I SA/Wa 2468/14
WyrokWSA w Warszawie2015-03-27
Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Agnieszka Miernik, Bożena Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość zajęta pod drogę publiczną, która w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności jednostki samorządu terytorialnego, ale była w jej władaniu, z dniem 1 stycznia 1999 r. nabyła z mocy prawa własność ta jednostka samorządu terytorialnego, pomimo ewentualnych wad prawnych związanych z wytyczeniem drogi lub zaliczeniem jej do kategorii dróg publicznych przed tą datą?Ratio decidendi
Nieruchomość zajęta pod drogę publiczną, która w dniu 31 grudnia 1998 r. nie stanowiła własności jednostki samorządu terytorialnego, ale była w jej faktycznym władaniu, z dniem 1 stycznia 1999 r. nabywa z mocy prawa własność ta jednostka samorządu terytorialnego, zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Dla zastosowania tego przepisu kluczowe jest spełnienie trzech przesłanek łącznie: zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, władanie nią przez jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz nieposiadanie przez nią prawa własności. Ewentualne wady prawne związane z wytyczeniem drogi lub zaliczeniem jej do kategorii dróg publicznych przed tą datą nie mają wpływu na nabycie własności z mocy prawa.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa własności części nieruchomości stanowiącej fragment drogi gminnej, która w dniu 31 grudnia 1998 r. należała do Z. N., a była we władaniu Gminy i Miasta W. Skarżąca kwestionowała, czy droga została prawidłowo wytyczona i zaliczona do dróg publicznych, a także czy istniało faktyczne władanie nieruchomością przez gminę. Organy administracji obu instancji oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny uznały, że przesłanki nabycia własności z mocy prawa zostały spełnione.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędziowie: WSA Agnieszka Miernik WSA Bożena Marciniak (spr.) Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 marca 2015 r. sprawy ze skargi Z. N. na decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2014 r. nr [...] w przedmiocie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę.
Minister Infrastruktury i Rozwoju decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Z. N., utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., znak [...], stwierdzającą, że część nieruchomości położonej w W., stanowiącej fragment drogi gminnej, oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb W., arkusz mapy [...], jako działka nr [...], zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...], w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiącej własność Z. N. oraz pozostającej we władaniu Gminy i Miasta W., z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa, za odszkodowaniem, własnością Gminy i Miasta W. jako grunt zajęty pod drogę publiczną - drogę gminną.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przedstawiono następujący stan sprawy:
Pismem z dnia 23 listopada 2012 r. Burmistrz Gminy i Miasta W. złożył do Wojewody [...] wniosek o stwierdzenie nabycia z przez Gminę W. z mocy prawa własności części nieruchomości położonej w W., a zajętej pod drogę publiczną.
W wyniku rozpatrzenia ww. wniosku, w dniu [...] grudnia 2013 r. Wojewoda [...] wydał decyzję, znak [...], stwierdzającą, że część nieruchomości położonej w W., stanowiącej fragment drogi gminnej, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiącej własność Z. N. oraz pozostającej we władaniu Gminy i Miasta W. z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa, za odszkodowaniem, własnością Gminy i Miasta W. jako grunt zajęty pod drogę publiczną - drogę gminną.
W uzasadnieniu ww. decyzji organ wskazał, iż przedmiotowa część nieruchomości w dniu 31 grudnia 1998r. stanowiła własność Z. N., co potwierdza odpis z księgi wieczystej Kw nr [...]. Wojewoda wskazał, iż z zaświadczenia Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] listopada 2012 r., znak [...], wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 31 grudnia 1998 r. znajdowała się we władaniu Gminy i Miasta W. oraz stanowiła część ul. [...]. Zgodnie z uchwałą nr [...] Wojewódzkiej Rady Narodowej w K. z dnia [...] czerwca 1987 r. w sprawie zaliczenia dróg na terenie woj. [...] do kategorii dróg gminnych i lokalnych miejskich (Dz. Urz. Woj. [...]) wskazana powyżej część nieruchomości miała charakter drogi publicznej – drogi lokalnej miejskiej. Wojewoda wskazał ponadto, iż o zajęciu w dniu 31 grudnia 1998 r. nieruchomości będącej przedmiotem niniejszego postępowania pod drogę publiczną świadczy poświadczony za zgodność z oryginałem fragment mapy ewidencyjnej z dnia [...] grudnia 1998 r. nr ks. zasobu [...]. W materiale dowodowym zgromadzonym w sprawie znajduje się ponadto metryka ul. [...], zdjęcie lotnicze z 1988 r., umowa o roboty budowlano - montażowe nr [...] z dnia [...] maja 1998 r., szkic polowy z dnia [...] maja 1989r. oraz oświadczenia świadków M. P., M. W. i D. M. Dokumentacja ta, w ocenie Wojewody, świadczy o wykonywaniu władztwa publicznoprawnego nad nieruchomością przez Gminę i Miasto W.
Organ wskazał, iż na podstawie art. 103 ust. 2 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, stała się ona z dniem 1 stycznia 1999 r. drogą gminną. W związku z powyższym, zgodnie z art. 73 ust. 1 tej ustawy, przedmiotowa część nieruchomości z mocy prawa stała się z dniem 1 stycznia 1999r. własnością Gminy i Miasta W.
Wojewoda wskazał ponadto, iż za przejętą część nieruchomości przysługuje osobom będącym w dniu 31 grudnia 1998 r. jej właścicielami bądź ich spadkobiercom odszkodowanie, które wypłacać będzie Gmina i Miasto W.. Ustalenie i wypłata odszkodowania nastąpi na wniosek właścicieli nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998r., który, zgodnie z art. 73 ust. 4 przedmiotowej ustawy, winien być złożony do Starosty [...] do dnia 31 grudnia 2005 r.
Odwołanie od ww. decyzji złożyła Z. N., reprezentowana przez radcę prawnego, podnosząc, iż droga została wytyczona na sąsiadującej z działką nr [...], stanowiącej własność Gminy, a z niewiadomych przyczyn została urządzona na działce odwołującej się. W związku z powyższym, w ocenie odwołującej, uchwała zaliczająca ul. [...] do dróg publicznych nie mogła dotyczyć przedmiotowej działki. Ponadto, zarzuciła, iż zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdza stanu zagospodarowania ww. terenu na dzień 31 grudnia 1998 r.
W wyniku rozpatrzenia odwołania w dniu [...] czerwca 2014 r. Minister Infrastruktury i Rozwoju wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r.
W uzasadnieniu ww. decyzji wskazał, iż zgodnie z art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przepis art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. ma charakter wywłaszczeniowy i dotyczy sytuacji, gdy w dniu 31 grudnia 1998r. prawo własności było uregulowane na rzecz innych podmiotów prawnych niż Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, przy istnieniu publicznego władztwa nad nieruchomością. Stosując ten przepis organ bada wyłącznie spełnienie przesłanek w nim wymienionych na dzień 31 grudnia 1998 r.
Powołując się na akta sprawy organ wskazał, iż działka nr [...], w dniu 31 grudnia 1998r. stanowiła własność Z. N., a zatem własność osoby fizycznej.
Na podstawie uchwały [...], ulica [...] w W. została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Zgodnie z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r., droga ta stała się drogą gminną z dniem 1 stycznia 1999 r. Minister wskazał, iż z mapy inwentaryzacyjnej kanalizacji sanitarnej na ul. [...], sporządzonej na podkładzie mapy sporządzonej przez Przedsiębiorstwo Geodezyjno - Kartograficzne w P. w 1979 r., wynika, iż już wówczas ul. [...] przebiegała w pełni przez aktualną działkę nr [...]. Brak jest zatem, w ocenie organu, podstaw do twierdzenia, iż podjęta w dniu [...] czerwca 1987 r. uchwała o zaliczeniu ww. drogi do dróg publicznych nie dotyczyła zajętej pod drogę części działki Z. N.. Z akt sprawy wynika, że na przedmiotowej działce nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. była urządzona ww. droga publiczna. Zajęcie przedmiotowej działki potwierdza m.in. wskazana powyżej kopia mapy dot. inwentaryzacji kanalizacji sanitarnej, wpisana do ewidencji Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K. w dniu [...] grudnia 1998 r. za nr [...]. Z mapy tej wynika, że na części działki nr [...], która to część stanowi obecnie działkę nr [...], w 1998 r. istniała jezdnia asfaltowa ulicy [...], chodnik oraz infrastruktura techniczna. Na powyższe zagospodarowanie przedmiotowego gruntu wskazuje również szkic polowy ks. robót [...] z dnia [...] maja 1989 r.
Ponadto, Minister wskazał, iż w kwestii władztwa publicznoprawnego w aktach sprawy znajduje się oświadczenie Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] listopada 2012 r. Wynika z niego, że jako zarządca drogi gminnej (lokalnej miejskiej) tj. ul. [...] w W., wykonywał on wszelkie czynności jakie należą do zarządcy drogi wynikające z art. 20 ust. 5 ustawy o drogach publicznych. Ponadto, w ocenie organu, o władztwie publicznoprawnym świadczy wybudowanie w 1998 r. w pasie drogowym ulicy [...] kanalizacji sanitarnej, co potwierdza znajdująca się w aktach sprawy mapa dot. inwentaryzacji kanalizacji sanitarnej z 1998 r. Władztwo potwierdzają również oświadczenia pracowników Zakładu Gospodarki Komunalnej w W. z dnia [...] września 2013 r. i z dnia [...] września 2013 r. Wynika z nich, iż oświadczający, będący w dniu 31 grudnia 1998 r. pracownikami Zakładu Gospodarki Komunalnej w W., wykonywali w tym okresie na ul. [...] czynności związane w utrzymaniem drogi, takie jak utrzymanie czystości i porządku oraz odśnieżanie w okresach zimowych.
Wskazując na powyższe Minister uznał, iż w przedmiotowej sprawie zostało wykazane, że działka nr [...] znajdowała się w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu publicznoprawnym. Organ podniósł, iż do spełnienia przesłanek określonych w art. 73 powołanej ustawy nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości, a jedynie wykazanie faktycznego władania nią.
Na ww. decyzję Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2014 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Z. N., reprezentowana przez radcę prawnego. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 7, 8, 9, 10, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, art. 80 i 107 k.p.a. oraz naruszenie prawa materialnego, tj. art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz art. 2 i 21 Konstytucji RP. Zarzucając powyższe, skarżąca wniosła o uchylenie obu decyzji, względnie zmianę decyzji i stwierdzenie, że część nieruchomości położonej w W., stanowiącej fragment drogi gminnej, oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...] i stanowiącej w dniu 31 grudnia 1998 r. własność Z. N. z dniem 1 stycznia 1999 r. nie stała się z mocy prawa, za odszkodowaniem, własnością Gminy i Miasta W. jako grunt zajęty pod drogę publiczną.
W uzasadnieniu skargi wskazała, iż droga została wytyczona geodezyjnie na gruncie stanowiącym własność gminy tj. wyłącznie na działce nr [...], graniczącej z działką nr [...]. Zdaniem skarżącej, uchwała nr [...] co prawda dotyczy drogi przy ul. [...], ale droga ta została wytyczona na działce nr [...], a nie nr [...]. Jeśli zatem powołana droga była wytyczona z pominięciem fragmentu nieruchomości należącej do skarżącej, to ww. uchwała opierająca się przecież na planach i mapach geodezyjnych, nie mogła go dotyczyć, a organ nie zbadał okoliczności jakie dokumenty (mapy) stanowiły podstawę dla powzięcia ww. uchwały nr [...].
Ponadto, skarżąca podniosła, iż w zakresie władztwa nad nieruchomością, przedstawione dowody odnoszą się wprawdzie do ul. [...], ale nie wynika z nich by dotyczyły stricte konkretnej działki, której dotyczy wniosek o wydanie decyzji o przejęciu. Nie wystarczy bowiem, aby odnosiły się ogólnie do całej drogi. Według wiedzy skarżącej, na jej nieruchomości nie były prowadzone prace w zakresie budowy kanalizacji sanitarnej. Osobiście również dbała - szczególnie zimą - o fragment działki. Skarżąca wskazała ponadto, iż okoliczności, że działka [...] stanowi jej własność i nie przeszła z mocy prawa na gminę nie budziły wątpliwości, ani nie były sporne między stronami, co potwierdza wydana przez Burmistrza Gminy i Miasta W. decyzja z dnia [...] września 2011 r. o zatwierdzeniu podziału nieruchomości - działki nr [...]. Niezależnie od powyższego, Burmistrz Gminy i Miasta W. uznał roszczenia skarżącej za zasadne, a sporna była wyłącznie kwota odszkodowania. Rada Miejska podjęła w tym przedmiocie uchwałę, w której zatwierdziła odszkodowanie dla Z. N. w wysokości [...] zł/m2, co pozwala przyjąć, iż organ oceniając, iż nie zachodzą przesłanki do odmowy zapłaty odszkodowania, a zatem i zastosowania trybu z art. 73 ustawy złożył skarżącej propozycję ugodową.
W ocenie skarżącej, przyjęcie aktualnie, iż gmina jest w prawie, a tym samym podejmując działania zmierzające do potwierdzenia przejścia prawa własności w trybie art. 73 dopiero w 2013 r. usiłuje uniemożliwić obywatelowi dochodzenie odszkodowania, co do zapłaty którego co do zasady się zobowiązała, sankcjonowałoby pogwałcenie zasady wyrażonej w art. 7 k.p.a. oraz art. 2 i 21 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury i Rozwoju wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji.
W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r., znak [...], stwierdzającą, że część nieruchomości położonej w W., stanowiącej fragment drogi gminnej, oznaczonej w ewidencji gruntów: obręb W., jako działka nr [...], z dniem 1 stycznia 1999 r. stała się z mocy prawa, za odszkodowaniem, własnością Gminy i Miasta W. jako grunt zajęty pod drogę publiczną - drogę gminną, nie narusza prawa.
Podstawą materialnoprawną decyzji Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. jest art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. z 1998 r., Nr 133, poz. 872, z późn. zm.). Zgodnie z powołanym wyżej przepisem, nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem.
Przepis ten określa zatem przesłanki, od spełnienia których uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości. Do przesłanek tych należą: (i) zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną, (ii) władanie nieruchomością przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego w dniu 31 grudnia 1998 r. oraz (iii) nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego prawa własności do nieruchomości. Podkreślić przy tym należy, że przesłanki określone w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednej z tych przesłanek wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub właściwą jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999r. prawa własności nieruchomości, na podstawie art. 73 ustawy.
Bezsporne jest, iż działka nr [...], w dniu 31 grudnia 1998 r. stanowiła własność Z. N. Zatem, prawo własności do przedmiotowej nieruchomości przysługiwało osobie fizycznej, a nie przysługiwało Skarbowi Państwa bądź jednostkom samorządu terytorialnego. Oznacza to, że pierwsza z przesłanek określonych w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. została spełniona.
Jak wynika z treści skargi, zarzuty skarżącej sprowadzają się do zakwestionowania zajęcia nieruchomości pod drogę publiczną oraz wystąpienia przesłanek władania nieruchomością.
Badając kwestię zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod drogę w pierwszej kolejności wskazać należy, że powołana ustawa z dnia 13 października 1998 r. nie zawiera definicji drogi publicznej. W związku z tym należy w tym względzie odnieść się do ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 260 ze zm.). W rozumieniu art. 1 powołanej ustawy, za drogę publiczną może być uznana droga spełniająca dwa wymienione w tym przepisie warunki. Po pierwsze, musi to być droga zaliczona na podstawie ustawy o drogach publicznych do jednej z kategorii dróg. Po drugie zaś, z drogi tej może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w ustawie lub innych przepisach szczególnych.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. sformułowanie – nieruchomości zajęte pod drogi publiczne – oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed dniem 1 stycznia 1999 roku.
Odnosząc powyższe do realiów niniejszej sprawy wskazać trzeba, iż ulica [...] w W. - na podstawie uchwały nr [...] - została zaliczona do kategorii dróg lokalnych miejskich. Zaś zgodnie z art. 103 ust. 2 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r., droga ta stała się drogą gminną z dniem 1 stycznia 1999 r.
W ocenie Sądu, z akt sprawy wynika, że na przedmiotowej działce nr [...] w dniu 31 grudnia 1998 r. była urządzona ww. droga publiczna – ulica [...]. Fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości pod ww. drogę publiczną potwierdza znajdująca się w aktach administracyjnych mapa inwentaryzacyjna kanalizacji sanitarnej na ul. [...], sporządzona na podkładzie mapy wykonanej przez Przedsiębiorstwo Geodezyjno – Kartograficzne w P. w 1979 r. wpisana do ewidencji Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K., nr ks. zasobu [...] w dniu [...] grudnia 1998 r. Z mapy tej wynika, że na części działki nr [...], która to część stanowi obecnie działkę nr [...], w 1998 r. istniała jezdnia asfaltowa ulicy [...], chodnik oraz infrastruktura techniczna. Na powyższe zagospodarowanie przedmiotowego gruntu wskazuje również szkic polowy ks. robót [...] z dnia [...] maja 1989 r. Nie sposób zatem podzielić stanowiska skarżącej, iż podjęta w dniu [..] czerwca 1987 r. uchwała o zaliczeniu ww. drogi do dróg publicznych nie dotyczyła zajętej pod drogę części działki.
Odnosząc się z kolei do zaistnienia przesłanki władztwa publicznoprawnego na przedmiotowej nieruchomosci wskazać trzeba, iż w ustawie z dnia 13 października 1998 roku brak jest normatywnej definicji pojęcia "władanie nieruchomością". Niemniej jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych reprezentowane jest stanowisko, że dla uznania, iż dana nieruchomość pozostawała w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu publicznoprawnym podstawowe znaczenie ma czy zostanie wykazane, że Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego, działając przez swoje jednostki organizacyjne, w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę publiczną wykonywały faktyczne czynności związane z jej utrzymaniem, konserwacją, modernizacją, odśnieżaniem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 listopada 2008 r., I OSK 1471/07 www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sądy administracyjne wskazują również, że do spełnienia przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie posiadania przez podmiot publicznoprawny jakiegokolwiek tytułu do nieruchomości. Podstawowe znaczenie ma jedynie to, czy Skarb Państwa lub gmina przez swoje jednostki organizacyjne w odniesieniu do nieruchomości zajętej pod drogę wykonywały właśnie faktyczne czynności. Ustawodawca skutki nabycia własności nieruchomości z mocy prawa odniósł bowiem do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, byleby nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności publicznej (tak w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 14 marca 2000 r., sygn. akt P 5/99 oraz w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 października 2011 r., sygn. akt I OSK 1725/10, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dokonując pod tym kątem oceny zebranego materiału dowodowego Sąd uznał, że materiał ten jednoznacznie wskazuje na wypełnienie w sprawie przesłanki władztwa publicznoprawnego. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie Burmistrza Gminy i Miasta W. z dnia [...] listopada 2012r., z którego wynika, że jako zarządca drogi gminnej (lokalnej miejskiej) - ul. [...] w W., wykonywał wszelkie czynności jakie należą do zarządcy drogi wynikające z art. 20 ust. 5 ustawy o drogach publicznych. Ponadto, o władztwie publicznoprawnym świadczy wybudowanie w 1998 r. w pasie drogowym ulicy [...] kanalizacji sanitarnej, co potwierdza znajdująca się w aktach mapa dot. inwentaryzacji kanalizacji sanitarnej sporządzona na podkładzie mapy wykonanej przez Przedsiębiorstwo Geodezyjno – Kartograficzne w P. w 1979 r. wpisana do ewidencji Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w K., nr ks. zasobu [...] w dniu [...] grudnia 1998 r. Ponadto, władztwo publicznoprawne potwierdzają oświadczenia pracowników Zakładu Gospodarki Komunalnej w W. z dnia [...] września 2013 r. i z dnia [...] września 2013 r. Z oświadczeń tych wynika, iż oświadczający, będący w dniu 31 grudnia 1998 r. pracownikami Zakładu Gospodarki Komunalnej w W., wykonywali w tym okresie na ul. [...] czynności związane w utrzymaniem drogi, takie jak utrzymanie czystości i porządku oraz odśnieżanie w okresach zimowych.
Uznać zatem należy, iż w przedmiotowej sprawie zostało wykazane, że działka nr [...] znajdowała się w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu publicznoprawnym. Należy wskazać, iż do spełnienia przesłanek określonych w art. 73 ww. ustawy nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią. Ustawodawca nie wiązał skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa z jej posiadaniem opartym wyłącznie na jakiejkolwiek umowie, lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela.
Zasadnie zatem Wojewoda [...] stwierdził nabycie z dniem 1 stycznia 1999 r. własności przedmiotowej nieruchomości przez Gminę i Miasto W., gdyż zostały spełnione wszystkie trzy przesłanki stwierdzenia jej nabycia. Z punktu widzenia legalności zaskarżonej decyzji istotne jest wyłącznie to aby spełnione zostały przesłanki wynikające z art. 73 ustawy z 13 października 1998 r. - przy zastosowaniu konstytucyjnych zasad ochrony własności. Jak zaś wykazano powyżej, przesłanki te zostały w niniejszej sprawie spełnione.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego niezbadania przez organy ewentualnego nieprawidłowego wytyczenia geodezyjnego spornej działki jak również nieprawidłowości przy podejmowaniu uchwały o zaliczeniu drogi do kategorii dróg publicznych wskazać trzeba, iż powołane okoliczności nie mają wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy. Podkreślić trzeba, iż w niniejszej sprawie badaniu podlega wyłącznie faktyczny przebieg drogi na datę 31 grudnia 1998 r. Wszelkie zaś zdarzenia występujące przed lub po tej dacie nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. W szczególności, nie ma znaczenia prawnego faktyczny przebieg drogi na datę sprzed 31 grudnia 1998 r. i ewentualne nieprawidłowości w wytyczeniu tego przebiegu przed tą datą. Z tego samego powodu nie mają znaczenia podnoszone przez skarżącą ewentualne nieprawidłowości w podejmowaniu uchwały o zaliczeniu drogi do stosownej kategorii dróg publicznych. Wbrew stanowisku skarżącej, na gruncie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nie ma również doniosłości prawnej okoliczność opłacania podatków oraz okoliczność prowadzenia rokowań pomiędzy skarżącą a Radą Miejską w przedmiocie odszkodowania za zajęcie działki pod drogę. Na marginesie zauważyć trzeba, iż skarżąca z jednej strony kwestionuje władanie przez Gminę i Miasto W. przedmiotową nieruchomością, a z drugiej strony żąda od organu ustalenia odszkodowania za dokonane wywłaszczenie, tak jakby sporna nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną.
Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w skardze uznając, iż przeprowadzenie wskazanych dowodów nie ma wpływu na rozstrzygnięcie przedmiotowej sprawy jako że dotyczą one okoliczności zaistniałych po dacie 31 grudnia 1998 r. Ponadto, Sąd nie uwzględnił wniosków dowodowych zawartych w piśmie procesowym skarżącej z dnia 15 września 2014 r., gdyż w postępowaniu przed sądem administracyjnym można przeprowadzić dowód uzupełniający wyłącznie z dokumentów (art. 106 § 3 ppsa). Załączona zaś do ww. pisma kserokopia mapki geodezyjnej znajduje się już w aktach administracyjnych sprawy.
Sąd nie podzielił również zarzutu naruszenia przy wydawaniu zaskarżonej decyzji art. 7, 8, 9, 10, 75 § 1, 77 § 1, 78 § 1, art. 80 i 107 kpa. Zarówno Minister Infrastruktury i Rozwoju jak i Wojewoda [...] wnikliwie i w sposób zgodny z przepisami prawa materialnego i procesowego przeprowadzili postępowanie wyjaśniające, a w konsekwencji prawidłowo ustalili, że zebrany w sprawie materiał dowodowy potwierdza jednoznacznie spełnienie przesłanek z art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku. Nie podzielono również zarzutu naruszenia art. 7 kpa oraz art. 2 i 1 Konstytucji RP dotyczącego uniemożliwienia skarżącej dochodzenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Zauważyć trzeba, iż kwestia podstaw do dochodzenia odszkodowania nie jest objęta zakresem rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, stanowi bowiem przedmiot odrębnego postępowania. Ponadto, zgodność z przepisami Konstytucji a w szczególności zarzucanego naruszenia art. 21 Konstytucji była przedmiotem wielokrotnej oceny Trybunału Konstytucyjnego, w tym w powiązaniu z faktem i datą wydania decyzji o stwierdzeniu nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogi publiczne (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt K 20/09 oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 września 2009 r. sygn. akt P 33/07).
Z tych względów skarga nie mogła zostać uwzględniona. W świetle przedstawionego wyżej stanu sprawy Sąd nie znalazł bowiem podstaw do uznania, iż zaskarżona decyzja narusza prawo.
Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło