I SA/Wa 2347/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.), sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Łukasz Trochym, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2022 r. sprawy ze skargi A. P. i J. P. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 255/12 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 7.000 (siedem tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje na rzecz skarżących A. P. i J. P. od Prezydenta [...] sumę pieniężną w kwocie po 1000 (jeden tysiąc) złotych; 4. zasądza od [...] na rzecz skarżących A. P. i J. P. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. A. P. i J. P. (dalej: "skarżący") pismem z 3 sierpnia 2021 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta m.st. Warszawy wyroku tego Sądu z 29 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 255/12. Powyższym wyrokiem Sąd zobowiązał Prezydenta m.st. Warszawy do rozpoznania wniosku z 29 marca 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], hip. "Nieruchomość w mieście W. Nr [...]" - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Te wraz z odpisem prawomocnego wyroku doręczone zostały zaś organowi 29 października 2012 r. W związku ze zwłoką w wykonaniu wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokami z: 6 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2403/13, z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1525/17, z 29 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1438/18 oraz 26 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2402/20 wymierzył Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny w wysokości odpowiednio: 1000, 3000, 5000 i 6000 złotych. W trzech ostatnich wyrokach stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, jednocześnie orzekł o przyznaniu skarżącym od organu sum pieniężnych w kwotach wynoszących odpowiednie po 500 złotych (w wyroku z 17 listopada 2017 r.) i po 1000 złotych (w wyrokach z 29 listopada 2018 r. i z 26 marca 2021 r.). Przy czym w wyrokach z 17 listopada 2017 r. i z 29 listopada 2018 r. oddalił skargę w zakresie zobowiązania organu do wydanie decyzji o określonej treści. Mimo to sprawa odszkodowania nadal pozostawała nierozpoznana. W tym stanie rzeczy skarżący po raz kolejny wezwali Prezydenta m.st. Warszawy do wykonania wyroku (pismem z 11 maja 2021 r.), a następnie wnieśli przywołaną na wstępie skargę, żądając w niej: wymierzenia organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego; przyznania od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w kwocie po 10.000 zł, na zasadzie określonej w art. 154 § 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.) przywoływanej dalej jako: "p.p.s.a."; stwierdzenia, że bezczynność Prezydenta m.st. Warszawy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych, a także rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W motywach skargi przedstawili przebieg dotychczasowego postępowania, zwracając uwagę, że organ do chwili obecnej nie wykonał wyroku z 29 sierpnia 2012 r. i zlekceważył kolejne cztery wyroki tego sądu zapadłe w przedmiotowej sprawie, czym rażąco naruszył prawo. Zdaniem skarżących, wymierzenie Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości oraz przyznanie na ich rzecz sumy pieniężnej stanowi zadośćuczynienie za oczekiwanie na rozpoznanie ich sprawy, jednocześnie zdyscyplinuje organ do załatwienia sprawy oraz spełni adekwatną funkcję odszkodowawczą. Przemawia za tym przede wszystkim fakt, że sąd we wszystkich wydanych przez siebie wyrokach wskazał, iż bezczynność, której dopuścił się organ nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Jednocześnie wskazali, że w analogicznej sprawie toczącej się przed tutejszym sądem (tj. niewykonania wyroku w przedmiocie bezczynności dotyczącej odszkodowania za inne działki skarżących) sąd uwzględnił ich wniosek o przyznanie sumy w wysokości po 5000 złotych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i nierozpatrywanie jej w trybie uproszczonym. Stwierdził, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) dalej: "k.p.a.", obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy , a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw, nie było możliwości zakończenia postępowania w terminie określonym w art. 35 kpa. Podał, że zlecił wykonanie i otrzymał rozliczenia geodezyjne dawnej nieruchomości hip. 5050 wykonane przez geodetę uprawnionego. Wystąpił również do Ministerstwa Finansów o zbadanie kwestii wypłaty odszkodowania w ramach układów indemnizacyjnych i w dniu 22 września 2021 r. otrzymał odpowiedź. Jednocześnie podkreślił, że okoliczność, iż akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez skarżących, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, znacząco utrudnia rozpoznawanie spraw. W przedmiotowej sprawie akta pozostawały poza organem od października 2020 r. W lutym 2021 r. organ zwrócił się o wypożyczenie przedmiotowych akt, jednakże sąd poinformował, że nie jest to możliwe. W sierpniu br. organ, nie posiadając akt postępowania, przekazał przedmiotową skargę, którą WSA zwrócił z prośbą o jej przekazanie wraz z aktami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Wniesiona ona została w trybie art. 154 p.p.s.a., który w § 1 stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę, o której mowa w tym przepisie, stosownie do § 6 art. 154 p.p.s.a., wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, na podstawie odrębnych przepisów. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 2 art. 154). Uwzględniając skargę sąd, w myśl § 7 art. 154 p.p.s.a., może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. Przy czym w myśl art. 154 § 3 p.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi, o której mowa w § 1, nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi. W rozpoznawanej sprawie poza sporem jest, że Prezydent m.st. Warszawy nie rozpoznał sprawy zainicjowanej wnioskiem z 29 marca 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] i [...], hip. "Nieruchomość w mieście W. Nr [...]", w terminie wyznaczonym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SAB/Wa 255/12, który to termin ekspirował 29 grudnia 2012 r. Nie uczynił tego także do chwili obecnej, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania wyroku, jak też czterokrotnego wymierzenia Prezydentowi m.st. Warszawy grzywny (wyrokami z 6 marca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2403/13, z 17 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 1525/17, z 29 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Wa 1438/18 oraz z 26 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 2402/20). Oznacza to, że Prezydent pozostaje przy jego wykonywaniu w stanie bezczynności, która w tych okolicznościach przybiera postać kwalifikowaną, a więc rażąco narusza prawo, tj. art. 286 § 2 p.p.s.a., jak też art. 153 p.p.s.a. i art. 12 k.p.a. Taką jej ocenę uzasadnia to, że w uprzednio wydanych orzeczeniach zwłokę w wykonaniu wyroku w ten sposób prawomocnie już oceniono, a od tego czasu uległa ona jedynie zwiększeniu i obecnie trwa prawie 10 lat. Stąd zasadne jest wymierzenie mu z tego tytułu grzywny, jak też przyznanie na rzecz skarżących sumy pieniężnej. Decydując o zastosowaniu tej ostatniej sankcji finansowej Sąd, stanął na stanowisku, iż przyznanie stronie bezskutecznie oczekującej na wykonanie przez organ administracji publicznej prawomocnego wyroku, ma uświadomić jej, że nie jest ona bezbronna, a sąd administracyjny widzi wszystkie dolegliwości i niedostatki, jakich ona doznaje na skutek przewlekłego prowadzenia jej sprawy i że obejmuje ją swoją ochroną. Niewątpliwie zaś trwające prawie 10 lat po wydaniu wyroku (a 11 - licząc od złożenia wniosku) postępowanie administracyjne jest nie tylko dotkliwe przez sam fakt długotrwałości jego prowadzenia, ale również ze względu na konieczność przez cały ten okres realizowania obowiązków procesowych, jak choćby informowania organów o ewentualnych zmianach adresowych, ponawiania różnego rodzaju czynności, czy wreszcie ponoszenia kosztów pomocy prawnej. Jakkolwiek zaznaczyć należy, że suma pieniężna nie jest instrumentem uzyskiwania dochodu przez strony skarżące zwłokę organu w załatwieniu sprawy, czy ekwiwalentu dochodzonego w postępowaniu administracyjnym odszkodowania. Przy samym wymiarze grzywny oraz sumy pieniężnej Sąd uwzględnił okoliczność, że akta sprawy na skutek licznych skarg na niewykonanie wyroku wnoszonych przez skarżących, pozostawały w długotrwałym posiadaniu sądu administracyjnego (na co zwracał uwagę organ w odpowiedzi na skargę), co znacząco utrudniało organowi rozpoznawanie sprawy wyłącznie w oparciu o akta zastępcze. Sąd miał również na uwadze okoliczność wynikającą z akt sprawy oraz z treści skargi, że trzema decyzjami wydanymi w latach 2014 i 2015 organ ustalił odszkodowanie za działki nr [...],[...] i [...], stanowiące część dawnej nieruchomości warszawskiej położonej przy ul. [...] i [...], hip. "Nieruchomość w mieście W. Nr [...]". Do rozpoznania pozostał mu wniosek o odszkodowanie odnośnie działek nr [...],[...],[...],[...] i [...]. Mając zatem na względzie powyższe, jak też uwzględniając fakt, że wniesienie obecnej skargi na niewykonanie wyroku od uprzednio wydanego w tym przedmiocie wyroku z 26 marca 2021 r. dzieliło niespełna pięć miesięcy (skarga opatrzona prezentatą organu z dnia 11 sierpnia 2021 r.) oraz, że część roszczeń skarżących została już zaspokojona, Sąd uznał zatem, że wymiar jednostkowy tego środka w kwocie po 1000 złotych na rzecz każdego z nich w sposób wystarczający zrekompensuje im uzasadnione poczucie krzywdy wynikające z lekceważenia ich prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w zainicjowanej przez nich sprawie bez zbędnej zwłoki. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że ten środek prawny nie ma charakteru stricte odszkodowawczego, ale stanowi swego rodzaju zadośćuczynienie za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej, Sąd stoi na stanowisku, że przy rozważaniu zasadności jego zastosowanie nie może abstrahować od tego na ile stan zwłoki w wykonaniu wyroku wynika wyłącznie z celowej obstrukcji organu, a na ile jego źródłem jest także postawa stron, za którą nie sposób karać finansowo owego organu. Z tego też względu kwotę grzywny Sąd ustalił wymiarze 7000 złotych, a nie jak oczekiwali tego skarżący w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości. Wyższy niż orzeczony wymiar grzywny byłby w ocenie Sądu sankcją nadmiernie represyjną do stopnia zawinienia organu w naruszeniu prawa stron do rozpoznania ich sprawy bez zbędnej zwłoki. Wynikające z zastosowanych środków łączne obciążenie finansowe organu (9000 złotych) jest w ocenie Sądu na tyle dotkliwe, że powinno skłonić go do wydania decyzji, bez konieczności podejmowania przez skarżących kolejnych przymuszających organ do tego działań prawnych, jak również w sposób wystarczający zrekompensuje skarżącym uzasadnione poczucie krzywdy wynikające z lekceważenia ich prawa do uzyskania wiążącego stanowiska organu administracji publicznej w zainicjowanej przez niego sprawie bez zbędnej zwłoki. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 7 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punktach 1-3 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 oraz w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).