 13 kwietnia 1999 r. spisanego pomiędzy przedstawicielami Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych w [...] (przekazującym), a Zarządem Dróg Wojewódzkich (przejmującym) zawierającego m.in. wykaz dróg, które uzyskały status dróg [...]. Zgodnie z uchwalą Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 kwietnia 2006 r. I OPS 5/05 ww. protokół jest dokumentem określającym stan władania mieniem Skarbu Państwa przez jednostki organizacyjne przejmowane z dniem 1 stycznia 1999 r. przez właściwe jednostki samorządu terytorialnego. Podniesiony w piśmie z dnia 29 listopada 2012 r. przez Nadleśnictwo [...] argument, iż działka ta nie jest zajęta pod drogę [...], gdyż zgodnie z operatem klasyfikacji gruntów na przedmiotowej działce sklasyfikowano użytki S/RV, Ls - nie jest przekonywujący. Ustalono, że na dostarczonej przez Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] mapie sytuacyjno-wysokościowej założonej przed 1999 r. uwidoczniono, iż stanowi ona skarpę nasypu drogowego, fragment nawierzchni asfaltowej oraz wjazd, co oznacza, iż działka zajęta była pod drogę. Zgodnie z art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej. Odwołując się do poglądów prezentowanych w doktrynie, w odniesieniu do przepisu art. 151§ 2 k.p.a. (G. Łuszczyca, C. Martysz, A. Matan - "Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz. Tom II. Komentarz" opublikowano: LEX 2010) organ wskazał, że wadliwość procesowa polegająca na nieuwzględnieniu strony w postępowaniu, nie będzie miała w tym przypadku wpływu na treść ostatecznej decyzji z dnia [...] marca 2011 roku. W ocenie organu, stan prawny i faktyczny sprawy daje dostateczne podstawy do odmowy uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2011 roku nr [...] Wojewody [...] stwierdzającej nabycie przez Województwo [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa nieodpłatnie własności opisanej wyżej nieruchomości. W odwołaniu PGL LP wskazało, że niedopuszczalne było zastosowanie art. 60 powołanej wyżej ustawy, a ustalenia co do sposobu korzystania z nieruchomości są błędne. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2013 r. W uzasadnieniu wskazał, że Wojewoda [...] wydając decyzję z dnia [...] marca 2013 r. [...] prawidłowo ocenił zebrany materiał i zasadnie odmówił uchylenia wcześniejszej decyzji własnej z dnia [...] marca 2011 r. znak [...]. Wojewoda przeanalizował akta sprawy pod kątem, czy zachodzą przesłanki do uchylenia decyzji z dnia [...] marca 2011 r. zawarte w art. 145 k.p.a., w związku z faktem nie uczestniczenia w postępowaniu PGL LP Nadleśnictwo [...], jak też wpływ tego faktu na rozstrzygnięcie merytoryczne związane z uwłaszczeniem działki oznaczonej geodezyjnie nr [...] o pow. [...] ha, zajętej pod drogę [...] nr [...]. W ocenie Ministra, nie ulega wątpliwości, iż działka ewidencyjna nr [...], będąca własnością Skarbu Państwa, wchodziła w skład pasa drogowego drogi [...] nr [...]. Sporna działka, pozostawała w zarządzie Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych z przekształcenia której powstał Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] i jako jednostka samorządowa została przejęta wraz z całym mieniem, którym władała. Z dokumentacji załączonej do sprawy wynika, iż sporna nieruchomość wchodziła w skład drogi nr [...] i była zarządzana przez Dyrekcję Okręgową Dróg Publicznych. Minister wskazał, że zgodnie z linią judykatury ustanowioną na tle art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, należy przyjąć, iż zarząd gruntami zajętymi po drogi publiczne sprawują właściwe dyrekcje dróg publicznych i co najważniejsze zarząd ten powstał z mocy prawa i nie ma potrzeby przekazywania takich gruntów w drodze decyzji administracyjnych (uchwała w składzie siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 16 listopada 1990r. sygn. akt III AZP 10/90). Za uchybienie Minister uznał fakt, iż Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych nie złożyła odpowiedniego wniosku do właściwego sądu wieczystoksięgowego w celu uwidocznienia aktualnego stanu prawnego, ale Wojewoda [...] stosując zasadę określoną w art. 7 k.p.a. prawidłowo zbadał sprawę i uznał, iż Zarząd Dróg Wojewódzkich w [...] władał sporną nieruchomością. Wojewoda [...] wydając decyzję z dnia [...] marca 2013r., prawidłowo ocenił zebrany w sprawie materiał i zgodnie z art. 145 § 2 k.p.a. nie uchylił wcześniejszej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r., gdyż w wyniku wznowionego postępowania mogłaby zapaść decyzja odpowiadająca w istocie decyzji dotychczasowej. Decyzja Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...], reprezentowanego przez radcę prawnego R. K. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania, pełnomocnik skarżącego zarzucił naruszenie przepisu art. 60 ustawy z dnia 13 października1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez błędną interpretację i błędne zastosowanie. W ocenie skarżącego organy w postępowaniu zmarginalizowały fakt, iż nieruchomość składająca się m.in. z działki nr [...] stanowiąca własność Skarbu Państwa pozostawała w zarządzie PGL LP Nadleśnictwo [...], a podstawę tego zarządu stanowi ustawa z dnia 28 września 1991 r. o lasach. Pełnomocnik podniósł, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z zarządem ustawowym; tym samym niedopuszczalne jest zastosowanie art. 60 ustawy Przepisy wprowadzające..., tym bardziej, iż ustalenia zawarte decyzji w kwestii sposobu korzystania z tej działki pozostają błędne, albowiem według stanu prawnego na dzień 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa działka pozostawała w zarządzie PGL LP Nadleśnictwa [...]. Zdaniem pełnomocnika, stanowisko skarżącego potwierdza orzecznictwo sądownictwa administracyjnego, wskazujące na niedopuszczalność nabycia własności nieruchomości, w stosunku do której podmiot trzeci wykonywał zarząd (v. wyrok NSA z 24 lutego 2006 sygn. akt I OSK 523/05). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powołując się na dotychczasowe ustalenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej nie było podstaw do uchylenia we wznowionym postępowaniu decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. nr [...], którą stwierdzono nabycie przez Województwo [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości gruntowej położonej obr. [...], Gmina B., Powiat [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w [...][...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], zajętej pod drogę [...] nr [...]. We wznowionym postępowaniu organy ustaliły, że decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2011 r. wydana została z naruszeniem prawa, albowiem w postępowaniu nią zakończonym Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...] będące stroną, bez własnej winy nie brało w nim udziału (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Okoliczność ta jest bezsporna. Kwestionowane przez skarżącego jest natomiast ustalenie organów, co do prawidłowości wykładni i zastosowania w sprawie przepisu art. 60 ustawy z dnia 13 października 1998 roku - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 z późn. zm.). Zarzut skargi nie jest jednak zasadny. Zgodnie z powołanym przepisem, mienie Skarbu Państwa będące we władaniu instytucji i państwowych jednostek organizacyjnych przejmowanych z dniem 1 stycznia 1999 r. przez jednostki samorządu terytorialnego na podstawie przepisów ustawy kompetencyjnej oraz przepisów niniejszej ustawy z tym dniem staje się z mocy prawa mieniem właściwych jednostek samorządu terytorialnego, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W sprawie nie ma wątpliwości co do tego, że nieruchomość gruntowa stanowiąca działkę nr [...] położona obr. [...], Gmina B., Powiat [...] stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własność Skarbu Państwa. Z księgi wieczystej nr [...] wynikało, że działka ta pozostawała w zarządzie Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo [...]. Podkreślenia wymaga jednak, że sama okoliczność ujawnienia w księdze wieczystej prawa zarządu PGL LP nie stanowiła – co prawidłowo przyjęły organy – przeszkody do zastosowania przepisu art. 60 powołanej wyżej ustawy. Wbrew twierdzeniom skargi, ujawniony w księdze wieczystej zarząd PGL LP nie był zatem okolicznością wyłączającą wydanie decyzji, o której mowa w art. 60 ust. 3 powołanej ustawy. W ocenie Sądu prawidłowe są ustalenia organów, co do tego, że nieruchomość stanowiąca działkę nr [...], której nabycie przez Województwo [...] z dniem 1 stycznia 1999 r. stwierdził Wojewoda, zajęta była w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną i pozostawała we władaniu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych. Zasadnie organy przyjęły, że zajęcie działki nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną, znajduje potwierdzenie na mapie sytuacyjno-wysokościowej, pozyskanej z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej przy Starostwie Powiatowym w [...] w dniu 22 listopada 1999 r. Ustaleń organu, że na działce tej, znajdował się nasyp drogowy, fragment nawierzchni asfaltowej oraz wjazd, a tym samym faktycznie zajęta była pod drogę publiczną, nie zmienia, powoływana przez stronę, treść operatu klasyfikacji gruntów na tej działce, przyjętego do Państwowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowgo w [...] z dnia 30 grudnia 2008 r., gdzie sklasyfikowano użytki S/RV,Ls. Podstawę ustaleń stanowi bowiem w niniejszej sprawie faktyczny sposob wykorzystania, stan zajęcia działki na dzien 31 grudnia 1998 r., a nie treść operatu klasyfikacji gruntów. Organy prawidłowo przyjęły też, że działka będąca przedmiotem postępowania pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych. Powołana wyżej ustawa z dnia 13 października 1998 r. ani w przepisie art. 60 ani w żadnym innym przepisie zamieszczonym w rozdziale 4 zatytułowanym "Nabycie mienia" nie zawiera definicji pojęcia "władanie". Sąd Najwyższy w wyroku z 4 grudnia 2002 r. III RN 206/01 dokonał wykładni pojęcia "władanie" o jakim mowa w art. 68 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r., co odnowi się także do przepisu art. 60 ust. 1 tej ustawy. Sąd Najwyższy przyjął w tym wyroku, że publicznoprawny charakter regulacji dotyczącej mienia samorządu województwa - powiatu - wynikającej z ustaw ustrojowych skłania do przyjęcia odmiennego od wynikającego z Kodeksu cywilnego rozumienia pojęcia "mienie będące we władaniu" użytego w art. 68 ust. 1 ustawy - Przepisy wprowadzające ... /a także art. 60 ust. 1 tej ustawy/. Jednocześnie jednak stwierdził, że nabycie ex lege prawa własności nieruchomości będącej we władaniu określonego w ustawie podmiotu mogło dotyczyć tylko takiego władztwa nad mieniem państwowym, które dawało władającemu możliwość samodzielnego korzystania z państwowej nieruchomości zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki, czyli takich form władztwa nad mieniem Skarbu Państwa, które zawierało w sobie wiele cech właściwych dla wykonywania władztwa przez właściciela. Na gruncie tej sprawy, zasadnie organy dokonując ustaleń w tym zakresie podały, że stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r., zarząd gruntami zajętymi pod drogi publiczne sprawują właściwe dyrekcje dróg publicznych. Zarząd ten powstał z mocy prawa. Zatem, grunty takie nie mogły pozostawać w zarządzie innych jednostek organizacyjnych. Skoro działka nr [...] zajęta była w dniu 31 grudnia 1998 r. pod drogę publiczną to, pozostawała w zarządzie właściwej okręgowej dyrekcji dróg publicznych, który sprawował władztwo nad niniejszą nieruchomością. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 2a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, drogi krajowe stanowią własność Skarbu Państwa. Natomiast, drogi wojewódzkie, powiatowe i gminne stanowią własność właściwego samorządu województwa, powiatu lub gminy. Przepis art. 2a został dodany do powołanej ustawy na mocy art. 52 pkt 2 ustawy z dnia 24 lipca 1998 r. o zmianie niektórych ustaw określających kompetencje organów administracji publicznej - w związku z reformą ustrojową państwa (Dz. U. Nr 106, poz. 668 z późn. zm.), z dniem 1 stycznia 1999 r. Przepis art. 2a ustawy o drogach publicznych ma zasadnicze znaczenie dla określenia prawa własności nieruchomości, na których znajdują się drogi publiczne. Stanowi on expressis verbis, że drogi publiczne stanowią odpowiednio własność publiczną lub samorządową. Nieruchomość zajęta pod drogę publiczną może stanowić tylko własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego. Zatem, gdy w stanie faktycznym występuje droga (pas drogowy) formalny zarząd zostaje z mocy samego prawa zastąpiony przez zarząd faktyczny (faktyczne dysponowanie nieruchomością drogową). Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela pogląd zaprezentowany w tym zakresie w wyroku WSA w Warszawie z dnia 20 listopada 2013 r. sygn. akt I SA/Wa 1109/13 (orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z ustawą o drogach publicznych, do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni, chodników, obiektów inżynierskich, innych urządzeń związanych z drogą, wykonywanie robót utrzymaniowych i interwencyjnych. Zgodnie z art. 22 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zarząd drogi sprawuje nieodpłatny trwały zarząd gruntami w pasie drogowym. W sprawie niniejszej nieruchomość drogowa stanowiąca działkę nr [...] pozostawała w zarządzie właściwej dyrekcji okręgowej dróg publicznych. Przekształcone z dniem 31 grudnia 1998 r. jednostki organizacyjne służby drogowej pozostawały nadal jednostkami państwowymi, z przeznaczeniem do zarządzania określonego rodzaju drogami publicznymi. Z dniem 1 stycznia 1999 r. zostały one przejęte przez jednostki samorządu terytorialnego. Tak więc w dniu 31 grudnia 1998 r. te zreformowane jednostki weszły również we władanie przypadającego im mienia, do którego prawo miała dotąd jednostka, na bazie której zostały one powołane. To władanie mieniem potwierdza w niniejszej sprawie, jak trafnie wskazały organy, treść protokołu zdawczo-odbiorczego z dnia 13 kwietnia 1999 r. spisanego pomiędzy przedstawicielami Generalnej Dyrekcji Dróg Publicznych w [...] (przekazującym) a Zarządem Dróg Wojewódzkich w [...] (przejmującym), (v. uchwała NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r. sygn. I OPS 5/05 (ONSAiWSA 2006, nr 3, poz. 70)). Fakt władania potwierdza również oświadczenie Zarządu Dróg Wojewódzkich w [...] z dnia 11 października 2010 r. wskazujące na wykonywanie prac odcinkowych, modernizacyjnych, cząstkowej odnowy nawierzchni, wymiany oznakowania, czyszczenia rowów. To władanie w żaden sposób nie zostało podważone przez PGL LP, a z pewnością PGL Lasy Państwowe nie mogło i może realizować na nieruchomości stanowiącej drogę zadań wynikających z ustawy o lasach. Powołanie się w skardze na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 r. sygn. akt I OSK 523/05 niczego w niniejszej sprawie nie zmienia. Stan faktyczny w powołanej sprawie był bowiem zupełnie inny, a nieruchomość znajdowała się w trwałym zarządzie. W ocenie Sądu, organy trafnie przyjęły, iż w sprawie niniejszej zachodziła podstawa do zastosowania przepisu art. 60 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną i stwierdzenie decyzją z dnia 29 marca 2011 r. nabycia z dniem 1 stycznia 1999 r. przez Województwo [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości gruntowej położonej obr. [...], Gmina B., Powiat [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow. [...] ha, dla której Sąd Rejonowy w S. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...], zajętej pod drogę [...] nr [...], było prawidłowe. Organ trafnie stwierdził też, że zastosowanie w sprawie znalazł przepis art. 146 § 2 k.p.a., zgodnie którym, nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Sytuacja taka zaszła w niniejszej sprawie, albowiem, mimo uchybienia w postaci pozbawienia strony udziału we wcześniejszym postępowaniu zakończonym decyzja z dnia [...] marca 2011 r., we wznowionym postępowaniu mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej treści decyzji dotychczasowej. Wprawdzie w ocenie Sądu organ stosując przepis art. 151 § 2 k.p.a. w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. powinien był w sentencji stwierdzić wydanie decyzji z dnia [...] marca 2011 r. z naruszeniem prawa, a nie odmówić jej uchylenia, jednakże powyższe nie stanowi – na gruncie stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy – uchybienia, które miałoby wpływ na jej wynik. W sprawie nie ma bowiem wątpliwości, co do tego, że przyczyną wznowienia postępowania było pozbawienie strony bez jej winy udziału w postępowaniu zakończonym decyzją z dnia [...] marca 2011 r., co stanowiło naruszenie prawa, a we wznowionym postępowaniu mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło