I SA/Wa 2440/13

WyrokWSA w Warszawie2014-07-02

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Marta Kołtun-Kulik, Iwona Owsińska-Gwiazda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeśli ustalenie przymiotu strony wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może odmówić wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., jeśli ustalenie, czy wnioskodawca posiada przymiot strony i interes prawny, wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego. Takie ustalenia powinny nastąpić w toku postępowania, a w przypadku negatywnego wyniku, stanowić podstawę do umorzenia postępowania, a nie odmowy jego wszczęcia.
Stan faktyczny
Skarżąca B. J., jako następca prawny wspólnika spółki jawnej, wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki z 2001 r. i 2002 r., które odmawiały stwierdzenia nieważności wcześniejszego orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z 1949 r. o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa. Minister Gospodarki odmówił wszczęcia postępowania, uznając, że skarżąca nie ma przymiotu strony, ponieważ interes prawny wywodzi z następstwa po wspólniku spółki jawnej, podczas gdy decyzje dotyczyły spółki z o.o. powstałej w wyniku przekształcenia. WSA uchylił postanowienie Ministra, uznając, że odmowa wszczęcia postępowania była przedwczesna.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2012 r. Stwierdził, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Zasądził od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz (spr.) Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik WSA Iwona Owsińska-Gwiazda Protokolant referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lipca 2014 r. sprawy ze skargi B. J. na postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Gospodarki na rzecz skarżącej B. J. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I SA/Wa 2440/13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] Minister Gospodarki utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...], o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r. znak [...], niestwierdzającej nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W., [...], oraz w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2002 r. znak [...], utrzymującej w mocy ww decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym: Wnioskiem z dnia [...] sierpnia 2011 r. – Z. P. i S-ka Sp. z o.o. w W. w imieniu której występuje kurator B. J. zwrócił się o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r. i z [...] maja 2002 r. Zawiadomieniem z dnia [...] stycznia 2011 r. Minister Gospodarki zawiadomił na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku Spółki z uwagi na to, iż pomimo wezwania nie uzupełniono jego braku w postaci przedłożenia aktualnego odpisu postanowienia sądu powszechnego o ustanowieniu B. J. kuratorem ww. Spółki, o zakresie umocowania uprawniającym do działania w imieniu Spółki, w tym podejmowania czynności zmierzających do weryfikacji decyzji Ministra, jak również udzielania pełnomocnictw, ewentualnie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego aktualnego na dzień złożenia wniosku z wypisem B. J. jako kuratora Spółki i zakresem jej uprawień. Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2012 r., sygn. akt I SAB/Wa 57/12, po rozpoznaniu skargi B. J. na bezczynność Ministra Gospodarki, zobowiązał ten organ do rozpoznania wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r. w terminie 1 miesiąca od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. W uzasadnieniu wyroku Sąd stwierdził, iż organ przedwcześnie pozostawił bez rozpoznania ww. wniosek. Jednocześnie w uzasadnieniu wyroku wskazano, iż B. J, swój wniosek z dnia [...] sierpnia 2011 r. doprecyzowała pismem z dnia [...] listopada 2011 r. w zakresie doprecyzowania osoby wnioskującej na etapie formalnej oceny wniosku przez organ. Minister Gospodarki będąc związany oceną prawną i wskazaniami zawartymi w powyższym wyroku postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r., niestwierdzającej nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego nr [...] z dnia [...] października 1949 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W, ul. [...] oraz w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2002 r., utrzymującej w mocy ww. decyzję z dnia [...] grudnia 2001 r. W uzasadnieniu swojego postanowienia Minister wskazał, że wnioskodawczyni w wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r. powoływała się na reprezentowanie jako kurator ww. Spółki, natomiast w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r. uznanym za sprecyzowanie ww. wniosku wykazała swój interes prawny powołując się na następstwo prawne po zmarłym wspólniku Spółki. Minister wskazał także, że w dacie wydania ww. orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r. właścicielem znacjonalizowanego przedsiębiorstwa, - zorganizowanego zespołu składników, w rozumieniu art. 6 ustawy z dnia 3 stycznia 1946 r. o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej (Dz. U. Nr 3, poz. 17 ze zm.), dalej: ustawa nacjonalizacyjna, była spółka Z. M. P. i S-ka sp. z o.o. w W., ul. [...]. W uzasadnieniu postanowienia Minister wskazał, że w dacie ogłoszenia wykazu drugiego przedsiębiorstw przejmowanych na własność Państwa w Dzienniku Urzędowym Rady Narodowej i Zarządu Miejskiego Miasta W. nr [...], poz. [...] z dnia [...] grudnia 1946 r., gdzie pod poz. [...] wykazu umieszczono przedsiębiorstwo Z. W. P. i M. P. W., ul. [...], tj. w dacie wszczęcia postępowania nacjonalizacyjnego - znacjonalizowane przedsiębiorstwo, w skład którego wchodził m.in. zakład litograficzny, stanowiło własność spółki jawnej Z. W. P. i M. P. w W., ul. [...], zarejestrowanej [...]. Wspólnikami spółki zgodnie z wpisem w ww. rejestrze byli M. P. i M. P. Wojewódzka Komisja do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. postanowieniem z dnia [...] maja 1947 r. skreśliła ww. przedsiębiorstw z wykazu przedsiębiorstw podlegających nacjonalizacji. Główna Komisja do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W., po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Miejskiego Miasta W., postanowieniem z dnia [...] listopada 1947 r, zatwierdziła ww. postanowienie z dnia [...] maja 1947 r. W dniu 10 marca 1948 r. spadkobierczynie M. P. – F. P., J. M., A. J., B. S., oraz M. P. zawiązali spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością pn. Z.- M. P. i S-ka z ograniczoną odpowiedzialnością, wskazując jako siedzibę spółki W., ul. [...].. W umowie Spółki wskazano, że w spółce jawnej pod firmą "Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W., przy ul. [...] "uczestniczyli" M. P. i M. P. Po śmierci M. P. jego udział w drodze spadku przeszedł na F. P., J. M., A. J. i B. S.. "Wymieniona wyżej spółka jawna na mocy umowy zawartej w dniu dzisiejszym przed czyniącym notariuszem za [...] repertorium [...] została rozwiązana". "W celu utworzenia i prowadzenia przedsiębiorstwa tego rodzaju, jakie dotychczas było prowadzone pod postacią spółki jawnej" M. P. i spadkobierczynie M. P. zawiązali ww. spółkę z o.o. Przedmiotową spółkę jawną postanowiono w stan likwidacji, natomiast ww. spółkę z o.o. wpisano do [...] Na powyższe okoliczności zdaniem Ministra wskazywała również w toku postępowania zakończonymi skarżonymi decyzjami Ministra – B.J., podnosząc, że majątek firny "Z. M. P. -s-ka z o.o. W., ul. [...] " winien wrócić do właścicieli lub wskazanych spadkobierców". Zarządzeniem dnia [...] kwietnia 1949 r. Minister Przemysłu i Handlu wznowił przed Główną Komisją do spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. postępowanie w sprawie nacjonalizacji przedsiębiorstwa Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W. Protokołem z dnia [...] września 1949 r. wprowadzono [...] Dyrekcję Państwowego Przemysłu Miejscowego w P. w posiadanie "przedsiębiorstwa Z. W. P. i M. P., obecna nazwa przedsiębiorstwa Z. M. P. i S-ka z o.o., W., ul. [...] i komisyjne przejęcie tego przedsiębiorstwa". Orzeczeniem nr [...] z dnia [...] października 1949 r wydanym w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego Minister Przemysłu Lekkiego na podstawie art. 3 ust. 1 lit. A pkt 17 i B ustawy z dnia 3 stycznia 1946 o przejęciu na własność Państwa podstawowych gałęzi gospodarki narodowej przejął omawiane przedsiębiorstwo na własność Państwa. Minister w uzasadnieniu postanowienia wskazał także, że wobec znacjonalizowanego przedsiębiorstwa doszło przed wydaniem ww. orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r. do przekształcenia w zakresie formy prawnej. Powyższe w jego ocenie nastąpiło poprzez rozwiązanie Spółki jawnej Z. W. P. i M. P. i rozpoczęcie działalności w zakresie wytwarzania wyrobów metalowych w przedsiębiorstwie przy ul. [...] w W. przez Spółkę Z. M P. I S-ka Sp. z o.o., zawiązaną przez wspólnika Spółki Jawnej M. P. i spadkobierczynie drugiego wspólnika – M. P. Minister wskazał, że w decyzji z dnia [...] maja 2002 r. wskazano wobec zarzutu, że decyzją nacjonalizacyjną objęto inny zakład (już nieistniejący), aniżeli ten wobec którego przeprowadzono postępowanie o upaństwowieniu, iż "zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uprawnia do twierdzenia, iż istniały dwa odrębne podmioty gospodarcze, w rezultacie czego wszczęte postępowanie w stosunku do jednego skutkowało upaństwowieniem drugiego podmiotu. Postępowanie nacjonalizacyjne po jego wznowieniu było jednym ciągiem czynności prowadzonych przed właściwymi organami. Decyzja o wznowieniu postępowania dotarła do byłych właścicieli i zareagowali oni na nią, wnosząc w dniu [...] czerwca 1949 r. odwołanie od postanowienia Głównej Komisji do Spraw Upaństwowienia Przedsiębiorstw w W. dnia [...] czerwca 1949 r. Treść środka zaskarżenia nie wskazuje, że M. P. i T. M. traktowali Z. m. P. i S-ka z o.o. w W. przy ul. [...] jako zupełnie odrębny i niezależny podmiot w stosunku do Z W. P. i M. P. W., ul. [...]. Byli właściciele aktywnie uczestniczyli w postępowaniu nacjonalizacyjnym zarówno przed jak i po jego wznowieniu. Natomiast śmierć współwłaściciela W. P. sama przez się nie oznacza, iż Z. przestały istnieć. Fakt ten mógł stać się przyczyną dla której forma prawna przedsiębiorstwa uległa przekształceniu. W tej sytuacji za wadliwe i sprzeczne z materiałem dowodowym sprawy należy uznać twierdzenie skarżącego, że decyzja nacjonalizacyjna "dotyczyła starego układu zakładu już nic istniejącego", natomiast upaństwowieniem objęto utworzoną już spółkę, czyli inne przedsiębiorstwo". Powyższe ustalenia stanowiły w ocenie Ministra podstawę do przyjęcia w postępowaniu zakończonym skarżonymi decyzjami Ministra Gospodarki, że właścicielem przedsiębiorstwa umieszczonego w wykazie przedsiębiorstw podlegających nacjonalizacji pn. Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W. w dacie wydania orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego dnia [...] października 1949 r. była spółka z o.o. Z. M. P. i S-ka sp. z o.o. w W., ul. [...]. Dokonując oceny w zakresie interesu prawnego wnioskodawczym, powołującej się na następstwo prawne po wspólniku ww. spółki jawnej, Minister podkreślił, że przedmiotem orzeczenia nacjonalizacyjnego było przedsiębiorstwo, oznaczone w wykazie przedsiębiorstw podlegających nacjonalizacji jako Z. W. P. i M. P. W., ul.[...]. Minister wskazał, także że to, iż w orzeczeniu nr [...] z dnia [...] października 1949 r. Minister Przemysłu Lekkiego stwierdził, że "nie mają znaczenia prawnego niedokładności w określeniu nazwy lub przedsiębiorstwa, jeżeli z orzeczenia wynika, o jakie przedsiębiorstwo chodzi". Ponadto w jego ocenie zmiana podmiotowa wynikająca z przekształcenia przez M. P. i spadkobierców M. P. formy prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania wyrobów metalowych w przedsiębiorstwie zlokalizowanym w W., przy ul. [...] oznaczał zatem zmianę w zakresie podmiotowym postępowania nacjonalizacyjnego, zakończonego orzeczeniem nr [...], które stanowiło przedmiot skarżonych rozstrzygnięć. Mając powyższe na uwadze Minister, stwierdził że nie istnieją przesłanki pozwalające uznać B. J. powołującą się na następstwo prawne po wspólniku ww. spółki jawnej za stronę w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Gospodarki. Minister Gospodarki po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanowieniem z dnia [...]sierpnia 2013 r. nr [...]utrzymał w mocy własne postanowienie z dnia [...] grudnia 2012 r. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. J. reprezentowana przez radcę prawnego M. A. zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie w jej ocenie miało wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 28 k.p.a. w zw. z art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia własnego z dnia 5 grudnia 2012 r., odmawiającego przyznania wnioskodawczyni - będącej następcą prawnym jednego ze wspólników spółki jawnej - przymiotu strony uprawnionej do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2002 r., oraz z dnia [...] grudnia 2001 r, podczas gdy wymienionymi decyzjami odmówiono stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...] Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego dotyczącego przejęcia na własność Skarbu Państwa spółki jawnej działającej pod firmą Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W. przy ulicy [...], która została zlikwidowana, a następnie wykreślona z rejestrów RHB; 2. art. 138 § 1 ust. 1 k.p.a. w zw. art. 157 § 2 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia własnego z dnia [...] grudnia 2012 r. mimo, że istniały podstawy uchylenia postanowienia i wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenie nieważności decyzji własnych z dnia [...] maja 2002 r., utrzymującej w mocy decyzję Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia nr [...], jak również stwierdzenia nieważności decyzji jej poprzedzającej to jest decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001 r., - albowiem wnioskodawczyni w treści wniosku z dnia [...] sierpnia 2011 r. uprawdopodobniła wadliwość wskazanych decyzji. Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie w całości postanowienia Ministra Gospodarki z dnia z dnia [...] sierpnia 2013 r. oraz poprzedzającego go postanowienia z dnia [...] grudnia 2012 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] maja 2002 r. oraz z dnia [...] grudnia 2001 r. wnosząc jednocześnie o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Organ nadzoru odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] grudnia 2001r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji tego organu z dnia [...] maja 2002 r., które odmawiały stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W., ul. [...]. W uzasadnieniu wskazano, że decyzje organu z dnia [...] grudnia 2001 r. i [...] maja 2002 r. rozstrzygały w zakresie praw i obowiązków Z. – M. P. i S-ka spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W., ul. [...], której kuratorem w dacie ich wydania była B.J.. Skarżąca nie jest natomiast legitymowana w rozumieniu art. 28 k.p.a. do zainicjowania postępowania w sprawie niniejszej skoro swój interes prawny do powyższego wywodzi z faktu następstwa prawnego po M. P. – wspólniku spółki jawnej Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W., ul. [...]. Minister wywiódł, że spółka jawna Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W., ul. [...]została rozwiązana mocą aktu notarialnego z dnia [...] marca 1948 r. przez M. P. oraz spadkobierców M. P. a " w celu utworzenia i prowadzenia przedsiębiorstwa, które było prowadzone w ramach spółki jawnej, wyżej wymienieni zawarli spółkę Z.– M. P. i S-ka spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. , ul. [...]. Organ zacytował analizę dokonaną w treści uzasadnienia decyzji z dnia [...] grudnia 2001r. i [...] maja 2002 r. i w konkluzji wskazał, że w dacie wydania decyzji Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...]października 1949 r. właścicielem Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W., ul. [...] wskazanego w tym orzeczeniu był Z. – M. P. i S-ka spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. Według Ministra zmiana podmiotu, któremu przysługuje prawo własności nacjonalizowanego przedsiębiorstwa pozostaje bez zasadniczego wpływu na ocenę zasadności kontrolowanego orzeczenia. Mając na uwadze tryb w ramach którego zapadło zaskarżone postanowienie, Sąd orzekający w sprawie niniejszej stwierdza , że skarga podlega uwzględnieniu. Zgodnie z treścią art. 61a § 1 gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Odmówić wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. można w zasadzie tylko w takim przypadku, kiedy oczywistym jest, że osoba wnioskująca o wszczęcie postępowania nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu. W innych przypadkach postępowanie na żądanie strony wszczyna się zgodnie z art. 61 § 3 k.p.a., co stwarza możliwości do szczegółowego badania interesu prawnego wnioskodawcy. Z przytoczonych wyżej uzasadnień zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji jednoznacznie wynika, że skarżąca jest niekwestionowaną spadkobierczynią współwłaściciela znacjonalizowanego przedsiębiorstwa wskazanego expressis verbis w treści orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia [...] października 1949 r. wydanego w porozumieniu z Przewodniczącym Państwowej Komisji Planowania Gospodarczego o przejęciu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa Z. W. P. i M. P. z siedzibą w W., ul. [...]. Niezależnie od kręgu podmiotów wskazanych w charakterze strony występujących w postępowaniu zakończonym wydaniem tego orzeczenia jak również niezależnie od kręgu podmiotów wskazanych w charakterze strony występujących w postępowaniu zakończonym wydaniem przez Ministra Gospodarki decyzji z dnia [...] grudnia 2001 r. i decyzji z dnia [...] maja 2002 r. podmioty wymienione w sentencji decyzji nacjonalizacyjnej oraz ich ewentualni następcy prawni uprawnieni są niewątpliwie do zainicjowania postępowania kontrolnego względem tego orzeczenia. Nie można więc było a priori (bez wszczęcia postępowania) odmówić skarżącej interesu prawnego i przymiotu strony w postępowaniu zwykłym i nadzwyczajnym. Brzmienie art. 28 k.p.a. mającego zastosowanie w tej sprawie, nie pozwala na rozstrzyganie takich kwestii poza postępowaniem administracyjnym, gdyż odmowa wszczęcia postępowania, de iure i de facto spowodowała sytuację, naruszającą art. 61 § 3 k.p.a., nieregulowaną przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Podkreślić szczególnie należy, że odmowa przyznania B. J. przymiotu strony była poprzedzona wyjątkowo obszernymi czynnościami wyjaśniającymi i interpretacyjnymi organów, co oczywiście nie może mieć miejsca przed wszczęciem postępowania. W związku z krótkim okresem obowiązywania art. 61a k.p.a. przepis ten nie był zbyt często komentowany przez sądownictwo administracyjne. W zakresie omówionej wyżej przesłanki odmowy wszczęcia postępowania aktualne pozostaje orzecznictwo dotyczące art. 157 § 3 k.p.a. Na tle tego przepisu na uwagę i aprobatę zasługuje wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 stycznia 2011 r., sygn. akt II OSK 147/10 "Wyjaśnienie okoliczności, czy wnioskujący o stwierdzenie nieważności decyzji ma interes prawny w sprawie i czy jest stroną, powinno mieć miejsce w postępowaniu administracyjnym. Nie można odmawiając wszczęcia postępowania na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. w uzasadnieniu takiej decyzji czynić rozważań na temat interesu prawnego, czy też braku takiego interesu po stronie wnioskodawcy.". Zatem, gdy ustalenie interesu prawnego wymaga podjęcia czynności ustalenia, czynności te mogą być podjęte wyłącznie w toku postępowania, a w razie negatywnego wyniku są podstawą do zakończenia postępowania decyzją umarzającą postępowanie w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności należało uznać, że zaskarżone postanowienie, a także utrzymane nim w mocy postanowienie organu I instancji, zostały więc wydane z naruszeniem art. 61a § 1 k.p.a. Wobec kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie postanowienia wydanego w trybie wskazanego art. 61a § 1 k.p.a. przedwczesna jest na obecnym etapie ocena merytoryczna zgłoszonego przez skarżącą wniosku. Także zarzuty skargi skoncentrowane na polemice ze stanowiskiem prezentowanym przez organy administracji w zakresie skutków prawnych przekształceń własnościowych w znacjonalizowanym przedsiębiorstwie pozostają bez wpływu na treść dokonanego rozstrzygnięcia. Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 P.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji. Rozstrzygnięcie kwestii wykonalności decyzji znajduje podstawę w art. 152 P.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art.200 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło