I SA/Wa 2330/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie: sędzia WSA Przemysław Żmich (spr.), asesor WSA Nina Beczek, Protokolant: specjalista Monika Bodzan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi M. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 21 września 2023 r. nr KOA/4897/Sr/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 16 sierpnia 2023 r. nr ŚR.520.2.16.2023. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpatrzeniu odwołania M. L., decyzją z 21 września 2023 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z 16 sierpnia 2023 r. nr [...] o odmowie przyznania M. L. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną A. L. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. M. L. wnioskiem z 15 maja 2023 r. wystąpił o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną żoną A. L. Wójt Gminy J. decyzją z 2 czerwca 2023 nr [...] odmówił M. L. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad A. L. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 14 lipca 2023 r. nr [...] uchyliło powyższą decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wójt Gminy J. decyzją z 16 sierpnia 2023 r. ponownie odmówił M. L. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad A. L. M. L. wniósł odwołanie od powyższej decyzji. Wskazał na brak podstawy prawnej do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oraz błąd w ustaleniach faktycznych dotyczących przyczyn jego rezygnacji z pracy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z 21 września 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy J. z 16 sierpnia 2023 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawę materialnoprawną kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390) – dalej zwanej "ustawą". Według art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Stosownie do art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie następujące warunki: 1) rodzice osoby wymagającej opieki nie żyją, zostali pozbawieni praw rodzicielskich, są małoletni lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 2) nie ma innych osób spokrewnionych w pierwszym stopniu, są małoletnie lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności; 3) nie ma osób, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, lub legitymują się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Według art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli m.in. osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zdaniem Kolegium przepis ten nie stanowi przeszkody w przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego mężowi w związku z opieką nad żoną. Z przepisu tego wynika bowiem, że to małżonek w pierwszej kolejności może uzyskać świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad drugim małżonkiem. Powołany przepis dotyczy tylko innych osób, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego w stosunku do osoby niepełnosprawnej ciąży obowiązek alimentacyjny wynikający z pokrewieństwa, a nie małżonka ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne na współmałżonka będącego osobą niepełnosprawną. Wynika z niego, że z uprawnienia do świadczenia pielęgnacyjnego mogą skorzystać krewni dopiero wówczas, gdy małżonek osoby wymagającej opieki jest niepełnosprawny w stopniu znacznym, co uniemożliwia mu wypełnianie we właściwy sposób obowiązku alimentacyjnego. Zatem w realiach niniejszej sprawy M. L., będąc małżonkiem osoby wymagającej opieki, mógł ubiegać się o świadczenie pielęgnacyjne. Kolegium podało, że żona skarżącego została na mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 17 listopada 2020 r. zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Jej niepełnosprawność istnieje od 14 czerwca 2018 r., a ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 25 września 2018 r. Z ww. orzeczenia wynika, że żona skarżącego wymaga konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Na skarżącym, który sprawuje opiekę nad żoną, ciąży obowiązek alimentacyjny, zatem należy on do kategorii osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, a jego obowiązek wynika z art. 23 i art. 27 zd. 1 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (krio). Z treści tych przepisów wynika, że małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie i są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wierności oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 23 krio) oraz są zobowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli (art. 27 zd. pierwsze krio). Poza tym Kolegium wskazało, że art. 17 ust. 1a ustawy nie ma zastosowania do małżonka osoby wymagającej opieki. Dalej Kolegium wskazało, że z treści art. 17 ust. 1 ustawy wynika, że jednym z zasadniczych warunków przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest, by osoba ubiegająca się o jego przyznanie sprawowała stałą lub długotrwałą opiekę nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną, która wynika z prawnego i moralnego obowiązku lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności osobistego sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia. Nie może być ono traktowane jako zastępcze źródło dochodu. W orzecznictwie podkreśla się, że opieka sprawowana nad osobą niepełnosprawną nie może być fikcyjna i stanowić rozwiązania problemu ze znalezieniem pracy. Z tego też względu związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni. W sytuacji, gdy opieka nie nosi cech stałej lub długotrwałej taki związek przyczynowo-skutkowy między koniecznością rezygnacji (niepodejmowania) z zatrudnienia, a opieką, nie istnieje. O rezygnacji z zatrudnienia, czy tez świadomym jego niepodejmowaniu, można mówić w sytuacji, gdy osoba sprawująca opiekę jest obiektywnie zdolna do podjęcia zatrudnienia, na którą to zdolność wpływa także wiek takiej osoby i jej stan zdrowia. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką, musi być bezpośredni i ścisły. Z akt sprawy wynika, że skarżący w związku ze sprawowaną opieką nad żoną zrezygnował z zatrudnienia 1 marca 2023 r. i zatrudnienia nie podejmuje. W piśmie z 1 sierpnia 2023 r. wskazał, że posiada fizyczne zdolności do wykonywania pełnoetatowej pracy zarobkowej, lecz czas poświęcony na opiekę nad żoną uniemożliwia mu jej podjęcie. Wskazał również, że zatrudniony był na 1/4 etatu, gdyż tyle czasu mógł poświęcać na pracę zarobkową, a rezygnacja z zatrudnienia to był warunek konieczny do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 17 listopada 2020 r. wynikają wskazania dla żony skarżącego w zakresie odpowiedniego zatrudnienia, tj. praca w warunkach chronionych. W art. 17 ust. 1 ustawy ustawodawca wyraźnie wskazał na konieczność rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osoby, o których mowa w pkt 1-4 w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Rezygnując z zatrudnienia wnioskodawca musi celowo, intencjonalnie zaprzestać wykonywania pracy w formach prawem przewidzianych, z tytułu której otrzymuje wynagrodzenie. Z kolei "niepodejmowanie zatrudnienia" związane jest ze świadomą decyzją o nieubieganiu się o pracę, przy jednoczesnej, realnej możliwości jej wykonywania. Niepodejmowanie zatrudnienia lub rezygnacja z niego muszą być zaś bezpośrednio związane z koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy nad osobą niepełnosprawną. Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoba ta, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawia się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji może liczyć na wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej. Zdaniem SKO w Warszawie skarżący, co wynika z jego pisma z 1 sierpnia 2023 r. zrezygnował z pracy by otrzymać świadczenie. Jak sam wskazał, pracował na 1/4 etatu. Było to w okresie, gdy jego żona legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a zatem mógł godzić opiekę nad nią wraz z zatrudnieniem w niepełnym wymiarze czasu. Nie wykazał ponadto, by wystąpiło pogorszenie stanu zdrowia małżonki, które wymagałoby stałej opieki. Brak jest więc związku pomiędzy jego rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaną opieką nad niepełnosprawną żoną, co prawidłowo wykazał organ I instancji w zaskarżonej decyzji. Pomiędzy rezygnacją/niepodejmowaniem pracy zarobkowej, a sprawowaną opieką musi więc zachodzić bezpośredni i ścisły związek przyczynowo-skutkowy. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem częściowe zrekompensowanie opiekunowi niepełnosprawnego strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Przedmiotowe świadczenie nie jest zatem przyznawane za sam fakt sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia pracy zarobkowej lub rezygnację z pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki. Wnioskujący o świadczenie pielęgnacyjne musi więc sprawować osobistą opiekę nad osobą niepełnosprawną w takim wymiarze i zakresie, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej, a ponadto zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. M. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 21 września 2023 r. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 75 § 1 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kpa poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz dowolną ocenę przez organ materiału dowodowego, skutkujące błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że: 1) rezygnacja skarżącego z zatrudnienia na ¼ etatu nie miała bezpośredniego związku z pogorszeniem się stanu zdrowia A. L. oraz koniecznością sprawowania nad żoną stałej i długotrwałej opieki, 2) konieczność sprawowania opieki nad żoną skarżącego nie stanowi przeszkody w wykonywaniu przez M. L. pracy zawodowej, 3) konieczność sprawowania przez skarżącego opieki nad żoną nie nosi cech opieki stałej i długotrwałej. Wobec tego M. L. wniósł o: 1) uchylenie w całości decyzji, 2) zmianę decyzji SKO w Warszawie i Wójta Gminy J. poprzez ustalenie, że zasiłek pielęgnacyjny z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy na A. L. jest należny, 3) przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, w przypadku braku możliwości orzeczenia jak powyżej, 4) zobowiązanie organu do przedłożenia kompletnych akt sprawy, 5) zasądzenie kosztów procesu wg norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazał, że Kolegium błędne uznało, że skarżący nie uprawdopodobnił, że nie może podjąć pracy i jest zmuszony z niej zrezygnować w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawną żoną, a także, że nie sprawuje osobistej stałej i długotrwałej opieki nad niepełnosprawną żoną, w takim wymiarze i zakresie, który uniemożliwia mu wykonywanie pracy zarobkowej. Organ błędnie twierdzi, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez skarżącego spowodowane było innymi przyczynami leżącymi po jego stronie, nie zaś koniecznością sprawowania opieki nad osobą z niepełnosprawnością. Skarżący wskazał, że organ odwoławczy nawet w jednym zdaniu uzasadnienia nie pochylił się nad jego zarzutami do decyzji Wójta wskazanymi w złożonym odwołaniu. W odwołaniu skarżący podał, że fakt, że sprawował opiekę nad żoną do 28 lutego 2023 r. pracując na 1/4 etatu nie znaczy, że wykonywał to właściwie. Samo utrzymywanie pracy na 1/4 etatu świadczy tylko o próbie pozyskania środków finansowych potrzebnych na leczenie i rehabilitację żony, a nie o możliwościach opieki i pracy jednocześnie. M. L. zaznaczył w odwołaniu, że małżonka przebywając sama zapomina o braniu lekarstw i ma ograniczone możliwości samodzielnej rehabilitacji. Oprócz tego po powrocie skarżącego nie jest w stanie sobie przypomnieć, czy zalecone lekarstwa przyjęła, czy też nie. Stan zdrowia małżonki pogorszył się, gdyż zaczęły coraz częściej pojawiać się zaniki pamięci krótkotrwałej. A. L. samodzielnie nie przyjmowała leków. Nie pamięta, że powinna je przyjąć. Wymagała i wymaga stałej rehabilitacji, z jednej strony domowej, którą bierze, ale również musi ćwiczyć samodzielnie. Niestety zalecane ćwiczenia może wykonywać tylko pod nadzorem. Podał, że żona nie ma możliwości samodzielnie wyjść do miasta, nie mówiąc o wizytach u lekarza, czy pójścia na badania. Skarżący zarzucił, że organ nie odniósł się do jego wyjaśnień dotyczących rezygnacji z zatrudnienia. Skarżący podał, że jego sformułowanie w złożonym wyjaśnieniu było być może niefortunne, ale wydaje się sprawą oczywistą, że jego rezygnacja z pracy była spowodowana złym stanem zdrowia małżonki. Co więcej to sformułowanie zostało użyte przez skarżącego na sugestię urzędniczki z GOPS-u J., która w trakcie uzyskiwania informacji o warunkach uzyskania tego świadczenia stwierdziła, że podstawowym kryterium i warunkiem uzyskania tego świadczenia jest rezygnacja odwołującego z dotychczasowej pracy. Te okoliczności, w połączeniu z wydanym przez Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. orzeczeniem o niepełnosprawności A. L., w którym jednoznacznie uznano wymóg stałej opieki osób trzecich, jest właśnie wskazanym powyżej błędem w ustaleniach faktycznych polegającym na tym, że rezygnacja skarżącego z pracy nie ma bezpośredniego związku z koniecznością opieki nad żoną. Skarżący podkreślił, że jego wyjaśnienia były jednoznaczne i wymagały w uzasadnieniu chociażby odniesienia się do nich. Organ orzekający najprawdopodobniej nie zapoznał się z należytą starannością z odwołaniem i w uzasadnieniu powtórzył tylko i wyłącznie argumenty z decyzji Wójta Gminy J. podtrzymując jednocześnie jego decyzję. Skarżący oświadczył, że w samym odwołaniu wskazywał te przytoczone powyżej oraz wiele innych argumentów nad którymi niestety nie pochylił się skład orzekający i nie ustosunkował się do nich. Właśnie z tego powodu skarżący podniósł zarzut braku podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i niezapoznania się przez organ z należytą starannością ze złożonym odwołaniem. Skarżący wskazał, że jego niefortunne sformułowanie, na które powołuje się organ, nie ma nic wspólnego z rzeczywistością. Mając na uwadze stan zdrowia żony skarżący nie może powrócić do wykonywania pracy zarobkowej nawet na 1/4 etatu, gdyż wymaga ona opieki stałej i długotrwałej, której nie będzie mógł jej zapewnić podejmując ponownie pracę. Kierując się rozumowaniem organu odwoławczego art. 17 nigdy nie znalazłby zastosowania. Organ wydający decyzję zawsze może zarzucić opiekunowi osoby niepełnosprawnej brak chęci i wskazać konieczność powrotu do pracy, nie biorąc pod uwagę stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej, jak stało się w tym przypadku. Co więcej każdej ubiegającej się o zasiłek osobie, która rozwiązała jakikolwiek stosunek pracy, czy zrezygnowała z zarabiania środków finansowych można bezpodstawnie postawić zarzut próby wyłudzenia świadczenia pielęgnacyjnego poprzez rezygnację z zatrudnienia, a tymczasem najważniejszy jest dla skarżącego stan zdrowia jego żony po dwukrotnej operacji usunięcia glejaka IV stopnia i jej brak możliwości samodzielnej egzystencji zaś świadczenie pielęgnacyjne ułatwiłoby i pomogłoby mu w sprawowaniu opieki. Na koniec, mając na uwadze decyzje obu organów wraz z uzasadnieniami, skarżący postawił pytania: 1) kto będzie sprawować opiekę nad jego niepełnosprawną żoną kiedy on będzie w pracy?, 2) kto będzie odpowiedzialnym za ewentualne jej zagrożenie życia i zdrowia spowodowane brakiem opieki? Skarżący podkreślił, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest pomoc osobom zobowiązanym alimentacyjnie wobec swoich małżonków i krewnych, w przypadku gdy osoby te są zmuszone do rezygnacji z zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Taki cel tego świadczenia został określony w ustawodawstwie. Nie powinno być zgody na to, aby instytucje powołane do pomocy osobom niepełnosprawnym takie jak GOPS zamiast bezpośrednią pomocą zajmowały się przede wszystkim wynajdowaniem wyimaginowanych powodów do nieprzyznania prawa do świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. M. L. w piśmie z 2 stycznia 2024 r. wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, tj. orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności z 20 grudnia 2023 r. w Z. oraz orzeczenia lekarza orzecznika ZUS z 16 października 2023 r. na okoliczność niezdolności A. L. do jakiejkolwiek pracy w sposób trwały i konieczności opieki nad nią osób trzecich. Na rozprawie Sąd postanowił dopuścić dowód z dokumentów załączonych do pisma skarżącego z 2 stycznia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona. W niniejszej sprawie nie jest kwestionowane to, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji A. L. była osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności. Poza sporem jest również to, że M. L. należy do grona osób, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy, ponieważ jest mężem A. L. Trafnie wskazało Kolegium, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 17 ust. 1a ustawy bowiem przepis ten reguluje sytuację dalszych krewnych osoby wymagającej opieki, a nie małżonka osoby wymagającej opieki. Rację ma SKO w Warszawie twierdząc, że w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy bowiem przepis ten wprowadza zasadę pierwszeństwa przyznania świadczenia małżonkowi, w przypadku gdy osoba wymagająca opieki ma w swoim otoczeniu inne osoby potencjalnie uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego (np. krewnych). Dopiero legitymowanie się przez małżonka osoby wymagającej opieki orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności otwiera innym uprawnionym drogę do ubiegania się o świadczenie pielęgnacyjne, eliminując jednocześnie małżonka osoby wymagającej opieki, ze względu na jego zły stan zdrowia. Tymczasem w niniejszej sprawie brak dowodu na to, że M. L. należy do grona osób, o których mowa w art. 3 pkt 21 ustawy. Sporne pomiędzy Wójtem Gminy J. i Kolegium, a M. L. jest natomiast to, czy okoliczności tej sprawy wskazują na to, że stan zdrowia A. L. umożliwia jej funkcjonowanie w jej środowisku rodzinnym i pracę M. L. w niepełnym wymiarze czasu pracy, a więc czy żona skarżącego wymaga ze strony skarżącego opieki stałej i długotrwałej. Drugą kwestią sporną jest to, czy M. L. zrezygnował z pracy zarobkowej/nie podejmował pracy zarobkowej i miało to bezpośredni związek z koniecznością sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad A. L. Na wstępie trzeba wskazać, że zgodnie z art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy (w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2024 r.) świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny (w tym małżonkom – art. 23 i art. 27 krio), z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z przepisu tego wynika, że aby otrzymać świadczenie pielęgnacyjne opieka sprawowana przez uprawnioną do tego osobę winna mieć charakter faktyczny, osobisty, wyłączny, bezpośredni, stały i długotrwały, tj. taki aby eliminowała możliwość podejmowania przez osobę sprawującą opiekę własnej pracy zarobkowej. Nie musi to być opieka o charakterze wzmożonym i specjalistycznym (np. intensywna opieka medyczna). Nie musi to być opieka całodobowa. Taką opiekę mogą zapewnić tylko podmioty instytucjonalne, które pracują w ruchu ciągłym. Jednakże opieka uprawniająca do świadczenia pielęgnacyjnego nie może polegać na opiece częściowej, czy opiece sprawowanej w niewielkim zakresie czynności usługowych. Nie może to być współopieka, czy opieka naprzemienna sprawowana razem z innymi osobami. Opieka, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy obejmuje m.in. takie czynności usługowe jak: udzielanie pomocy w podstawowych czynnościach życiowych, pielęgnacja, opieka higieniczna, opieka medyczna, niezbędna pomoc w załatwianiu spraw osobistych, zapewnienie kontaktów z otoczeniem, zapewnienie wyżywienia, utrzymanie czystości. Istotne jest to, że w przypadku pełnoletnich osób wymagających opieki art. 17 ust. 1 ustawy umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nad taką osobą, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Art. 17 ust. 1 ustawy nie wymaga zatem, aby pełnoletnia osoba wymagająca opieki: 1) legitymowała się orzeczeniem zawierającym wskazanie: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (to wynika z samej definicji znacznego stopnia niepełnosprawności – art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych – Dz.U. z 2023 r. poz. 100 ze zm.) – dalej zwanej "ustawą rehabilitacyjną"; 2) legitymowała się orzeczeniem bez wskazań dotyczących odpowiedniego zatrudnienia (z samej definicji znacznego stopnia niepełnosprawności wynika, że takim orzeczeniem może legitymować się osoba zdolna do pracy w warunkach pracy chronionej lub w warunkach pracy przystosowanej – art. 4 ust. 1 i 5 ustawy rehabilitacyjnej). Mając na uwadze powyższe i odnosząc się do opisanych wyżej zagadnień spornych trzeba wskazać, że z akt sprawy wynika, że A. L. (ur. w 1966 r.) 25 września 2018 r. została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, okresowo do 30 listopada 2023 r. z możliwością podjęcia zatrudnienia w warunkach pracy chronionej. Symbol przyczyny niepełnosprawności to 10-N (choroby neurologiczne). Z orzeczenia tego wynika, że małżonka skarżącego wymaga konieczności zaopatrzenia w przedmioty, środki, pomoce ułatwiające jej funkcjonowanie. Na wniosek z 15 października 2020 r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. wydał w tym zakresie orzeczenie z 17 listopada 2020 r. W okresie od 2018 r. do 28 lutego 2023 r. M. L. (ur. 1962 r., zawód wyuczony - [...]) wykonywał pracę zarobkową jako specjalista ds. [...]. Ostatnie zatrudnienie ustało poprzez rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron (art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy). 15 maja 2023 r. M. L. złożył w GOPS w J. wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad A. L. Z treści pism M. L. złożonych w postępowaniu administracyjnym wynika, że jego żona jest po operacji usunięcia glejaka IV stopnia i przebytej radio i chemioterapii. A. L. jest rencistką. Skarżący w piśmie z 20 czerwca 2023 r. (odwołanie) i z 1 sierpnia 2023 r. podkreślił, że wnioskował o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, ponieważ żona wymaga stałej i długotrwałej opieki osoby trzeciej, a on jest jedyną osobą mogącą sprawować opiekę nad żoną i nie ma możliwości podjęcia pracy na pełen etat opiekując się jednocześnie żoną, a trudno wyżyć tylko ze świadczenia rentowego. Skarżący podał, że zrezygnował z zatrudnienia na ¼ etatu, ponieważ był to warunek konieczny do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak podał w odwołaniu z 29 sierpnia 2023 r. praca na ¼ etatu nie świadczyła o tym, że skarżący może godzić jednocześnie pracę i opiekę nad żoną, ale że próbował pozyskać środki finansowe na leczenie i rehabilitację żony. Podał, że A. L. na skutek zmian neurologicznych ma problemy z poruszaniem się, utrzymaniem równowagi, wykonywaniem zwykłych codziennych czynności takich jak: kąpiel, zrobienie posiłku. Nie jest w stanie samodzielnie wyjść z domu. Skarżący podał, że mimo że ma fizyczne zdolności do wykonywania pełnoetatowej pracy zarobkowej, swój czas poświęca opiece nad małżonką, co uniemożliwia podjęcie pracy. Z kopii zaświadczeń o stanie zdrowia z 25 sierpnia 2023 r. i 28 sierpnia 2023 r. wystawionych przez lekarza neurologa wynika, że A. L. jest po 2-krotnej (w 2018 r. i 2019 r.) resekcji guza mózgu (glejak wielopostaciowy). Jest po radio i chemioterapii. Ma niedowład prawostronny połowiczny, nadciśnienie tętnicze, przewlekły zespół bólowy korzeniowy z częstymi zaostrzeniami i wielopoziomową dyskopatię lędźwiową. Wymaga stałej kontroli onkologicznej, neurochirurgicznej i neurologicznej. Jest też pod stałą opieką internistyczną. Wymaga stałej rehabilitacji w warunkach domowych. Lekarz stwierdził, że utrzymują się u A. L. zaburzenia równowagi, zaburzenia pamięci krótkotrwałej, mowa jest spowolniona. Poza tym zaburzenia orientacji w terenie, chód niepewny. Pacjentka ma trudności w samodzielnym poruszeniu się. Wg lekarza jako powikłanie po chemio i radioterapii A. L. cierpi na zespół objawów neurologicznych. W opinii lekarza neurologa A. L. nie rokuje poprawy w uzyskaniu zdolności do podjęcia pracy zawodowej. Nie jest zdolna do samoobsługi i samodzielnej egzystencji. Wymaga całodobowej i stałej opieki osób drugich. Nie jest zdolna do odbycia podróży na badanie lekarza orzecznika (konsultanta) ZUS. W odwołaniu z 29 sierpnia 2023 r. M. L. podał, że A. L. przebywając sama zapomina o braniu lekarstw. Po powrocie męża do domu nie jest w stanie przypomnieć sobie, czy przyjęła lekarstwa. Ma ograniczone możliwości samodzielnej rehabilitacji. Rehabilitację musi wykonywać pod nadzorem. Nie ma możliwości samodzielnego wyjścia na spacer, na badania, czy do lekarza. Skarżący podkreślił w odwołaniu, że stan zdrowia małżonki pogorszył się, gdy zaczęły pojawiać się coraz częściej zaniki pamięci krótkotrwałej. Opisane w odwołaniu M. L. pogorszenie się w po 2020 r. stanu zdrowia małżonki ma pełne udokumentowanie w złożonych w postępowaniu sądowym: 1) orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z 16 października 2023 r. ustalającym, że A. L. jest trwale całkowicie niezdolna do pracy i trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji. Co istotne orzeczenie to zostało wydane m.in. w oparciu dokumentację z przebiegu leczenia z lat 2021-2023 oraz zaświadczenia o stanie zdrowia z 25 i 28 sierpnia 2023 r., które były załączone do odwołania od decyzji z 16 sierpnia 2023 r., 2) orzeczeniu Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z 20 grudnia 2023 r. w którym zaliczono A. L. do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności do 31 grudnia 2028 r. i przypisano drugi symbol niepełnosprawności 05-R (upośledzenie narządu ruchu) oraz orzeczono o jej niezdolności do pracy. Zdaniem Sądu z powyższego wynika, że po 2020 r. zaistniały podstawy do rezygnacji przez M. L. z pracy zarobkowej celem konieczności świadczenia A. L. osobistej, wyłącznej, stałej i długotrwałej opieki w związku z pogorszeniem się jej stanu zdrowia względem stanu zdrowia żony skarżącego ustalonego w 2020 r., gdy było wydawane orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności z 17 listopada 2020 r. Zgromadzony w sprawie administracyjnej i sądowej materiał dowodowy dowodzi tego, że stan zdrowia A. L. wynikający z zaświadczenia z 2020 r., w tym zawarte w nim wskazanie do pracy w warunkach pracy chronionej, nie były już aktualne po 2020 r., a zatem adekwatne do wydania decyzji w sprawie wniosku z 15 maja 2023 r. Potwierdza to kopia dokumentacji medycznej załączona do odwołania, stanowisko skarżącego zaprezentowane w odwołaniach z 20 czerwca 2023 r. i 29 sierpnia 2023 r. oraz wyjaśnieniach z 1 sierpnia 2023 r., a także orzeczenia z 2023 r. złożone do akt sądowych. Wobec tego Sąd nie podzielił stanowiska orzekających w sprawie organów obu instancji, że stan zdrowia A. L. oraz wymagana od M. L. stała gotowość do niesienia pomocy żonie umożliwia po 2020 r. wykonywanie przez skarżącego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W ocenie Sądu zgromadzony w sprawie administracyjnej i sądowej materiał dowodowy w sposób wystarczający dowodzi tego, że skarżący (60 lat w dacie złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne), choć posiadający wykształcenie wyższe i zdolny do pracy na pełen etap, to zrezygnował 28 lutego 2023 r. z pracy jako specjalista ds. [...] i fakt ten pozostawał w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z pogorszeniem się stanu zdrowia A. L. i związaną z tym stanem zdrowia koniecznością zapewnienia żonie stałej i długotrwałej opieki. Z tych przyczyn M. L. od marca 2023 r. nie podejmuje pracy zarobkowej. To, że M. L. w swoim piśmie z 1 sierpnia 2023 r. podał m.in., że "zrezygnował z pracy, ponieważ był to warunek konieczny uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego" nie zaprzecza informacjom wynikającym z całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a to one były miarodajne do oceny zasadności wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Okoliczności niniejszej sprawy dowodzą tego, że M. L. - wobec braku innych osób z kręgu rodzinnego A. L. służących pomocą jego żonie, uwzględniając pogarszający się po 2020 r. stan jej zdrowia – przed złożeniem wniosku o świadczenie pielęgnacyjne zrezygnował z pracy zarobkowej, a w dacie wydania decyzji organu I instancji oraz zaskarżonej decyzji jej nie podejmował i miało to bezpośredni związek z koniecznością sprawowania nad A. L. stałej i długotrwałej opieki. Wobec tego Wójt Gminy J. i Kolegium wadliwie uznali, że M. L. nie spełniał przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy dotyczących niepodejmowania pracy zarobkowej celem sprawowania stałej i długotrwałej opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności. Wobec tego Sąd uznał, że organy orzekające w administracyjnym toku instancji wadliwie uznały, że należy odmówić M. L. świadczenia pielęgnacyjnego, skoro w niniejszej sprawie stan faktyczny sprawy dowodził tego, że skarżący spełniał przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy, w tym dotyczące niepodejmowania pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad żoną A. L. jako osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. To zaś świadczy o naruszeniu przez Wójta Gminy J. i SKO w Warszawie art. 17 ust. 1 ustawy, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu Wójt Gminy J. weźmie pod uwagę ocenę prawną zaprezentowaną w niniejszym wyroku. Organ wyjaśni aktualną, na dzień wydania decyzji, sytuację osobistą i rodzinną skarżącego w kontekście przesłanek z art. 17 ustawy. Organ I instancji uzyska też orzeczenie lekarza orzecznika ZUS zatrudnionego w II Oddziale ZUS w W. z 16 października 2023 r. nr [...] oraz orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Z. z 20 grudnia 2023 r. nr [...] i wyjaśni, czy orzeczenia te stały się ostateczne. Wójt Gminy J. wyjaśni, czy osoba wymagająca opieki lub osoba ją reprezentująca złożyły wniosek o świadczenie wspierające, o którym mowa w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429). W zależności od okoliczności sprawy organ podejmie w sprawie dalsze czynności lub wyda stosowny akt, który uzasadni zgodnie z wymogami art. 107 § 3 kpa. Jeżeli okoliczności niniejszej sprawy nie ulegną zmianie Wójt Gminy J. przyjmie, że M. L. spełnił do 31 grudnia 2023 r. wszystkie przesłanki z art. 17 ustawy, niezbędne do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, tj. że do 31 grudnia 2023 r. powstało na jego rzecz prawo do tego świadczenia. Wówczas organ I instancji wyda decyzję w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o stan prawny ustawy obowiązujący do 31 grudnia 2023 r., zgodnie z art. 63 ust. 1 w zw. z art. 71 ustawy o świadczeniu wspierającym. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.