I SA/Wa 229/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Lenart Sędzia WSA Agnieszka Miernik (spr.) Protokolant Ewa Nieora po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi T. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] października 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokat A. M. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w W., ul. [...], tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], po rozpoznaniu odwołania T. F., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci: E. F. i P. F. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła W uzasadnieniu decyzji wskazano, że postępowanie w tej sprawie toczy się od dnia 12 grudnia 2005 r., kiedy pani T. F. zwróciła się do Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. o przyznanie zasiłku rodzinnego wraz z przysługującymi dodatkami na dzieci E. i P. F. Ponieważ dochód uzyskany przez członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy tj. jest w roku 2004, przekroczył kwotę uprawniającą do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego o kwotę [...] zł na każdą osobę w rodzinie organ pierwszej instancji odmówił ustalenia prawa do przyznania tych świadczeń, z powodu pobierania świadczeń rodzinnych w poprzednim okresie zasiłkowym pomimo przekroczenia kwoty uprawniającej do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. W tej sytuacji organ pierwszej instancji odmówił ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2006 r. sygn. akt I SA/Wa795/06 oddalił przedmiotową skargę. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1865/06 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, który wyrokiem z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 272/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy w T. z dnia [...] grudnia 2005 r. nr [...], podnosząc że postępowanie wyjaśniające i wydanie decyzji w sprawie naruszały przepisy kodeksu postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć wpływ na merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy. Sąd wskazał, że organ nie wyjaśnił w sposób prawidłowy wysokości dochodu skarżącej. Kwestią sporną było zaliczenie przez organ właściwy do dochodu rodziny dochodu z gospodarstwa rolnego - działki nr [...] położonej w miejscowości D., ponieważ z akt sprawy wynikało, że przed organami samorządowymi toczyło się postępowanie zmierzające do zmiany klasyfikacji gruntu działki nr [...] wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego. Ponadto podniesiono kwestię, iż organ bez przeprowadzenia niezbędnego postępowania wyjaśniającego do dochodu rodziny wliczył rentę syna skarżącej w wysokości podanej w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego, mimo iż podniesiona została okoliczności przyjęcia przez organ podatkowy dochodu brutto. Ponownie rozpatrując sprawę Wójt Gminy T. decyzją z dnia [...] października 2008 r. nr [...] odmówił skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Organ uznał, że dochód rodziny liczony z 2004 r. przekracza kryterium dochodowe do ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Swe ustalenia organ oparł na zaświadczeniu Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] września 2008 r. o wysokości dochodu netto za rok 2004 syna R. F., zaświadczeniu Urzędu Gminy w T. z dnia [...] września 2008 r. o powierzchni ogólnej gospodarstwa rolnego i hektarach przeliczeniowych posiadanego przez skarżącą w 2004 r. oraz piśmie Starostwa Powiatowego w G. z dnia [...] września 2008 r. o przeklasyfikowaniu działki nr [...] o powierzchni [...] ha położonej we wsi D. na podstawie decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]. Od powyższej decyzji T. F.złożyła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. W odwołaniu podkreśliła, że organ pierwszej instancji oparł się na błędnym ustaleniu wysokości dochodu na osobę w rodzinie, bowiem odwołująca pomyłkowo podała nieprawidłową wysokość stypendium socjalnego pobieranego przez jej syna R.. Zamiast kwoty [...] zł (w okresie X - XII po [...] zł miesięcznie) wskazała kwotę [...] zł. Na tę okoliczność złożono wraz z odwołaniem stosowne zaświadczenie, potwierdzające fakt pobrania stypendium w wysokości [...] zł. Nie zgodziła się także z ustaleniem dochodu z gospodarstwa rolnego za 2004 r. gdyż zdaniem odwołującej, pomimo przeklasyfikowania gruntu w 2006 r. wyliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego za 2004 rok w tej sytuacji powinno uwzględniać wysokość dochodu z uwzględnieniem przeklasyfikowania gruntu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., w wyniku rozpoznania odwołania, wskazało, że z przeprowadzonego ponownie przez organ pierwszej instancji postępowania wyjaśniającego wynika, że w 2004 r. pani T. F. posiadała gospodarstwo rolne we wsi D. i Z. o ogólnej powierzchni [...] ha, w tym grunty przeliczeniowe stanowiły [...] ha. Działka nr [...] położona we wsi D. stanowiła ogólną powierzchnię [...] ha w tym grunty przeliczeniowe [...] ha. W ocenie organu uwidocznienie zmiany użytków i klas gruntu w obrębie ww. działki nr [...] miało miejsce po 2004 r. i wobec tego nie może mieć wpływu na ustalenie dochodu z gospodarstwa rolnego w 2004 r. Z akt sprawy wynika, że przeklasyfikowanie działki nr [...] położonej we wsi D. nastąpiło na mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2006 r., która stała się ostateczna w dniu [...] lipca 2006 r. Organ wskazał, że gdyby decyzja o przeklasyfikowaniu spornych gruntów stała się ostateczna w 2004 r. wówczas stanowiłaby podstawę o ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego z uwzględnieniem uaktualnionej klasyfikacji. Wobec tego zmiana użytków i klas gruntów w obrębie działki ewidencyjnej nr [...] wywiera skutek od dnia [...] lipca 2006r. co oznacza, iż ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w 2004 r. dokonano prawidłowo. Odnosząc się do ustalenia dochodu syna skarżącej za 2004 r. organ wskazał, że z zaświadczenia Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia [...] września 2008 r. wynika, iż R. F. w 2004 r. osiągnął dochód brutto [...] zł, składki na ubezpieczenie zdrowotne wyniosły [...] zł, składki na ubezpieczenie społeczne [...] , podatek należny wyniósł [...] zł. Dochód syna skarżącej, po odjęciu kwoty składki na ubezpieczenie zdrowotne, wyniósł [...] zł. Organ wskazał dalej, że skoro ustalając prawo do zasiłku rodzinnego za okres objęty wnioskiem należy wziąć po uwagę dochód z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy, w przedmiotowej sprawie do dochodu rodziny należy wliczyć dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowych za rok 2004 w wysokości [...] zł oraz stypendium szkolne w wysokości [...] zł, dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych T. F. w wysokości [...] zł, oraz dochód opodatkowany podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych R. F. w wysokości [...] zł. Łączny dochód rodziny wyniósł [...] zł. Miesięczny dochód rodziny – [...] zł, a dochód na osobę w rodzinie wyniósł [...] zł. Organ wskazał też, że w poprzednim okresie zasiłkowym skarżąca pobierała zasiłek rodzinny pomimo przekroczenia dochodu rodziny, zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dlatego ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego w kolejnym w okresie zasiłkowym, a mianowicie w 2005/2006, nie jest możliwe. Kolegium zauważyło, że gdyby nawet uznać argumentację wnioskodawczyni za zasadną w zakresie dochodów z gospodarstwa rolnego po przeklasyfikowaniu działki nr [...] położonej we wsi D., to i tak dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekroczyłby kryterium uprawniające do przyznania świadczeń rodzinnych. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne i prawne Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję o odmowie przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Skargę na powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie wniosła T. F. W skardze podniosła naruszenie art. art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. poprzez dokonanie ustaleń faktycznych leżących u podstawy zaskarżonej decyzji w oparciu o treść zaświadczenia Urzędu Gminy w T. z dnia [...] września 2008 r. o powierzchni ogólnej gospodarstwa rolnego posiadanego przez skarżącą w 2004 r. w sytuacji gdy dane zawarte w tym zaświadczeniu zostały uznane w decyzji Starosty Powiatu G. z dnia [...] czerwca 2006 r. za nieodpowiadające stanowi rzeczywistemu i uległy zmianie. Skarżąca zarzuciła również zaniechanie ustalenia stanu faktycznego w oparciu o dostępne dowody – m. in. decyzji Starosty Powiatu G. z dnia [...] czerwca 2006 r. i poprzestaniu na przyjęciu jako wiążących w sprawie danych z operatu ewidencyjnego, pochodzących sprzed dokonanej w nim zmiany, która ujawniła stan faktyczny istniejący na gruncie, a także bezpodstawne uznanie, że decyzja w zakresie wpisu do ewidencji gruntów ma charakter konstytutywny w tym sensie, że nie pozwala na dokonanie w toku postępowania administracyjnego ustaleń dotyczących stanu faktycznego istniejącego przed datą wydania decyzji, podczas gdy w rzeczywistości tego typu decyzja ma jedynie charakter deklaratoryjny, gdyż obrazuje obiektywny stan rzeczy, z którym ustawa wiąże określone skutki prawne (stosowne zakwalifikowanie gruntu), a organ wydający decyzję orzeka tylko (na podstawie stosownych źródeł), czy dany stan zaistniał. Zarzucając powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu administracji pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] października 2008 r. nr [...] w sprawie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego na dzieci: E. F. i P. F. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka i dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, naruszają prawo. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego jest wiążąca w sprawie zarówno, gdy dotyczy zastosowania przepisów prawa materialnego, jak i przepisów postępowania administracyjnego. W zaskarżonej decyzji jak również w decyzji ją poprzedzającej nie uwzględniono oceny prawnej i wszystkich wskazań co do dalszego postępowania zawartych w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 272/08. W wyroku tym Sąd wskazał, że wadliwym było przyjęcie przez organ danych wynikających z zaświadczenia stwierdzającego powierzchnię hektarów przeliczeniowych ),[...] ha skoro strona wielkość tę kwestionowała i toczyło się w tej sprawie postępowanie przed właściwymi organami zmierzające do zmiany klasyfikacji gruntów. Sąd wskazał również, że w tej sytuacji organ nie mógł przyjąć za miarodajne wielkości kwestionowane przez stronę i wydać decyzji na niekorzyść strony, tym bardziej, że decyzja z dnia [...] czerwca 2006 r. o zmianie użytków i klas gruntu w obrębie działki ewidencyjnej nr [...] potwierdziła podnoszoną przez stronę wadliwość zapisów w ewidencji gruntów, na podstawie których przyjęto powierzchnię w hektarach przeliczeniowych. Sąd wskazał także, że jeżeli po przeprowadzeniu dowodów zostanie obalone domniemanie zgodności wystawionych zaświadczeń i danych z ewidencji z rzeczywistym stanem gruntu nie będą one mogły być potraktowane jako dowody w sprawie. Organy orzekające w niniejszej sprawie wprawdzie poszerzyły zebraną w sprawie dokumentację o materiały z przeprowadzonej kontroli użytków gruntowych, w tym o decyzję z dnia [...] czerwca 2006 r. i dokonały ich oceny, jednakże z pominięciem powyżej wskazanych zaleceń Sądu. Tymczasem przywołany przepis art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pociąga za sobą daleko idące konsekwencje zarówno dla ponownie przeprowadzanego postępowania administracyjnego, toczącego się w następstwie wydania wyroku, jak i dla kolejnego postępowania sądowoadministracyjnego, w którym ocenie podlegałyby decyzje administracyjne wydane w tymże, ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. Przede wszystkim, co podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ administracji jest obowiązany rozpatrzyć sprawę ponownie, stosując się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach, a tym bardziej w orzeczeniach organów administracyjnych wydanych w innych sprawach. Nawet w wypadku sporu, co do stanu faktycznego, będącego podstawą subsumcji prawa, a więc i oceny prawnej lub odmiennej interpretacji prawa, albo nawet możliwości niezgodności oceny sądu z prawem obowiązującym, zapatrywania prawne wynikające z oceny prawnej sądu mają moc wiążącą do czasu, aż wyrok zostanie wzruszony w przewidzianym do tego trybie. Odmienna ocena materiału dowodowego stanowiłaby prawnie niedopuszczalną polemikę z prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (tak w wyroku WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2007 r., sygn. akt IV SA/Wa 625/07, LEX nr 344933). Wskazać także należy, że zgodnie z art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U Nr 228, poz. 2255 ze zm.) prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9, 14-16 i 15b. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że wniosek o ustalenie świadczeń rodzinnych został wniesiony w grudniu 2004 r., jednakże wszystkie niezbędne dokumenty, w tym decyzja z dnia [...] czerwca 2006 r. o przekwalifikowaniu gruntu, zostały skompletowane w roku 2006. Zgodnie zaś z przepisem art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych dochodem rodziny jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W tej sytuacji organ orzekający powinien ustalić uzyskany dochód rodziny z odpowiedniego roku kalendarzowego, a także właściwy okres zasiłkowy. W tej sytuacji ponowne przyjecie przez organy orzekające do ustalenia dochodu rodziny danych wynikających z zaświadczenia stanowi naruszenie przepisu art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odmawiając przyznania świadczeń rodzinnych bez dokonania niezbędnych ustaleń co do istnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych naruszono ten przepis w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybiono także przepisom postępowania administracyjnego, a mianowicie art. 7 i art. 77 k.p.a. nakazującym organowi administracji podejmowanie wszelkich środków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebranie w sposób wyczerpujący i rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 250 cytowanej ustawy.