I SA/Wa 2342/11

WyrokWSA w Warszawie2012-06-13

Skład orzekający: Dariusz Pirogowicz, Elżbieta Lenart, Elżbieta Sobielarska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w okresie, gdy dochód rodziny przekroczył ustalone kryterium, może zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli organ obliczył dochód w sposób nieuwzględniający rocznego rozliczenia dochodu uzupełniającego?
Ratio decidendi
Świadczenie z funduszu alimentacyjnego wypłacone w okresie, gdy dochód rodziny przekroczył ustalone kryterium, nie może zostać uznane za nienależnie pobrane, jeśli organ obliczył dochód w sposób nieuwzględniający rocznego rozliczenia dochodu uzupełniającego. Doliczenie jedynie kwoty dochodu z jednego lub dwóch miesięcy do dochodu rocznego z poprzedniego roku, bez uwzględnienia całego roku dochodu uzupełniającego, narusza przepisy ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i konstytucyjną zasadę pomocniczości.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Skarżąca kwestionowała sposób obliczenia dochodu rodziny, który doprowadził do przekroczenia kryterium dochodowego po podjęciu przez nią pracy. Organy administracji uznały świadczenia za nienależnie pobrane, ponieważ skarżąca przestała spełniać przesłanki do ich otrzymania.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r., stwierdził nieważność decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. W na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie uznania za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza nieważność decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2011 r. nr [...]; 3. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 4. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. G. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...]. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia 2 sierpnia 2010 r. A. W. wystąpiła o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Decyzją Prezydenta W. z dnia [...]września 2010 r., nr [...] zostało przyznane świadczenie z funduszu alimentacyjnego A. W., w wysokości [...] zł miesięcznie na okres od [...] października 2010 r. do [...] września 2011 r. na syna P. W. Następnie Prezydent W. decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] uchylił z dniem [...] października 2010 r. ww. własną decyzję z dnia [...] września 2010 r. wskazując, że z otrzymanego przez organ zaświadczenia z firmy [...] Sp. z o.o. wynika, że A. W. została zatrudniona w październiku 2010 r. na czas określony z miesięcznym wynagrodzeniem netto [...] zł. Organ stwierdził ponadto, że dochód w przeliczeniu na osobę w rodzinie A. W. za rok 2009 wyniósł [...] zł. Jednak biorąc pod uwagę dochód uzyskany w 2010 r. z tytułu podjęcia pracy zarobkowej, zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, po przeliczeniu na osobę w rodzinie wynosi [...] zł i przekracza kwotę [...] zł, tj. kryterium dochodowe stanowiące przesłankę do otrzymania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W związku z powyższym uznał, że przestała ona spełniać przesłanki do otrzymania świadczeń z tego funduszu. Decyzją z dnia [...]marca 2011 r., nr [...] Prezydent W. orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenie z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, przyznane na P. W., zrealizowane od 1 listopada 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r., w łącznej kwocie [...] zł oraz o jego zwrocie wraz z odsetkami za okres od dnia 1 grudnia 2010 r. do dnia spłaty. W uzasadnieniu orzeczenia organ stwierdził, że od dnia 1 listopada 2010 r. A. W. przestała spełniać przesłanki prawne do otrzymywania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz P. W., w związku z czym w dniu [...] stycznia 2011 r., decyzją nr [...] organ administracji uchylił orzeczenie przyznające ww. świadczenie. Z uwagi na okoliczność, iż decyzja ta stała się prawomocna Prezydent W. uznał, że ww. świadczenia wypłacone z funduszu alimentacyjnego A. W. w okresie od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. - zostały nienależnie pobrane. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. W. kwestionując ustalenie, iż uzyskała dochód na osobę w rodzinie w wysokości [...] zł Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium stwierdziło, że warunki nabywania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określa ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7) i wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. Nr 136, poz. 855). Organ przytoczył ponadto treść art. 23 ust. 1 ww. ustawy oraz wskazał, że zgodnie z brzmieniem jej art. 2 pkt 7 przez świadczenie nienależnie pobrane rozumie się świadczenie z funduszu alimentacyjnego: a) wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części, b) przyznane lub wypłacone w przypadku świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą te świadczenia, c) wypłacone bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, jeżeli stwierdzono nieważność decyzji przyznającej świadczenie albo w wyniku wznowienia postępowania uchylono decyzję przyznającą świadczenie i odmówiono prawa do świadczenia, d) wypłacone, w przypadku gdy osoba uprawniona w okresie ich pobierania otrzymała alimenty, e) wypłacone w przypadku, o którym mowa w art. 17 ust. 5, za okres od dnia, w którym osoba stała się uprawniona do świadczeń w innym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, do dnia wydania decyzji o uchyleniu decyzji przyznającej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, chyba, że zostały zwrócone zgodnie z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Ponadto wskazał że w świetle art. 9 ust. 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 725 zł. Za dochód ustawa o świadczeniach rodzinnych uznaje, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób, przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach ogólnych na podstawie przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych, pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, zaś dochód rodziny oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Kolegium uznało zatem, że przepisy powyższe jednoznacznie wskazują, iż do obliczenia dochodu rodziny - w przypadku wniosku o wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego złożonego, jak w niniejszej sprawie w 2010 r. - należy brać pod uwagę dochód uzyskany w 2009 r. Wówczas osiągany dochód kwalifikował A. W. do przyznania przedmiotowego świadczenia alimentacyjnego. Sytuacja dochodowa uległa jednak zmianie wraz z podjęciem przez wnioskodawczynię pracy z dniem 1 października 2010 r. - zgodnie bowiem z art. 9 ust. 4 ww. ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub osobę uprawnioną pozostającą pod opieką opiekuna prawnego prawo do świadczeń z funduszu ustala się na podstawie dochodu rodziny lub osoby uprawnionej powiększonego o uzyskany dochód. Organ drugiej instancji stwierdził, że skoro kwestią bezsporną jest fakt pobierania przez A. W. świadczenia z funduszu alimentacyjnego za dwa miesiące (listopad i grudzień 2010 r.), do czego nie była już uprawniona, a decyzją z dnia [...] stycznia 2011r. Prezydent W. uchylił z dniem 31 października 2010 r. decyzję o przyznaniu na syna skarżącej P. W. świadczenia alimentacyjnego - to zaistniały podstawy do wydania decyzji o uznaniu tych świadczeń za nienależnie pobrane i nałożeniu obowiązku ich zwrotu wraz z ustawowymi odsetkami. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. W. zaskarżyła powyższe orzeczenie w całości i wniosła o jego uchylenie, zarzucając naruszenie przepisów ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, poprzez błędne zakwalifikowanie wypłaconego świadczenia z funduszu alimentacyjnego w okresie od dnia 1 listopada do dnia 31 grudnia 2010 r., zobowiązanie do jego zwrotu oraz spowodowanie utraty świadczenia alimentacyjnego do dnia 30 września 2011 r. W uzasadnieniu skargi wskazała, że kwota, którą wliczono do dochodu [...] zł nie jest alimentami za 2009 r. tylko zaległością alimentacyjną, która na dzień 3 listopada 2011 r. wynosi [...] zł i nie pokrywa w całości zadłużenia alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej. W piśmie procesowym z dnia 26 marca 2012 r. skarżąca podtrzymała twierdzenia, wnioski i zarzuty skargi, wniosła o stwierdzenie w całości nieważności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającego ją orzeczenia Prezydenta m. st. W. z dnia [...] marca 2011 r., względnie o uchylenie w całości ww. orzeczeń. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj: - art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2007 r., Nr 192, poz. 1378 ze zm.) w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzoru wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2010 r., Nr 123, poz. 836), poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczeń, średni miesięczny dochód w danym miesiącu przypadający na członka rodziny w okresie świadczeniowym stanowi sumę średniego miesięcznego dochodu z roku poprzedzającego okres świadczeniowy i pełnej kwoty nowo uzyskanego dochodu w danym miesiącu - które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy; - art. 2 ust. 7 lit. d) w zw. z art. 24 ust. 1 ww. ustawy, poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że otrzymane przez uprawnionego zaległe należności alimentacyjne, po ich uprzednim wyegzekwowaniu od dłużnika alimentacyjnego, stanowią świadczenie alimentacyjne wypłacone w wysokości i terminie ustalonym orzeczeniem sądowym; - § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008 r., Nr 136, poz. 855), poprzez błędną wykładnię skutkującą wydaniem zaskarżonej decyzji na podstawie nieobowiązującej w dniu jej wydania regulacji podustawowej - które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy; Ponadto skarżąca zarzuciła naruszenie art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 kpa, poprzez ich niezastosowanie skutkujące wydaniem zaskarżonej decyzji przez organ drugiej instancji z naruszeniem przepisów prawa, poprzez dokonanie subsumpcji ustalonego stanu faktycznego sprawy pod nieobowiązujący przepis prawa oraz poprzez dokonanie błędnej interpretacji regulacji ustawowej - art. 9 ust. 4 ww. ustawy z 2007 r., sprzecznej z kontekstem całej ustawy oraz ze społecznym sensem jej wydania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Skarżąca wniosła także, na zasadzie art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o uchylenie w całości decyzji Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...] zarzucając jej naruszenie: - art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 7 września 2007 r. w zw. z § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r., poprzez ich błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę ustalenia prawa do świadczeń, średni miesięczny dochód w danym miesiącu przypadający na członka rodziny w okresie świadczeniowym stanowi sumę średniego miesięcznego dochodu z roku poprzedzającego okres świadczeniowy i pełnej kwoty nowo uzyskanego dochodu w danym miesiącu, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy; - art. 2 ust. 7 lit. d) powyższej ustawy z dnia 7 września 2007 r., poprzez jego błędną wykładnię skutkującą przyjęciem, że otrzymane przez uprawnionego zaległe należności alimentacyjne, po ich uprzednim wyegzekwowaniu od dłużnika alimentacyjnego, stanowią świadczenie alimentacyjne wypłacone w wysokości i terminie ustalonym orzeczeniem sądowym; - art. 24 ust. 1 ww. ustawy, poprzez jego błędną wykładnię skutkującą wydaniem ww. decyzji z mocą wsteczną, podczas gdy decyzja pociągająca za sobą uchylenie uprzednio wydanej decyzji ma charakter konstytutywny i może wywoływać skutek wyłącznie na przyszłość, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy; - art. 6 w zw. z art. 7 w zw. z art. 8 kpa, poprzez ich niezastosowanie skutkujące wydaniem decyzji z naruszeniem przepisów prawa polegającym na dokonaniu błędnej interpretacji regulacji ustawowej, a to art. 9 ust. 4 ww. ustawy, sprzecznej z kontekstem całej ustawy i społecznym sensem wydania ustawy, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ww. ustawy). Biorąc pod uwagę powyższe przepisy należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją orzeczenie naruszają prawo. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] września 2011 r., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] marca 2011 r., uznającą, że świadczenie przyznane z funduszu alimentacyjnego A. W., decyzją Prezydenta W. z dnia [...] września 2010 r. i zrealizowane od dnia 1 listopada 2010 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. - zostało nienależnie pobrane. To ostatnie orzeczenie uchyliła decyzja ww. organu z dnia [...] stycznia 2011 r. z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego, określonego w art. 9 ust 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 192, poz. 1378 ze zm.), w efekcie uzyskania przez skarżącą dochodu w trakcie pobierania świadczenia. Rozstrzygnięcie Prezydenta z dnia [...] stycznia 2011 r. wydane zostało, m.in. w oparciu o art. 9 ust. 4 uprzednio wskazanej ustawy, zgodnie z którym w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny lub osobę uprawnioną pozostającą pod opieką opiekuna prawnego prawo do świadczeń z funduszu ustala się na podstawie dochodu rodziny lub osoby uprawnionej powiększonego o uzyskany dochód. Natomiast użyte w tym przepisie pojęcia "dochodu" i "dochodu rodziny", na mocy art. 2 pkt 4 i 5 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, definiuje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.). Dochód rodziny, w myśl art. 3 pkt 2 tej ustawy, to przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Natomiast "okres zasiłkowy" to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu alimentacyjnego, tj. od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego (art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 7 września 2007 r.). W niniejszej sprawie skarżąca uzyskała dochód w okresie wypłacania jej świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a organ uzyskaną z tego tytułu kwotę dochodu za miesiąc, podzieloną przez liczbę członków rodziny, dodał do przeciętnego miesięcznego dochodu na członka rodziny, obliczonego za rok poprzedni - 2009. Takie działanie organu należy jednak uznać za naruszające prawo, a w szczególności art. 9 ust. 4 powołanej ustawy. W tym miejscu należy zauważyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w wyroku z dnia 3 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Lu 571/11, dokonując interpretacji art. 9 ust. 4 oraz § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, stanął na stanowisku, podzielanym także w innych orzeczeniach sądów administracyjnych, że wskazane przepisy nie określają co prawda wprost okresu, którego dotyczy pojęcie "uzyskanie dochodu". Niewątpliwe jednak jest, że uzyskanie dochodu obejmuje okres po roku, z którego dochody stanowiły podstawę do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Zatem dochód uzyskany w roku wypłacania świadczenia należy doliczyć do dochodu rodziny z roku poprzedzającego okres świadczeniowy. Nie oznacza to jednak, że doliczeniu podlega cała kwota uzyskanego dochodu. Sąd uznał, że skoro podstawą do przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego jest dochód rodziny rozumiany jako miesięczny przeciętny dochód członków rodziny uzyskany w skali roku kalendarzowego, to również w przypadku uzyskania dochodu, a zatem w sytuacjach określonych w art. 9 ust. 4 ww. ustawy oraz § 12 ust. 1 uprzednio wskazanego rozporządzenia, dochód ten należy liczyć w stosunku rocznym (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 10 grudnia 2010 r., sygn. akt II SA/Lu 582/10). W tym celu należy zsumować dochody za cały rok i podzielić tak obliczoną kwotę przez 12 miesięcy, a następnie przez liczbę członków rodziny, co pozwoli na ocenę sytuacji rodziny w dłuższym okresie. Nie ma znaczenia, czy dochód uzyskiwany był przez całe 12 miesięcy oraz czy dochód ten był taki sam w poszczególnych miesiącach. Nie może bowiem dochodzić do sytuacji, kiedy uzyskany przez stronę dodatkowy dochód z jednego, czy też z dwóch miesięcy, będzie decydował o prawie do świadczenia alimentacyjnego. Przenosząc powyższe stanowisko na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że uzyskany przez skarżącą dochód w listopadzie i grudniu 2010 r. organ administracji powinien zatem doliczyć do jej dochodu rocznego uzyskanego w 2009 r., a następnie obliczyć miesięczny dochód na członka rodziny. Tymczasem interpretacja art. 9 ust. 4 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zastosowana przez organy administracji w zaskarżonej decyzji, stoi w sprzeczności z wykładnią systemową tego przepisu. Podkreślić bowiem należy, że wskazane przez organy orzekające w sprawie rozumienie ww. normy prowadzi do powstania sytuacji, w których osiągnięcie nawet minimalnego, jednokrotnego dochodu w okresie wypłacania świadczenia powoduje przekroczenie kryterium, określonego w art. 9 ust. 2 ww. ustawy. Takie rozumienie przepisu narusza również konstytucyjną zasadę pomocniczości, gdyż przekreśla subsydiarny charakter świadczeń wypłacanych z funduszu alimentacyjnego dla osób, które nie otrzymują zaspokojenia od swoich dłużników alimentacyjnych, a uzyskają dodatkowy dochód. W takim przypadku wstrzymanie udzielanej pomocy niweczy cel systemu pomocy społecznej, która - zgodnie z ustawą o pomocy społecznej z dnia 12 marca 2004 r. - ma pomóc osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych. Powoduje bowiem ona niechęć do samodzielnego, niewielkiego polepszenia swojej sytuacji materialnej, poprzez szukanie nieznacznych, nowych źródeł dochodu - gdyż ich uzyskanie grozi utratą przyznanych już świadczeń, z powodu określonego w ustawie kryterium dochodowego. Organ błędnie ustalił zatem w decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., że skarżąca nie spełnia przesłanki określonej w art. 9 ust. 2 powołanej ustawy, tzn. dochód rodziny skarżącej w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę [...] zł w sytuacji, gdy w rzeczywistości jej dochód nie osiągnął tej kwoty. Z tego też względu Sąd zastosował w niniejszej sprawie art. 135 ppsa, zgodnie z którym Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Stwierdzenie nieważności tej decyzji nastąpiło z uwagi na okoliczność, iż uchylenie orzeczenia wywołuje jedynie skutek ex nunc (czyli konstytutywny - na przyszłość), a nie ex tunc (od samego początku, tj. także z mocą wsteczną). W niniejszej sprawie załatwienie sprawy wymagało natomiast unicestwienia wszelkich skutków zapadłego rozstrzygnięcia. Powyższe wynika także ze stanowiska sądów administracyjnych uznających, że uchylenie decyzji przyznającej świadczenie rodzinne nie może nastąpić z mocą wsteczną w sytuacji, gdy upłynął już okres na jaki świadczenie zostało przyznane (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt I OSK 535/08). Skoro zatem należało stwierdzić nieważność decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. uchylającej z dniem [...] października 2010 r. decyzję przyznającą świadczenie z funduszu alimentacyjnego dla skarżącej na okres od 1 października 2010 r. do dnia 30 września 2011 r. - to w konsekwencji stwierdzić należy, iż również zaskarżona decyzja oraz poprzedzające ją orzeczenie, uznające wypłacone na jej podstawie świadczenia za nienależnie pobrane i orzekające o ich zwrocie - wydane zostały z naruszeniem prawa. Nie można uznać bowiem, iż przedmiotowe świadczenia zostały nienależnie pobrane, w sytuacji, gdy pozostaje w obrocie prawnym orzeczenie ustalające prawo do nich. Konkludując, decyzja Prezydenta W. z dnia [...] stycznia 2012 r. narusza prawo, w konsekwencji czego także decyzja tego organu z dnia [...] marca 2011 r. oraz utrzymujące ją w mocy orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] września 2011 r. wydane zostały z naruszeniem prawa, tj. art. 2 ust. 7 w zw. z art. 23 ust. 1 ww. ustawy z dnia 7 września 2007 r. Sąd zauważa także, że uzasadnienia decyzji Prezydenta W. nie wypełniają ponadto normy art. 107 kpa z uwagi na swoją lakoniczność. W uzasadnieniu tych orzeczeń organ ograniczył się jedynie do wskazania kwoty ustalonego średniego miesięcznego dochodu na członka rodziny skarżącej – nie wskazując przy tym sposobu, w jaki go ustalił. Na uwagę zasługuje również fakt powołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia – na co słusznie wskazała skarżąca – błędnej podstawy zapadłego rozstrzygnięcia, tj. nieobowiązującego na dzień wydania decyzji rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2008 r., Nr 136, poz. 855) - w sytuacji, gdy akt ten został zastąpiony rozporządzeniem z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzoru wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz. U. z 2010 r., Nr 123, poz. 836), obowiązującym od dnia 9 lipca 2010 r. Mając powyższe na uwadze, Sąd, na podstawie art. 135, art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c, art. 152 oraz art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło