I SA/Wa 2291/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędziowie: WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) WSA Iwona Maciejuk Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 listopada 2013 r. sprawy ze skargi D. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...]. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania D. P. od decyzji Wójta Gminy [...] odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił D. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na córkę K. P. legitymującą się orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności. Powołując się na przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, organ wyjaśnił, że zaszła przesłanka uniemożliwiająca przyznanie świadczenia, a mianowicie wnioskodawczyni podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu w KRUSie jako domownik rolnika, czyli osoba stale pracująca na gospodarstwie rolnym. Dlatego też, zdaniem organu pierwszej instancji, nie może być ona uznana za osobę rezygnującą lub nie podejmującą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, a zatem nie spełnia przesłanki z art. 3 pkt 22 ustawy. Odwołując się od powyższej decyzji D. P. podniosła, że nie zgadza się z zapadłym rozstrzygnięciem i wskazała, że decyzja jest dla niej krzywdząca. Wyjaśniła jednocześnie, że na gospodarstwie rolnym nie pracuje, gdyż musi się opiekować niepełnosprawną córką. Po rozpatrzeniu odwołania i zbadaniu akt sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji i wskazało, że jak wynika z akt sprawy mąż wnioskodawczyni B. P. jest właścicielem gospodarstwa rolnego o pow. [...] ha fiz. ([...]ha przeliczeniowego), a ona jest ubezpieczona w KRUSie od 15 czerwca 1997 r. do nadal. Zdaniem Kolegium z akt sprawy wynika, że jest ona domownikiem rolnika, czyli zgodnie z definicją z ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jest osobą, która: ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie, stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Ponadto powołując się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2012 r. I OPS 5/12 Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu D. P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. w skardze wyjaśniła, że jej córka choruje na [...]. Nie [...], wymaga stałej całodobowej opieki. Wyjaśniła, że dla córki zrezygnowała z pracy a nawet "własnego życia". Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – powoływana dalej jako "ppsa". Skargę uznać należało za nieuzasadnioną. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej odmówiły D. P. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w związku z koniecznością opieki nad córką K. P. podnosząc, że nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.) umożliwiające przyznanie świadczenia. Zdaniem Sądu stanowisko organów jest prawidłowe. Przede wszystkim wskazać należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 7 grudnia 2012 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 1548), świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 3 pkt 22 powołanej ustawy pod pojęciem "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. W myśl natomiast art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego, w tym również oświadczeń skarżącej) jednoznacznie wynika, że mąż skarżącej prowadzi gospodarstwo rolne i podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników. Jak wynika zaś z pisma Kasy Rolniczego Ubezpieczenie Społecznego Placówka Terenowa w O. z dnia [...] lipca 2013 r., skarżąca podlega temu ubezpieczeniu również z mocy ustawy jako małżonka rolnika od dnia 1 października 1992 r. do 13 czerwca 1996 r. oraz od 15 czerwca 1997 r. do nadal. Okoliczność ta wyklucza, zdaniem Sądu, możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w trybie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji). Nie można bowiem uznać, że skarżąca w okresie poprzedzającym złożenie wniosku o świadczenie pozostawała w zatrudnieniu lub wykonywała inną pracę zarobkową w rozumieniu art. 3 pkt 22 powołanej ustawy. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2012 r., sygn. akt I OPS 5/12 (ONSAiWSA 2013/3/40, LEX nr 1230181) "prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę do przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych". W uzasadnieniu powyższej uchwały NSA wskazał m.in., że przepis art. 3 pkt 22 ustawy, podając definicję "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", nie wymienił expressis verbis prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie. Ratio legis tego przepisu wskazuje natomiast, że chodzi o osobę, której wyłącznym źródłem utrzymania (dochodów) jest zatrudnienie lub inna praca zarobkowa w rozumieniu ustawy. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanej uchwale stwierdził ponadto, że prowadzenie gospodarstwa rolnego tym różni się od, wskazanych w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, form aktywności zawodowej, że rolnik działa na własny rachunek, ponosząc ryzyko gospodarcze oraz podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników w Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W efekcie to rachunek ekonomiczny determinuje reżim pracy rolnika, a podejmowanie przez niego działań nie skutkuje pozbawieniem go zatrudnienia, ale wpływa jedynie na ekonomiczne wyniki działalności rolniczej. Powyższe odnosi się również do małżonka rolnika, który jest ubezpieczony w KRUS. Poprzez ubezpieczenie takie rozumieć bowiem należy, że małżonek rolnika jest wówczas współprowadzącym gospodarstwo rolne. W świetle powyższego stwierdzić należy, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Organy administracji publicznej rozpoznające niniejszą sprawę prawidłowo uznały, że skarżąca będąc domownikiem w gospodarstwie rolnym i podlegając ubezpieczeniu w KRUS, nie spełnia warunków do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji (Dz U. z 2012 r. nr 270 ze zm.).