I SA/Wa 242/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Tarnowska Sędziowie WSA Iwona Owsińska- Gwiazda Asesor WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2009 r. sprawy ze skarg A. W. i L. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargi. Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołań L. K. i A. W., decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu G. z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...] orzekającą o zwrocie na rzecz K. P. nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Starosta Powiatu G. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. orzekł o zwrocie na rzecz poprzedniego właściciela K. P. nieruchomości położonej w P. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] o pow. [...] m2, uzasadniając rozstrzygnięcie zbędnością przedmiotowej nieruchomości na cel jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa. Od powyższej decyzji L. K. i A. W. właściciele sąsiednich działek oznaczonych nr [...] wnieśli odwołanie. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2007 r. utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu G. z dnia [...] listopada 2006 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że nieruchomość o pow. [...] m2 oznaczona dawniej jako działka nr [...] (obecnie działka nr [...]) położona w P. aktem notarialnym z dnia [...] września 1971 r. Rep. [...] została bezpłatnie przekazana na rzecz Skarbu Państwa pod poszerzenie ul. [...], co było warunkiem zatwierdzenia projektu podziału działki nr [...] położonej w P. przy ul. [...] zgodnie z decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w P., podjętą na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli (Dz. U. z 1948 r. nr 35, poz. 240). Wnioskiem z dnia 30 listopada 2005 r. K. P. poprzedni właściciel tej nieruchomości wystąpiła o jej zwrot. Organ zauważył, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm. - dalej ugn) poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W myśl art. 137 ust. 1 ugn nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: - pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo - pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Stosownie do art. 216 ust. 2 ugn przepisy dotyczące zwrotu wywłaszczonych nieruchomości stosuje się odpowiednio do nieruchomości nabytych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie art. 5 i art. 13 ustawy z dnia 25 czerwca 1948 r. o podziale nieruchomości na obszarach miast i niektórych osiedli. Wojewoda wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa w trybie art. 13 powołanej wyżej ustawy z 25 czerwca 1948 r. w związku z przeznaczeniem jej pod drogę publiczną. Z ustaleń organu pierwszej instancji wynika, iż na tej nieruchomości nie podjęto do dnia dzisiejszego żadnych prac związanych z realizacją tego celu. Organ odwoławczy podał, że podczas oględzin przedmiotowego terenu przeprowadzonych w dniu 19 września 2006 r. ustalono, że część działki nr [...] stanowi całość gospodarczą z działką nr [...] o pow. [...] m2. Teren jest ogrodzony parkanem z siatki na słupkach metalowych i na podmurówce. Znajduje się na nim skrzynka gazowa z licznikiem, przyłącze wodociągowe, posadzonych jest [...] tuj oraz [...] sosen. Pozostała część działki nr [...] stanowi całość gospodarczą z działką nr [...] o pow. [...] m2. Teren ogrodzony jest płotem z siatki na słupach metalowych i na podmurówce, porośnięty trawą, krzakami bzu ([...]) oraz świerkiem ([...]). Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, iż na przedmiotowej nieruchomości nie tylko w wyznaczonym terminie, ale w ogóle nie rozpoczęto prac związanych z budową na niej drogi publicznej, co skutkuje stwierdzeniem, iż stała się ona zbędna na cel jej nabycia na rzecz Skarbu Państwa, a więc zaskarżoną decyzję Starosty G. należy uznać za prawidłową. Od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2007 r. A. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał stanowisko prezentowane dotychczas w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga nie mogła być uwzględniona. Trzeba wskazać, że procedura sądowoadministracyjna jest tak skonstruowana, że nie każda osoba, której organ doręczył decyzję wydaną w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości może, poprzez złożenie skargi sądowej, domagać się od sądu administracyjnego kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika bowiem, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Nie sposób nie zauważyć, że uprawnienie do wniesienia skargi, o którym mowa wyżej opiera się na interesie prawnym, który wynika dla konkretnego podmiotu z przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w danego rodzaju sprawie. W sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości taki interes prawny ma poprzedni właściciel wywłaszczonej nieruchomości lub jego spadkobierca zgłaszający roszczenie o zwrot (art. 136 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami), podmiot publicznoprawny – Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego jako obecny właściciel gruntu, użytkownik wieczysty gruntu, trwały zarządca korzystający z gruntu objętego postępowaniem zwrotowym na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej oraz podmioty posiadające do tego gruntu tytuł prawny o charakterze prawnorzeczowym i obligacyjnym - użytkownik, najemca, dzierżawca i biorący rzecz do używania (art. 138 ugn). Nie budzi wątpliwości, że ostateczna decyzja orzekająca o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości wywołuje zmiany tylko w sferze prawnej wymienionych wyżej osób. Decyzja o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości musi dotyczyć gruntu wolnego od obciążeń, co wiąże się z tym, że w toku postępowania zwrotowego organ podejmuje działania mające na celu uwolnienie gruntu od użytkowania wieczystego. Skutkiem prawnym takiej decyzji jest natomiast utrata prawa własności przez podmiot publicznoprawny oraz nabycie tego prawa przez poprzedniego właściciela, czy jego spadkobiercę, a także wygaśnięcie określonych praw – trwałego zarządu, użytkowania, najmu dzierżawy, czy użyczenia. Sąd stwierdza, że interesem prawnym, o którym mowa wyżej nie mógł wylegitymować się w niniejszym postępowaniu A. W. Z akt sprawy wynika bowiem, że skarżący jest właścicielem działki nr [...], a więc nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością objętą sprawą o zwrot, tj. działką nr [...] (akt notarialny z [...] czerwca 1998 r. Rep. [...], wypis i wyrys z rejestru gruntów dla działki nr [...], według stanu z dnia 17 czerwca 2005 r., protokół z wizji z dnia 19września 2006 r., wyciąg z Kw nr [...]). Poza sporem jest także to, iż skarżącemu nie przysługuje w stosunku do zwracanego gruntu żadne prawo, które wynikało by z zawartej ze Skarbem Państwa, czy K. P. umowy o korzystanie z tego gruntu (oświadczenie pełnomocnika skarżącego złożone do protokołu rozprawy). Skarżący jedynie podejmował próby uregulowania swej sytuacji prawnej w stosunku do działki nr [...], wnosząc do Starosty Powiatu G. i Wojewody [...] o zasiedzenie tego gruntu lub o jego wydzierżawienie (pismo z dnia 9 listopada 2006 r., odwołanie). W tej sytuacji A. W. ma w niniejszej sprawie jedynie interes faktyczny, który nie uprawnia do wniesienia skargi sądowej w niniejszej sprawie. Interes ten wynika z tego, że skarżący faktycznie włada zwróconą K. P. działką nr [...], która znajduje się w granicach ogrodzenia wraz z działką nr [...] stanowiącą jego własność. Jak oświadczył skarżący, jego interes faktyczny wynika też z tego, że zwrot działki nr [...] na rzecz K. P. uniemożliwia mu korzystanie z drogi , ul. [...], przyległej do zwróconego gruntu (protokół z wizji, pismo z dnia 25 listopada 2006 r.). Podniesione wyżej kwestie nie kreują w niniejszej sprawie interesu prawnego, o którym mowa w art. 50 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Opisane zaś w skargach trudności z ułożeniem sobie wzajemnych stosunków prawnych z K. P. nie mogą być rozwiązane w sprawie administracyjnej o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz na drodze cywilnoprawnej (np. poprzez ustanowienie na zwróconym gruncie odpowiednich służebności). Jeżeli natomiast skarżący uważa, że nabywając działkę nr [...] nabył także działkę nr [...], to oznacza, że jego zarzuty nie dotyczą niniejszej sprawy, lecz skierowane są przeciwko ważności zawartej przez niego z K. P. w 1998 r. umowy sprzedaży działki nr [...]. Zarzuty te mogą być zatem podnoszone w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Dotyczy to również zarzutów co do poczynienia przez skarżącego nakładów na spornym gruncie (np. nasadzeń, przeprowadzenia urządzeń przesyłowych), których zwrot może być dochodzony w postępowaniu cywilnym. Biorąc to wszystko pod uwagę Sąd oddalił skargę A. W. jako nieuprawnionego do jej wniesienia, na podstawie art. 50 w zw. z art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.