I SA/Wa 244/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Emilia Lewandowska po rozpoznaniu w trybie uroszczonym w dniu 3 marca 2016 r. sprawy ze skargi P. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] o odmowie przyznania P. S. pomocy finansowej na wynajem pokoju, zakup karty miejskiej, żywności, odzieży i obuwia. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia 3 lipca 2014 r. P. S. zwrócił się do Prezydenta [...] o przyznanie pomocy finansowej jako dofinansowanie do wynajmu pokoju, zakup żywności, odzieży i obuwia oraz karty miejskiej. Prezydent [...] przeprowadził w dniu 10 lipca 2014 r. wywiad środowiskowy w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej wnioskodawcy. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] odmówił przyznania P. S. pomocy materialnej na dofinansowanie do wynajmu pokoju, zakupu karty miejskiej, żywności, odzieży i obuwia. P. S. wniósł odwołanie od decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2014 r. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego ustalono, iż zainteresowany prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i mieszka w Warszawie w wynajętym pokoju. Ponadto ustalono, że P. S. jest osobą zatrudnioną na czas określony z pensją [...] zł netto, z której potrącenia dokonał komornik w kwocie [...] zł. W czerwcu 2014 r. wynagrodzenie P. S. wyniosło [...] zł. Organ zaznaczył, że pomoc społeczna, w formie świadczeń przewidzianych ustawą o pomocy społecznej jest przeznaczona dla osób uznanych przez ustawodawcę, w szczególności za pomocą kryterium dochodowego, za szczególnie potrzebujące, które nie potrafią lub nie mogą pokonać trudności finansowych oraz rzeczowych we własnym zakresie. Pomoc społeczna ma być również przeznaczana na potrzeby podstawowe, związane z codziennym funkcjonowaniem człowieka, niezbędne w codziennym życiu. Zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r. poz. 182 z zm.), powoływanej dalej jako "ustawa o pomocy społecznej", prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty [...] zł miesięcznie, przy jednoczesnym zaistnieniu sytuacji określonych w ustawie o pomocy bądź innej sytuacji uzasadniającej udzielenie pomocy społecznej. Organ wskazał, iż organ pierwszej instalacji prawidłowo dokonał ustaleń co do przekroczenia przez zainteresowanego kryterium dochodowego, co samo w sobie powoduje niemożność uwzględnienia wniosku. Jednocześnie Kolegium wskazało, że analiza akt sprawy nie wskazuje aby zainteresowany pozostawał w trudnej sytuacji życiowej. Osiągane przez niego zarobki nie odbiegają poziomem od wielu podobnych przypadków młodych ludzi rozpoczynających karierę zawodową. Trudno zatem w tej sytuacji dopatrywać się sytuacji szczególnej, ani uznać wnioskodawcę za osobę, która ze względu na którąkolwiek okoliczność wymienioną w przepisie art. 7 ustawy o pomocy społecznej potrzebowałaby specjalnej pomocy ze strony Państwa. Z akt sprawy wynika, iż P. S. podjął działania zmierzające do uzyskania zatrudnienia, posiada środki utrzymania oraz nie pozostaje bez przysłowiowego dachu nad głową. Z akt sprawy nie wynika w żaden sposób żeby groziło mu pozbawienie mieszkania, a uzyskiwane zarobki nie wskazują na to, aby miał mieć problemy w zakupie żywności, odzieży, obuwia, jak również karty miejskiej. Sytuacja w jakiej obecnie znalazł się wnioskodawca nie może uzasadniać przyznania świadczeń zgodnie z wnioskiem. W sytuacji uzyskiwania dochodu na poziomie [...] zł netto zakup żywności, obuwia, czy też odzieży jest bowiem możliwy z zasobów zainteresowanego. Na poparcie swojego stanowiska organ przytoczył orzecznictwo sądów administracyjnych. P. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2014 r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja została wydana niezgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Stan faktyczny zaskarżonej decyzji nie został w sposób dokładny i rzeczowy zbadany. Kolegium nie poinformowało skarżącego o tym, że sprawa nie będzie załatwiona w terminie 30 dni, nie podało przyczyn zwłoki oraz nie wskazało nowego terminu załatwienia sprawy. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy brakuje upoważnienia Prezydenta [...] z dnia 10 stycznia 2007 r. i 11 stycznia 2007 r. w sprawie upoważnienia Dyrektora i Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej [...] do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawa z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy. Skarżący wskazał na uchybienie organu pierwszej instancji polegające na braku podpisu na jednej ze stron wywiadu środowiskowego. Wskazał, że w sprawie doszło do przekroczenia granic uznania administracyjnego. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując takiej kontroli Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2014 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lipca 2014 r. dotyczącą odmowy przyznania P. S. pomocy finansowej na wynajem pokoju, zakup karty miejskiej, żywności, odzieży i obuwia. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 2 ust. 1 i art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Z powyższego wynika, że pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych, ale rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Natomiast, uznanie administracyjne, które występuje przy przyznawaniu świadczeń z pomocy społecznej - m.in. na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, w tym również - jak miało to miejsce w niniejszej sprawie – przy przyznawaniu specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, polega na tym, że organ pomocowy dokonuje oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb. Sam zatem fakt spełniania ustawowych kryteriów nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej zasiłku celowego, ponieważ organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, wynoszące [...] zł. Skarżący prowadzi bowiem jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w Warszawie w wynajętym pokoju. Źródłem utrzymania skarżącego jest wynagrodzenie za pracę w wysokości [...] zł netto, z której potrącenia dokonał komornik w kwocie [...] zł. Brak było tym samym podstaw do przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. W związku z powyższym, organy słusznie rozważyły zasadność ewentualnego przyznania specjalnego zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. W myśl tego przepisu w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Sformułowanie "szczególnie uzasadnione przypadki" jest pojęciem niedookreślonym, którego stosowanie ma charakter ocenny. Wykładnia językowa tego przepisu oraz ratio legis zasiłku w nim określonego wskazują jednak, że ma on charakter wyjątkowy, gdyż o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód wnioskodawcy, a sytuacja życiowa w której się znalazł, która wyraźnie odbiega od typowych sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy społecznej przy spełnieniu kryterium dochodowego. W judykaturze i doktrynie przyjmuje się, że szczególnie uzasadniony przypadek to taka sytuacja życiowa osoby lub rodziny, która ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że aż tak drastyczne, tak dotkliwe w skutkach i tak daleko ingerujące w plany życiowe zdarzenia, nie należą do zdarzeń codziennych, ani nawet do zdarzeń nadzwyczajnych. Są to zdarzenia występujące zupełnie okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów wydarzeń, wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. wyroki NSA: z dnia 12 maja 2011 r., sygn. akt I OSK 164/11, z dnia 26 stycznia 2012 r., sygn. akt I OSK 1622/11 i I OSK 1623/11; z dnia 2 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 336/12 – dostępne na http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W ocenie Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, aby taki szczególnie uzasadniony przypadek wystąpił w stosunku do skarżącego. Sytuacja bytowa skarżącego w dacie wydania zaskarżonej decyzji nie była trudna. Nie wystąpiło również żadne szczególne wydarzenie, które pogorszyłoby jego dotychczasową sytuację, a z ustaleń organu pierwszej instancji wynika wręcz, że uległa ona poprawie. Okoliczności związane ze stosunkowo niskim dochodem, w tym z zajęciem komorniczym, niewątpliwe stanowią pewną dolegliwość dla skarżącego, jednakże nie można ich traktować jako szczególne, a więc odbiegające od typowych sytuacji, w jakich znajdują się inne osoby korzystające z pomocy społecznej. Podkreślić należy, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich wygodnej, czy pożądanej. Zasiłek celowy nie może być podstawowym źródłem utrzymania i służyć zaspokojeniu każdej potrzeby życiowej. Ośrodek Pomocy Społecznej dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i w pierwszej kolejności musi udzielić wsparcia osobom i rodzinom, których dochody są poniżej kryterium dochodowego. Nie może bowiem dochodzić do takich sytuacji, że osoby spełniające kryterium dochodowe spotkają się z odmową przyznania im świadczenia, z uwagi na rozdysponowanie środków finansowych na rzecz osób, które kryterium to przekraczają. Mając powyższe na uwadze, stwierdzić trzeba, że wydane w sprawie decyzje organów obu instancji są zgodne z prawem. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie, organy obu instancji prawidłowo uznały, że w niniejszej sprawie nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek, uprawniający skarżącego do otrzymania świadczenia w formie zasiłku celowego specjalnego i nie można zarzucić tym organom, że odmawiając wnioskowanego świadczenia, naruszyły granice uznania administracyjnego. Odnosząc się zaś do zarzutu związanego z naruszeniem terminu dla rozpoznania niniejszej sprawy przez Kolegium podnieść należy, że pozostaje on bez wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Okoliczność ta mogłaby być ewentualnie podnoszona w skardze na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie sprawy przez organ. Jeżeli chodzi o zarzut skarżącego odnośnie braku w aktach administracyjnych upoważnienia Dyrektora i Zastępcy Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej [...] do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawa z zakresu pomocy społecznej należących do właściwości gminy, wskazać należy, że niniejsza okoliczność nie miała wpływu na zgodność z prawem decyzji pierwszej instancji. To samo dotyczy podniesionego przez skarżącego zarzutu braku podpisu na jednej ze stron kwestionariusza wywiadu środowiskowego. Wobec powyższego nie można zgodzić się z zarzutami skargi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a.