I SA/Wa 2459/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zasiłku stałego postanawia 1) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Wyrokiem z dnia 4 września 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę M. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2014 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zasiłku stałego. Skarżący wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku z 4 września 2015 r., a następnie, po doręczeniu mu odpisu wyroku z uzasadnieniem, wyrażając zamiar złożenia skargi kasacyjnej, wystąpił z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. We wniosku o prawo pomocy złożonym w dniu 2 grudnia 2015 r. na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) skarżący wskazał, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Wnioskodawca oświadczył, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną pozbawioną środków do życia, gdyż nie przysługuje mu emerytura, renta, ani jakikolwiek zasiłek. Jedyne źródło dochodów skarżącego stanowi dodatek mieszkaniowy w kwocie poniżej [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca wskazał, że jedynym składnikiem jego majątku jest mieszkanie o pow. [...] m². Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Rozpoznawany wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). W rozważanym przypadku uwzględnić jednak należy to, że rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym jest drugim wnioskiem skarżącego w tym przedmiocie, bowiem postanowieniem z dnia 4 maja 2015 r., sygn. I Sa/Wa 2459/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata, wskazując jednocześnie, że wniosek skarżącego w zakresie, w jakim dotyczył zwolnienia od kosztów sądowych nie podlegał rozpatrzeniu, gdyż skarżący zwolniony jest z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w tej sprawie z mocy ustawy (art. 239 pkt 1 lit. a p.p.s.a.). Zażalenie skarżącego na postanowienie z dnia 4 maja 2015 r. zostało oddalone przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. I OZ 792/15. Wzgląd na te okoliczności sprawy każe stwierdzić, że w związku ze złożeniem przez skarżącego kolejnego, obecnie rozpoznawanego wniosku o prawo pomocy w zakresie całkowitym, zastosowanie ma art. 165 p.p.s.a., który możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie uzależnia od zmiany okoliczności sprawy. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. Przez zmianę okoliczności sprawy należy zaś rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę pierwotnego rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawnych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się ponadto, że z konstrukcji przepisu art. 246 p.p.s.a. wynika, że to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadniania przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2015 r., sygn.. II OZ 1174/15). W rozważanym przypadku nie można uznać, że skarżący wykazał, iż jego sytuacja materialna w odniesieniu do ocenianej w postępowaniu zakończonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. I OZ 792/15 zmieniła się w stopniu uzasadniającym przyznanie mu prawa pomocy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Podstawą faktyczną, w odniesieniu do której w postanowieniu z dnia 4 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził brak przesłanek do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata było ustalenie, że skarżącemu przysługuje renta z tytułu niezdolności do pracy, której jednakże skarżący z własnej woli nie pobiera. Sąd wskazał, że aktualna kwota świadczenia do wypłaty wynosi [...] zł, w związku z czym nie można uznać, że skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika bez uszczerbku utrzymania koniecznego. W ponownie złożonym wniosku, przywołując okoliczności zasadniczo tożsame z okolicznościami podanymi w pierwotnym wniosku o prawo pomocy, skarżący nie zakwestionował braku aktualności oceny możliwości jego partycypowania w kosztach postępowania dokonanej na wcześniejszym etapie postępowania. Z tego względu również organ sądowy rozpoznający wniosek z dnia 2 grudnia 2015 r. nie znajduje podstaw do podważenia oceny odnoszącej się do możliwości finansowych skarżącego przyjętej w postanowieniu z 4 maja 2015 r. Ujawnienie obecnie jako źródła dochodu dodatku mieszkaniowego w wysokości ok. [...] zł – wobec wysokości powyżej wskazanej kwoty świadczeń, do których pobrania skarżący jest uprawiony – pozostaje bowiem bez znaczenia dla oceny odnoszącej się do możliwości zgromadzenia przez skarżącego środków w celu ustanowienia pełnomocnika procesowego. Przysługujące skarżącemu z mocy ustawy zwolnienie z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w rozpoznawanej sprawie (art. 239 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a.) skutkowało tym, że rozpoznanie zgłoszonych we wniosku żądań ograniczyło się do oceny zasadności ustanowienia dla strony pełnomocnika z urzędu, zaś w zakresie dotyczącym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych postępowanie należało umorzyć, gdyż w opisanej powyżej sytuacji prawnej skarżącego jego prowadzenie w tym zakresie było zbędne. Mając powyższe na względzie, wobec stwierdzenia braku podstaw do zmiany postanowienia w przedmiocie przyznania skarżącemu prawa pomocy, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2, art. 239 § 1 pkt 1 lit. a, art. 249a p.p.s.a. oraz oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.