I SA/Wa 238/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędzia WSA Bożena Marciniak Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi N. R. na decyzję Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] Minister Rodziny i Polityki Społecznej, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 17 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.) oraz art. 2 ust. 2, art. 17 ust. 1 pkt 4 i art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2020 r. nr [...] odmawiającą N. R. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką M. R. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że w dniu [...] marca 2020 r. N. R. złożyła w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną matką – M. R. Wnioskodawczyni podała, że jej ojciec – A. R, będący mężem M. R., jest zatrudniony na terytorium [...]. Uznając, że w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Burmistrz [...] przekazał wniosek, zgodnie z art. 23a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, do rozpatrzenia Wojewodzie [...]. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] września 2020 r. odmówił N. R. przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, podnosząc, że w sprawie została spełniona negatywna przesłanka przyznania świadczenia określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Po rozpatrzeniu odwołania strony od tej decyzji Minister Rodziny i Polityki Społecznej utrzymał ją w mocy decyzją z dnia [...] listopada 2021 r., podnosząc, że M. R. pozostaje w związku małżeńskim z A. R., który jest osobą aktywną zawodowo na terytorium [...] i który nie legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności. Organ odwoławczy podkreślił, że organ I instancji prawidłowo zastosował w rozpoznawanej sprawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. N. R. wniosła na powyższą decyzją skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stawiając zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się córki, będącej jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez małżonka niepełnosprawnej, który nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas gdy funkcjonalna wykładnia ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie N. R. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia, a także o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że świadczenie pielęgnacyjne zgodnie z zamiarem ustawodawcy stanowić ma formę wsparcia rodziny pozostającej nie tylko w trudnej sytuacji materialnej, ale i faktycznej, spowodowanej koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą wymagającą takiej pomocy ze względu na swój stan zdrowia. Pozostając bowiem wyłącznie przy wyniku wykładni językowej tego przepisu, należałoby uznać, że świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad niepełnosprawnym przysługiwałoby wyłącznie współmałżonkowi lub dzieciom osoby, które ze względu na swoją sytuację życiową bądź stan zdrowia nie mogą sprawować takiej opieki. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje, zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl zaś art. 17 ust. 1a ustawy osobom, o których mowa w ust. 1 pkt 4, innym niż spokrewnione w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, w przypadku gdy spełnione są łącznie określone w dalszej części tego przepisu warunki. Nie ulega wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca – jako córka osoby wymagającej opieki należy do kręgu podmiotów wymienionych w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy. Nie ma zaś do niej zastosowania przepis art. 17 ust. 1a ustawy, bowiem jest spokrewniona w pierwszym stopniu z osobą wymagającą opieki. Okoliczności te, co wymaga podkreślenia, nie były przez organy kwestionowane. Wbrew zarzutom skargi, przyczyną wydania decyzji odmownej nie było niezaliczenie skarżącej do kręgu osób uprawnionych do przyznania świadczenia, lecz wystąpienie w niniejszej sprawie negatywnej przesłanki przyznania świadczenia, określonej w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy, tj. okoliczności, że osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, a jej małżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Fakt ten nie był na żadnym etapie postępowania kwestionowany przez skarżącą, a wobec jednoznacznego brzmienia przytoczonego przepisu, organ był zobowiązany do jego zastosowania i wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak podkreśla się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jedynym warunkiem umożliwiającym przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą, która pozostaje w związku małżeńskim, jest posiadanie przez małżonka tej osoby orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ustawodawca nie pozwala zatem organowi przyznać świadczenia z uwagi np. na zasady współżycia społecznego czy też słuszności, nawet w razie ciężkiej sytuacji życiowej małżonków (zob. wyrok z dnia 23 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 1015/21; z dnia 14 października 2021 r., sygn. akt I OSK 627/21; z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt I OSK 2422/20; z dnia 18 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 2164/20; z dnia 11 sierpnia 2020 r., sygn. akt I OSK 599/20, z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 2462/19; z dnia 16 marca 2022 r., sygn. akt I OSK 1232/21, wyroki dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Co więcej, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby współmałżonek był z jakichkolwiek przyczyn niezdolny do sprawowania opieki nad żoną. Za taką okoliczność z całą pewnością nie może zostać uznany fakt wykonywania pracy za granicą. Z tych powodów należy stwierdzić, że Minister Rodziny i Polityki Społecznej zasadnie utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] odmawiającą, na podstawie art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych, przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad osobą pozostającą w związku małżeńskim, której współmałżonek nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 tej ustawy.