I SA/Wa 2480/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, Sędziowie sędzia WSA Joanna Skiba (spr.), sędzia WSA Przemysław Żmich, po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie postanowieniem z 29 lipca 2002 r. nr KOC/3684/Sr/22, po rozpoznaniu wniosku E. W., odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji wydanej przez Prezydenta m.st. Warszawy w dniu 23 marca 2022 r. nr SR-8252/SP/000589/03/2022 oraz stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Decyzją z 23 marca 2022 r. Prezydent m.st. Warszawy odmówił przyznania E. W. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną S. W. na okres od 1 maja 2018 r. do 31 lipca 2018r. oraz na okres od 1 stycznia 2019 r. do 30 września 2019 r. oraz przyznał ww. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną S. W. na okres: od 1 sierpnia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. w wysokości [...] zł, od 1 października 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w wysokości [...] zł, od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2020 r. w wysokości [...] zł, od 1 stycznia 2021 r, do 31 grudnia 2021 r, w wysokości [...] zł oraz od 1 stycznia 2022r. do 30 kwietnia 2025 r. w wysokości [...] zł. Ww. decyzja została uznana za doręczoną w trybie art. 44 k.p.a. W dniu 9 czerwca 2022 r. E. W. nadała odwołanie od decyzji z 23 marca 2022 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, po rozpoznaniu złożonego wniosku wskazało, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. aby można było przywrócić termin do dokonania danej czynności muszą być spełnione łącznie cztery przesłanki. Po pierwsze - wniesienie prośby o przywrócenie terminu, po drugie - uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy; po trzecie - wniesienie prośby o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; po czwarte - dokonanie jednocześnie z wniesieniem prośby czynności, dla której określony był termin (w tym przypadku wniesienie odwołania). Ponadto wskazało, iż skarżąca, mimo dwukrotnego awizowania, nie odebrała przesyłki, stąd należało uznać ją za doręczoną z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od daty pierwszego awiza tj. z dniem 18 kwietnia 2022 r. Biorąc pod uwagę 14 – dniowy termin do złożenia odwołania od decyzji z 23 marca 2022 r. w niniejszej sprawie ostatnim dniem do jego złożenia był 2 maja 2022 r. Natomiast E. W. nadała odwołanie 9 czerwca 2022 r,, a więc po upływie tego terminu. W przedmiotowej sprawie skarżąca uzasadniła uchybienie terminu do wniesienia odwołania pobytem w okresie od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia 22 kwietnia 2022 r. w sanatorium. Jako dowód skarżąca przedstawiła kopię karty informacyjnej z dnia 22 kwietnia 2022 r. Skarżąca powołała się zatem na okoliczności mające miejsce jeszcze przed upływem terminu do wniesienia odwołania tj. przed dniem 2 maja 2022 r. W tej sytuacji w ocenie organu nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej, że uchybienie terminu do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. Wobec powyższego Kolegium stwierdziło, iż skarżąca nie wykazała, aby przekroczenie terminu było spowodowane okolicznościami, które można uznać za uniemożliwiające, nawet przy dołożeniu największego wysiłku, w tym zakładając możliwość ustanowienia pełnomocnika do odbioru korespondencji, do dokonania czynności procesowej w terminie. Skoro zatem skarżąca wniosła odwołanie z uchybieniem 14-dniowego terminu, a termin ten nie został jej przywrócony, to w takiej sytuacji organ odwoławczy nie ma innej możliwości, jak tylko stwierdzić uchybienie do wniesienia odwołania, co wynika z dyspozycji przepisu art. 134 k.p.a. Nie jest to przy tym zależne od swobodnego uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Skargę na powyższe postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie E. W.. W uzasadnieniu skargi opisała przebieg postępowania administracyjnego zainicjowanego wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz zaznaczyła jak trudna jest sytuacja materialna i zdrowotna jej oraz jej rodziny. Sprawa i jej przebieg był bardzo skomplikowany i dla niej niezrozumiały. Dlatego po pobycie w sanatorium, zaniepokojona brakiem decyzji, zadzwoniła do Urzędu z prośbą o informację. Tam dowiedziała się, że może odebrać kopię decyzji, a podczas następnej wizyty została poinformowana, że decyzja została już do niej wysłana. Następnie niezwłocznie złożyła odwołanie od niej wraz z prośbą o przywrócenie terminu do jego wniesienia. Pełnomocnik skarżącej w piśmie procesowym z 13 marca 2023 r. podtrzymał stanowisko przedstawione przez skarżącą. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję (postanowienie) z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji (postanowienia). Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U. z 2022 r., poz. 329 z późn. zm. - dalej p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Przedmiotem postępowania było przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz stwierdzenie uchybienia terminowi do złożenia odwołania, zakończone postanowieniami rozstrzygającymi te kwestie i nie odnoszącymi się do sprawy rozstrzyganej decyzją, od której odwołanie wniesiono. Powyższe orzeczenie oparte zostało m.in. na podstawie art. 58 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 58 k.p.a. organy administracji publicznej mogą orzec o przywróceniu uchybionego terminu na wniosek strony, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu oraz zainteresowany dopełni czynności, dla której termin był określony, jedocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Z treści art. 58 k.p.a. wynika, że główną przesłanką przywrócenia terminu jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadnia niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2008 r. sygn. akt II OZ 712/08, LEX nr 493641 oraz z dnia 11 października 2017 r. sygn. akt II OZ 1052/17, LEX nr 2373089). Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się m. in. przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar, nieprawidłowe doręczenie pisma. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy strony w uchybieniu terminu (por. postanowienie NSA z 25 września 1998 r., SA/Łd 575/98, Lex nr 36221, wyrok NSA z dnia 13 października 1999r., III SA 1436/99, Lex nr 40057, wyrok NSA z dnia 25 maja 1998 r., IV SA 2162/96, Lex nr 43285, wyrok NSA z dnia 20 maja 1998 r., I SA/Ka 1718/96, Lex nr 33415). Ponadto w orzecznictwie wyrażany jest pogląd, w pełni podzielany przez Sąd w składzie orzekającym, że przy ocenie tej przesłanki należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie określonej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Tym samym brak winy w uchybieniu terminu podlega ocenie z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Co więcej przepis art. 58 § 1 k.p.a. nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd podziela stanowisko organu, że skarżąca nie wykazała, by zaszły tego rodzaju niezależne od niej zdarzenia, które usprawiedliwiałyby przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji, w szczególności nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. W rozpoznawanej sprawie skarżąca jako przyczynę uchybienia terminu do wniesienia zażalenia wskazała fakt wyjazdu (z uwagi na stan zdrowia) do sanatorium, gdzie przebywała od 1 kwietnia 2022 r. do 22 kwietnia 2022 r. Natomiast termin do wniesienie odwołania upływał 2 maja 2022 r. Zdaniem Sądu organ zasadnie stwierdził, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie uprawdopodabnia braku winy w uchybieniu terminu do złożenia odwołania. Wręcz przeciwnie - podniesione okoliczności wskazują, że skarżąca nie dochowała należytej staranności w prowadzeniu swojej sprawy. Zauważyć trzeba, że wyjazd do sanatorium nie stanowi wyjątkowej okoliczności, której zaistnienie było nagłe i nieprzewidziane, a także nie do przezwyciężenia. Istotne jest przy tym, że skarżąca przed datą planowanego wyjazdu wiedziała o przedłużeniu terminy załatwienia jej sprawy ( vide: pisma organu z 31 stycznia 2022 r. i z 25 lutego 2022 r.). Pismem z 11 marca 2002 r. została zawiadomiona o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Podkreślić należy, że pomimo posiadanej wiedzy o toczącym się postępowaniu i planowanym pobycie sanatoryjnym skarżąca nie tylko nie poinformował organu o swoim aktualnym czasowym adresie, ale też nie ustanowiła pełnomocnika do doręczeń. Niepodjęcie żadnych ze wskazanych działań świadczy - zdaniem Sądu - o braku należytej staranności ze strony skarżącej. Oczywiste jest, że strona dbająca należycie o własne interesy powinna skorzystać z wszelkich dostępnych możliwości aby zachować termin do dokonania określonej czynności procesowej. W rozpoznawanej sprawie - jak wskazano - skarżąca takich działań nie podjęła. Świadczy to o niedbalstwie i braku należytej staranności w prowadzeniu swoich spraw. Tym samym oceniając zachowanie skarżącej i biorąc pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy, nie można uznać, że w niniejszej sprawie wystąpiła przeszkoda, której skarżąca nie mogła w żaden sposób usunąć, ani której nie mogła zapobiec nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W sprawie prawidłowo uznano w konsekwencji, że doszło do uchybienia terminu do wniesienia odwołania i konieczność wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a.. Zaskarżone postanowienie jest więc zgodne z prawem i brak podstaw do jego uchylenia. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w związku z art. 120 tej ustawy.