I SA/Wa 2414/11
WyrokWSA w Warszawie2012-06-28
Skład orzekający: Małgorzata Boniecka-Płaczkowska, Przemysław Żmich, Dariusz Pirogowicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami RP może być potwierdzone na podstawie oświadczeń świadków, którzy nie zamieszkiwali w miejscowości, gdzie znajdowała się nieruchomość lub w miejscowości sąsiedniej, a także czy można opierać się na dokumentacji fotograficznej i folderach reklamowych?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły potwierdzenia prawa do rekompensaty. Oświadczenia świadków, którzy nie spełniali wymogów co do miejsca zamieszkania, nie mogły stanowić dowodu. Dokumentacja fotograficzna i folder reklamowy nie były wystarczające do potwierdzenia własności, rodzaju i powierzchni nieruchomości. Ponadto, sąd stwierdził brak legitymacji procesowej E. M., M. M. i P. M. do wniesienia skargi, gdyż decyzja dotyczyła wyłącznie A. M.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP przez S. C. Wnioskodawczyni A. M., spadkobierczyni S. C., przedstawiła szereg oświadczeń świadków i dokumentów, które organy uznały za niewystarczające. Wojewoda odmówił potwierdzenia prawa, a Minister Skarbu Państwa utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili m.in. opieszałość postępowania i stosowanie przepisów ustawy z 2005 r. do sprawy wszczętej w 1990 r.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska Sędziowie: WSA Przemysław Żmich WSA Dariusz Pirogowicz (spr.) Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi A. M., E. M., M. M. i P. M. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty oddala skargę.
Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania A. M., decyzją z [...] października 2011 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2011 r. nr [...] o odmowie potwierdzenia A. M. prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez S. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
Pismem z 28 listopada 1990 r. R. M. wystąpił do Urzędu Miasta w I. o ustalenie odszkodowania z tytułu pozostawienia przez jego babkę – S. C. majątku nieruchomego w miejscowości L. nad P., woj. [...] (obecnie [...]). Wniosek ten postanowieniem z [...] września 2004 r. został przekazany przez Wojewodę [...] do rozpoznania zgodnie z właściwością Wojewodzie [...].
Spadek po S. C. nabyły jej córki: J. M. i Z. C. (post. Sądu Powiatowego dla Miasta K. w K. z [...].05.1966 r., sygn. akt [...]). J. M. zmarła w dniu [...] maja 1990 r., a spadek po niej nabyli: córka E. M. i syn R. M. (post. Sądu Rejonowego w G. z [...].09.1990 r., sygn. akt [...]). Z kolei inicjator postepowania R. M. zmarł [...] października 2008 r., a spadek po nim nabyli żona A. M. oraz synowie P. M. i M. M. (post. Sądu Rejonowego w I. z [...].10.2009 r., sygn. akt [...]).
Na potwierdzenie pozostawienia przez S. C. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wnioskodawca przedłożył: kopię reklamy pensjonatu i kampingu "[...]" w L. oraz zdjęcia rodzinne; oświadczenie M. K. z [...] listopada 1990 r. z podpisem poświadczonym przez sekretarza Gminy w G. oświadczenie A. K. zd. S. z [...] grudnia 1990 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań w Urzędzie Miejskim w Z. W toku postępowania dołączył on także do akt kolejne oświadczenie A. S. z [...] lipca 2007 r. złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, z podpisem notarialnie poświadczonym; oświadczenie J.L. z [...] sierpnia 2007 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych z podpisem notarialnie potwierdzonym.
Oświadczający podawali, że S. C. była właścicielką położonego w miejscowości L. majątku, w skład którego wchodziły: willa o pow. [...] m2, pensjonat o pow. [...] m2, [...] domków kampingowych oraz [...] ha ziemi, na znajdował się kort, park i ogród. Majątek ten stanowił Ośrodek Rekreacyjno-Wypoczynkowy "[...]".
W oświadczeniu z [...] października 2010 r. A. M. wskazała, iż prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez S. C. nie zostało zrealizowane.
Decyzją z [...] września 2011 r. nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 7 ust. 2, art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.; dalej: "ustawa zabużańska"), wskazując na rozpatrzenie wniosku A. M., odmówił wnioskodawczyni potwierdzenia prawa do rekompensaty w udziale jej przysługującym z tytułu pozostawienia przez S. C. nieruchomości położonej w miejscowości L., woj. [...].
Zdaniem Wojewody w sprawie nie zostało udowodnione jakiego rodzaju i jakiej powierzchni była pozostawiona przez S. C. nieruchomość. Złożonym zaś do akt w tym przedmiocie oświadczeniom świadków – M. K. i J. L. nie można przyznać mocy dowodowej, gdyż nie spełniają one wymogów ustanowionych w art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej. Nie zamieszkiwali oni bowiem w miejscowości sąsiedniej w stosunku do miejscowości, w której pozostawiono mienie (zamieszkiwali oni w L., a więc w innym województwie). Ponadto oświadczenie M. K. nie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej i nie ma możliwości uzupełnienia w tym zakresie tego dowodu z uwagi na śmierć świadka. Organ wyjaśnił jednocześnie, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy zabużańskiej oraz § 48 rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2004 r. - w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzenia operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.), do określenia wartości pozostawionych nieruchomości potrzebna jest wiedza, co do powierzchni gruntów i budynków wchodzących w jej skład. Tych okoliczności nie można bowiem domniemywać. Strona nie przedstawiła zaś poza ww. oświadczeniami oraz oświadczeniem A. S. żadnych innych dowodów ani świadków. Zatem wobec braków dokumentów potwierdzających rodzaj i powierzchnię pozostawionych nieruchomości organ odstąpił od analizy pozostałych przesłanek, o których mowa w powołanej ustawie, gdyż niespełnienie wymogu wynikającego z artykułu 6 ust. 1 powoduje utratę prawa do rekompensaty.
Od decyzji tej A. M. wniosła odwołanie, w którym zarzuciła organowi wojewódzkiemu przewlekłe prowadzenie postępowania. Podnosiła także, że w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy obowiązujące w 1990 r., a więc te które obowiązywały w dacie złożenia wniosku przez R. M.
W następstwie rozpatrzenia powyższego odwołania Minister Skarbu Państwa decyzją z [...] października 2011 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...].
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Minister wskazał, że z przepisów ustawy zabużańskiej wynika, że prawo do rekompensaty za nieruchomość pozostawioną poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej może zrealizować będący obywatelem polskim spadkobierca właściciela tychże nieruchomości tylko wówczas, gdy właściciel pozostawionej nieruchomości był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie umów ewakuacyjnych z lat 1944 -1945 (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 1 pkt 1-4 tej ustawy); a także w wyniku przymusowego opuszczenia tego terytorium, na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r. (art. 2 pkt 1 w związku z art. 1 ust. 2 tej ustawy).
Minister wyjaśnił jednocześnie, że spadkobierca aby spełnić powyższe wymogi obowiązany jest do ich udokumentowania w oparciu o dowody, o których mowa w art. 6 powołanej ustawy takie jak: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez były Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych Republiki Białoruś, Republiki Litewskiej, Federacji Rosyjskiej, Ukrainy lub innych państw, wydane przez władze polskie dokumenty, które świadczą o posiadaniu obywatelstwa polskiego (art. 6 ust. 4 ustawy zabużańskiej). W przypadku zaś braku dowodów z dokumentów, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka. Przy czym świadkowie ci musieli zamieszkiwać w miejscowości, w której znajduje się pozostawiona nieruchomość lub miejscowości sąsiedniej i nie być osobami bliskimi w stosunku do repatrianta lub jego spadkobierców (art. 6 ust. 5 powołanej ustawy).
W dalszej kolejności Minister podniósł, że w sprawie nie zostały przedłożone dowody z dokumentów, a podejmowane przez stronę próby ich odszukania w polskich i zagranicznych instytucji archiwalnych, zakończyły się niepowodzeniem. Ponadto w aktach sprawy znajduje się pismo Archiwum Państwowego w [...] z [...] kwietnia 2000r., z którego wynika, że z powodu niezachowania się ksiąg hipotecznych, brak jest możliwości wydania zaświadczenia, które potwierdzałoby fakt pozostawienia przez S. C. nieruchomości w miejscowości L. Powyższe wyklucza, w jego ocenie, ewentualną możliwość dalszego poszukiwania dowodów potwierdzających pozostawienie tych nieruchomości. Minister podzielił jednocześnie ocenę Wojewody, że oświadczenia dwóch z trzech występujących w niniejszej sprawie świadków nie mogą stanowić dowodu, gdyż nie spełniają wymogu z art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej.
Niewystarczającym dowodem na potwierdzenie spornych okoliczności jest również, zdaniem Ministra, załączona do akt sprawy dokumentacja fotograficzna oraz karta stanowiąca reklamę pensjonatu i kolonii kempingowej "[...]" w L. nad P. W szczególności w sytuacji braku jakichkolwiek urzędowych dowodów lub zeznań świadków, złożonych zgodnie z art. 6 ust. 5 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., powyższe dokumenty nie mogą stanowić wyłącznego środka dowodowego, na podstawie którego potwierdzona zostałaby własność oraz rodzaj i powierzchnia nieruchomości
W tym stanie rzeczy ocenił on, że Wojewoda [...] słusznie i w zgodzie ze stanem faktycznym i prawnym odmówił potwierdzenia A. M. w przysługującym jej udziale prawa do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnym obszarem Rzeczypospolitej Polskiej przez S. C.
Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli A. M., E. M., M. M. i P. M. wnioskując o uchylenie zaskarżonej decyzji, przyznanie prawa do rekompensaty za pozostawione przez S.C. mienie w oparciu o ustawy obowiązujące w 1990 r. oraz przyznanie ustawowych odsetek poczynając od 28 listopada 1990 r. tj. od dnia złożenia wniosku do Urzędu Rejonowego w I.
W uzasadnieniu skargi podnieśli oni, że Minister oparł swoją decyzję na przepisach ustawy z 2005 r., pomijając fakt, że wszczęta ona została 21 lat temu, tj. 28 listopada 1990 r. Takie opieszałe prowadzenie postępowania skarżący uznali za skandaliczne.
W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentacje przedstawiona w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji.
W piśmie procesowym z 14 czerwca 2012 skarżący podtrzymali swoja skargę wnioskując o uznanie oświadczeń świadków za wiarygodne oraz "zobowiązanie Ministra Skarbu Państwa do precyzyjnego wyjaśnienia i podania przyczyn dlaczego ta wyjątkowa sprawa i zawarty w niej materiał dowodowy była przez 20 lat akceptowana pod względem merytorycznym i ustawowym i kto za to odpowiada".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
na wstępie wskazać należy, że zaskarżoną decyzją Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] września 2011 r. nr [...], orzekającą o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty za pozostawione przez S. C. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej nieruchomości, wyłącznie w odniesieniu do tej części żądanego prawa, która przypadała w udziale jednemu z następców prawnych wyżej wymienionej, tj. A. M. Wskazuje to jednoznacznie komparycja decyzji organu pierwszej instancji, gdzie podano, że wydano ją "po rozpoznaniu wniosku A. M. w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty w udziale jej przysługującym (...). Analogiczne stwierdzenie zawarte zostało w uzasadnieniu tej decyzji (vide str. 7 uzasadnienie). Także treść zaskarżonej decyzji, potwierdza, że w postępowaniu administracyjnym w zakresie prawa do rekompensaty ukształtowano władczo jedynie sytuację prawną A. M. (vide str. 10 uzasadnienia). Do niej też – jako strony zostały te decyzje skierowane. Nie rozstrzygano natomiast w nich o uprawnieniach pozostałych następców prawnych S. C. – E. M. oraz M. M. i P. M., którzy również ubiegali się o to prawo. Jest to więc decyzja częściowa w rozumieniu art. 104 § 2 k.p.a. Ma to w niniejszej sprawie istotne znaczenie z punktu widzenia oceny legitymacji procesowej poszczególnych skarżących.
Zważyć bowiem należy, że zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a.") uprawnionym do wniesienia skargi jest (oprócz wymienionych w tym przepisie podmiotów) wyłącznie ten kto ma w tym interes prawny. Oparcie zaś legitymacji skargowej na kryterium interesu prawnego oznacza, że ze skargą może wystąpić, co do zasady, ten podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Mając zatem na względzie to, że w niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżonej decyzji objęto wyłącznie prawo do rekompensaty jednej z następczyń prawnych właścicielki pozostawionego na kresach wschodnich mienia - stosownie do przypadających jej w masie spadkowej udziałów, a pozostawiono poza sferą rozstrzygania kwestię uprawnień pozostałych następców prawnych, to ci ostatni nie mają opartego na normach prawa materialnego interesu prawnego w kwestionowaniu takiej decyzji. Brak jest bowiem związku między sferą ich indywidualnych praw podmiotowych, a treścią ukształtowanego w zaskarżonej decyzji administracyjnego stosunku materialnoprawnego. Stwierdzenie braku interesu prawnego u strony skarżącej skutkuje oddaleniem skargi (por. wyroki NSA z 30.01. 2007 r., sygn. akt II OSK 247/06, Lex nr 342607; z 10.04.2008 r., sygn. akt II OSK 374/07, Lex nr 468574)
W tym stanie rzeczy skarga E. M., M. M. i P. M. jako wniesiona przez osoby do tego nielegitymowane podlega oddaleniu z przyczyn formalnych.
Merytoryczne rozpoznanie sprawy przez Sąd było więc możliwe wyłącznie na podstawie skargi A. M.
Skarga ta nie ma jednak w ocenie Sądu, usprawiedliwionych podstaw.
Przede wszystkim niezasadny jest zarzut rozpoznania sprawy na gruncie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. - o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.; dalej: "ustawa zabużańska"), w sytuacji gdy wniosek o przyznanie należnych za pozostawione nieruchomości świadczeń złożony został w 1990 r. Należy bowiem zauważyć, że organy administracji publicznej orzekają na podstawie stanu prawnego istniejącego w dacie wydania decyzji załatwiającej sprawę, chyba że co innego wynika z wyraźnego przepisu prawa. Poza sporem jest zaś, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji obowiązywała ustawa zabużańska z dnia 8 lipca 2005 r., której art. 27 nakazywał organowi stosować nowe przepisy w postępowaniach o potwierdzenie prawa do rekompensaty, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Wyjaśnić jedynie należy skarżącej, iż w 1990 r. kwestię uprawnień zabużan regulował art. 88 (oznaczony później jako art. 81) ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. - o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. z 1989 r. Nr 14, poz. 79 ze zm.), w którym uprawnienia te oparte były na prawie zaliczenia wartości pozostawionego mienia nieruchomego na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży działki budowlanej oraz ceny sprzedaży położonych na niej domów, budynków lub lokali, a także ceny sprzedaży nieruchomości rolnych stanowiących własność Skarbu, a nie – jak ma to miejsce obecnie - prawie do uzyskania rekompensaty mogącej przybrać formę świadczenia pieniężnego. Przy czym także wówczas w momencie konkretyzacji uprawnienia, wymagane było udokumentowanie rodzaju i powierzchni pozostawionego mienia nieruchomego oraz okoliczności w jakich to nastąpiło. Powyższa ustawa uchylona została z dniem 1 stycznia 1998 r. przez art. 241 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.).
Prawo do rekompensaty w świetle przepisów obecnie obowiązującej ustawy przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1 (w wyniku wypędzenia z tego terytorium lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r. dokonanego na podstawie wymienionych w ustawie tzw. układów republikańskich; w związku z regulacja granicy wschodniej, na podstawie umowy granicznej pomiędzy Rzeczypospolitą Polską a ZSRR z 15 lutego 1951 r.; a także z innych przyczyn związanych z wojną); posiada obywatelstwo polskie (art. 2). W przypadku jego śmierci, prawo to, w myśl art. 3 ust. 2 ustawy, przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (posiadają obywatelstwo polskie). Niespełnienie natomiast wymogów, o których mowa m.in. w art. 2, stosownie do art. 7 pkt 2 powołanej ustawy obliguje wojewodę do wydania decyzji o odmowie potwierdzenia prawa do rekompensaty.
Zważyć również należy, że postępowanie w tym przedmiocie wszczynane jest na wniosek strony (por. art. 5 ust. 1 ustawy), a ciężar udowodnienia spełnienia przesłanek nabycia prawa do rekompensaty spoczywa na jednostce ubiegającej się o to prawo (por. wyrok NSA z 22.03.2011 r., sygn. akt I OSK 742/10, Lex nr 990282). To ona, zgodnie z art. 6 powołanej ustawy, winna dołączyć do wniosku dowody, które świadczą o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, oraz o rodzaju i powierzchni tych nieruchomości. Dowodami tymi mogą być w szczególności: urzędowy opis mienia, orzeczenie wydane przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dokumenty urzędowe, w tym sądowe, a także dokumenty pozyskane z archiwów państwowych (...) lub innych państw (art. 6 ust. 4 ustawy). W przypadku braku dokumentów zawierających urzędowy opis mienia lub orzeczenia wydanego przez Państwowy Urząd Repatriacyjny, dowodami mogą być oświadczenia dwóch świadków. Jednakże aby oświadczenia te mogły stanowić dowód w sprawie muszą one zostać złożone w odpowiedniej formie, a sami świadkowie muszą spełniać ustalone przez ustawodawcę wymagania. Tak więc, stosownie do art. 6 ust. 5 pkt 1 i 2 ustawy zabużańskiej muszą zostać złożone, pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, przed notariuszem, organem prowadzącym postępowanie lub w polskiej placówce konsularnej w kraju zamieszkania świadka, natomiast świadek musi być osobą, która zamieszkiwała w miejscowości, w której znajduje się pozostawiona nieruchomość lub w miejscowości sąsiedniej, a także nie może być w stosunku do dawnego właściciela (jego spadkobiercy) osobą bliską - w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami.
Podstawą odmowy uwzględnienia wniosku A. M.(która weszła z mocy art. 30 § 4 k.p.a. w prawa strony, po śmierci pierwotnego inicjatora postępowania – R. M.), przez organy orzekające w sprawie było stwierdzenie braku dokumentów potwierdzających pozostawienie mienia na dawnych kresach wschodnich przez S. C., jak też nieprzedstawienie dowodu z oświadczeń co najmniej dwóch świadków, spełniających wymogi z art. 6 ust. 5 powołanej ustawy, które mogłyby wobec braku dokumentów, potwierdzać pozostawienie nieruchomości z przyczyn związanych z wojną oraz ich rodzaj i powierzchnię.
Okolicznością niesporną jest, że dokumentów potwierdzających tytuł prawny S. C. do nieruchomości położonych w miejscowości L., woj. [...] (obecnie [...]) skarżąca, ani jej poprzednik prawny nie przedłożyli. W aktach sprawy brak jest również jakiegokolwiek dowodu potwierdzającego fakt zamieszkiwania przez S. C. w dniu 1 września 1939 r. na terenie ww. miejscowości, a także dokumentów potwierdzających jej opuszczenie.
Z przedłożonych zaś oświadczeń świadków, tylko jedno – złożone przez A. S. - spełnia wymogi określone w art. 6 ust. 5 ustawy zabużańskiej. Pozostałe dwa oświadczenia (M. K. i J. L.), jak trafnie ocenił Minister nie mogą stanowić dowodu w sprawie, gdyż zostały złożone przez osoby, które nie zamieszkiwały w miejscowości L. ani miejscowości sąsiedniej, przez którą należy rozumieć miejscowość położoną na terenie sąsiedniej gminy, względnie powiatu. Zamieszkiwali oni wszak na terenie innego województwa (lwowskiego), na co wskazuje w swoim uzupełniającym oświadczeniu A. S.(k. 49 akt administracyjnych). Ustawodawca nie dopuścił zaś możliwości udowadniania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy (tj. pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP, ich rodzaju i powierzchni) wyłącznie jednym oświadczeniem świadka.
Także przedkładane przez stronę zdjęcia rodzinne, czy też folder reklamowy pensjonatu "[...]", w żaden sposób nie może potwierdzać tytułu prawnego do nieruchomości S. C. Tym bardziej, że ww. folder, nie zawiera jakichkolwiek informacji, wskazujących choćby pośrednio na właścicieli pensjonatu.
Skoro zatem w sprawie nie przedłożono przewidzianych przez ustawodawcę dowodów, potwierdzających własność pozostawionej nieruchomości, jak też brak jest dowodów na to, by wskazywana jako właścicielka majątku – S. C. – w dacie 1 września 1939 r. zamieszkiwała w miejscowości, w której majątek ten był położony (L.) oraz, że opuściła go w związku z okolicznościami związanymi z wojną, to nie budzi wątpliwości Sądu, że nie zostały wobec niej spełnione przesłanki z z art. 2 ust. 1 ustawy zabużańskiej, warunkujące uzyskanie przez repatrianta prawa do rekompensaty. W konsekwencji zaś powyższego, prawa tego nie mogli również nabyć jej spadkobiercy, a więc także A. M. Ich uprawnienia są wszak pochodnymi uprawnień repatrianta.
W sprawie istotne jest również to, że możliwości uzyskania dowodów potwierdzających spełnienie ustawowych przesłanek nabycia prawa zostały wyczerpane, a to w związku z przekazanymi stronie informacjami z IPN, Archiwum Akt Nowych w W., Archiwum Państwowego w K., a także Archiwum Państwowego w [...] (wskazującymi na brak dokumentów dotyczących przedmiotowej nieruchomości i niezachowaniu się ksiąg hipotecznych). W tej sytuacji, także podejmowanie z urzędu dalszych działań w celu odszukania ewentualnych dokumentów mogących potwierdzać prawo repatriantki do nieruchomości nie mogłoby przynieść pozytywnych efektów.
Zasadnie zatem organ wojewódzki mając na względzie ustalony w sprawie stan faktyczny odmówił przyznania A. M. tego prawa w przypadającym jej udziale, a Minister Skarbu Państwa utrzymał to rozstrzygniecie w mocy.
Błędem natomiast, z punktu widzenia ekonomiki procesowej, jak też zasad prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie jego uczestników do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.), było rozstrzygnięcie sprawy jedynie w zakresie częściowym, w rozumieniu art. 104 § 2 k.pa. (w odniesieniu do uprawnień ww. skarżącej). Wady te nie miły jednak wpływu na wynik sprawy, a więc rozstrzygnięcie o uprawnieniach A. M. Ich następstwem jest jedynie to, że w sprawie rekompensaty za nieruchomości pozostawione poza obecnymi granicami RP przez S. C., nadal pozostaje nierozpoznany wniosek E. M., którą jak wynika z akt reprezentował uprzednio R. M., a także pozostałych spadkobierców pierwotnego wnioskodawcy, tj. P. M. i M. M., a więc osób, które po jego śmierci - stosownie do art. 30 § 4 k.p.a. - weszły w prawa strony w zainicjowanym przez niego postępowaniu.
Podnoszona zaś w skardze ewentualna bezczynność organu w sprawie dotyczącej ustalenia prawa do rekompensaty wykracza poza granice rozpoznawanej sprawy, wyznaczonej zaskarżonym aktem i nie może być przedmiotem rozważań Sądu w niniejszym postępowaniu. Zwalczanie stanu bezczynności, czy też przewlekłości prowadzonego postępowania służy bowiem odrębna skarga, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.
Skoro zatem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, a w toku prowadzonego postępowania nie doszło do naruszenia norm postępowania administracyjnego w sposób mogący rzutować na wynik sprawy, to wniesiona przez A. M. skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu.
Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło