I SA/Wa 2521/14
WyrokWSA w Warszawie2014-10-16
Skład orzekający: Izabela Ostrowska, Elżbieta Lenart, Elżbieta Sobielarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba zarejestrowana jako bezrobotna, która sprawuje stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, spełnia przesłankę "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" warunkującą przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że przesłanka "rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" w rozumieniu art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych powinna być interpretowana szeroko. Obejmuje ona nie tylko sytuację rezygnacji z już wykonywanej pracy, ale także rezygnację z możliwości podjęcia pracy zarobkowej z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Status osoby bezrobotnej, która jest gotowa do podjęcia zatrudnienia, może być utożsamiany z rezygnacją z tej gotowości i potencjalnej pracy w związku z opieką. Ponadto, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym stanowi dowód spełnienia tej przesłanki.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania A. R. specjalnego zasiłku opiekuńczego na jego babcię M. K. Organy administracji uznały, że skarżący nie spełnił przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, ponieważ ostatnio pracował w 2006 r., a orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności babci wydano w 2011 r. Skarżący argumentował, że zrezygnował z pracy w 2006 r. z powodu konieczności opieki nad babcią, która była już wówczas schorowana i niewidoma. Sąd administracyjny uznał, że organy dokonały błędnej wykładni przepisów.Rozstrzygnięcie
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. i stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant starszy referent Monika Bodzan po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 października 2014 r. sprawy ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania A. R. od decyzji Wójta Gminy S. z dnia [...] lipca 2013 r. odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego utrzymało powyższą decyzję w mocy.
W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy;
Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Wójt Gminy S. odmówił przyznania A. R. specjalnego zasiłku opiekuńczego na jego babcię M. K. Przyczyną odmowy było nie spełnienie przez wnioskodawcę kryterium określonego w art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych ponieważ nie zrezygnował on z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się znacznym stopniem niepełnosprawności .
Od decyzji tej odwołanie do SKO w P. wniósł A. R. podnosząc, że decyzja Wójta Gminy S. jest dla niego krzywdząca ponieważ z uwagi na opiekę nad babcią musiał zrezygnować z pracy w Wojewódzkim Zarządzie [...] Oddziałów w [...] gdzie pracował do 19 września 2006 r, a następnie z powyższego powodu zrezygnował z ofert Urzędu Pracy w S.
Rozpoznając odwołanie SKO w P. podniosło, że zgodnie z art. 16 a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, zwanej dalej ustawą – Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r.- Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
W świetle przywołanego art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, nie może nasuwać wątpliwości zdaniem organu, że istnienie obowiązku alimentacyjnego po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego jest przesłanką konieczną, warunkującą przyznanie tego zasiłku. Oznacza to, że niespełnienie tej przesłanki wyklucza możliwość jego przyznania.
Brzmienie art. 16 a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych nie nasuwa również wątpliwości, zdaniem organu, że specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.
Zatrudnienie lub inna praca zarobkowa oznacza wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych, spółdzielni usług rolniczych , a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej (art.3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych).
Podnosząc powyższe uregulowania na grunt rozpoznawanej sprawy organ stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że M.K.-babcia wnioskodawcy posiada orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane w dniu [...] sierpnia 2011 r. niniejszym orzeczeniem została zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 26 lipca 2011 r.
Zatem w/w jest niepełnosprawna w stopniu znacznym co najmniej od 26.07.2011 r. Orzeczenie zawiera wskazania o konieczności stałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznym stopniem niepełnosprawności.
Niesporne jest również, że wnioskodawca opiekuje się babcią.
Specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje jeżeli łączny dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 623,00 zł.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest czy została spełniona trzecia przesłanka warunkująca otrzymanie specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W obecnym stanie prawnym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego ograniczając możliwość jego uzyskania tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Z kręgu tych podmiotów zostały zatem wykluczone osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu.
Skarżący nie spełnił tej przesłanki warunkującej uzyskanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, albowiem ostatnio pracował w okresie od 12 czerwca 2006 r. do 12 września 2006 r.
Ponieważ skarżący nie zrezygnował z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad babcią, gdyż pomiędzy ustaniem zatrudnienia, a podjęciem opieki i orzeczeniem o niepełnosprawności upłynął spory okres wnioskowany zasiłek zdaniem organu mu się nie należy.
Na decyzję SKO w P. z dnia [...] sierpnia 2013 r. skargę do WSA w Warszawie złożył A.R. podnosząc, że już od 2006 r. jego babcia M. K. była osobą wymagającej stałej opieki i z tego właśnie powodu zrezygnował z pracy. Podniósł, że nie wiedział, że istnieje komisja orzekająca o niepełnosprawności i, że w przyszłości jej orzeczenie okaże się konieczne, dlatego zwrócił się do niej w 2011r. Jego babcia którą się opiekuje ma obecnie 92 lata i jest osobą niewidomą i schorowaną i nie może jej teraz zostawić i iść do pracy. Opiekuje się nią w dzień i w nocy a zasiłek pielęgnacyjny został mu zabrany.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje ;
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z póź. zm.), w związku z ar. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z poźń. zm.-zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Stosownie do art. 134 p.p.s.a sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną.
Sądowa kontrola dokonana według kryterium zgodności z prawem i wobec niezwiązania zarzutami skargi, dała podstawę do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego uregulowane zostało w art. 16a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 992 z późń. zm.) który dodano do ustawy z dniem 1 stycznia 2013 r. na mocy art. 1 pkt 4 ustawy z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2012 r. poz.1548) W wyniku powołanej nowelizacji wprowadzono specjalny zasiłek opiekuńczy jako nowe świadczenie występujące obok świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie dokonano wskazania kryteriów specjalnego zasiłku opiekuńczego i zmiany kryteriów przyznawania dotychczasowego świadczenia pielęgnacyjnego.
W myśl art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, specjalny zasiłek opiekuńczy, przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz.788 i 1529) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Poza tym, zasiłek ten przysługuje o ile łączny dochód rodziny sprawującej opiekę oraz rodziny osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę nie przekracza (...) zł.
W rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że babcia skarżącego na mocy
orzeczenia Państwowego Zespołu ds. orzekania o niepełnosprawności z dnia [...] sierpnia 2011r. zaliczona została do znacznego stopnia niepełnosprawności (które datuje się od 26.07.2001r.) ze wskazaniem, że zachodzi konieczność sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby jak również, że skarżący jest osobą obowiązaną do alimentacji, zaś dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kryterium dochodowego warunkującego przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. Natomiast spór budzi okoliczność, czy organy obu instancji w sposób prawidłowy uznały, że skarżący nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad babcią.
Lektura uzasadnień zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji dowodzi, że organy I i II Instancji, rozpoznając odmownie wniosek skarżącego z dnia 18 czerwca 2013 r. upatrywały brak spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia z tego powodu , że skarżący po powstaniu niepełnosprawności u babci, nie pracował, a jedynie był zarejestrowany jako osoba bezrobotna.
Zdaniem Sądu, powyższe stanowisko organów I i II Instancji wynikało z nieprawidłowej wykładni art.16a ust. 1 ustawy, polegającej na przyjęciu, że świadczenie w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego przysługuje wyłącznie osobom uprawnionym, które podjęły się opieki nad osobą niepełnosprawną z uwagi na rezygnację z wykonywanej uprzednio pracy.
Dokonując wykładni przepisu regulującego od dnia 1 stycznia 2013 r. prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego zauważyć należy, że powołana ustawa o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją jak i po nowelizacji, uzależniała przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, natomiast warunkiem przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego czyniąc wyłącznie "rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej". Nie oznacza to jednak, że te przesłanki należy interpretować odmiennie zwłaszcza, że istota świadczenia pielęgnacyjnego (zarówno przed jak i po nowelizacji) oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego polega na tym samym, a mianowicie na przyznaniu przez Państwo rekompensaty finansowej osobie rezygnującej z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad członkiem rodziny niezdolnym do samodzielnej egzystencji z uwagi na niepełnosprawność. Tożsamość istoty tych świadczeń przesądza o tym, że " rezygnację z zatrudnienia " o której mowa w art. 16a ust. 1 powołanej ustawy, należy rozumieć szeroko jako obejmującą zarówno sytuację, w której osoba obowiązana do alimentacji w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny zrezygnuje uprzednio z wykonywanej pracy, jak i sytuację, gdy z powodów wskazanych w omawianym przepisie, osoba niepracująca, ale mogąca wykonywać pracę zarobkową i deklarująca gotowość do jej podjęcia, z tej możliwości rezygnuje. Innymi słowy rezygnacja z zatrudnienia to także rezygnacja z możliwości takiego zatrudnienia, a więc z możliwości jego podjęcia. Taka wykładnia uwzględnia konstytucyjną zasadę opieki i ochrony nad osobą niepełnosprawną (art.68 ust. 3 Konstytucji), która znajduje odzwierciedlenie w ustawie o oświadczeniach rodzinnych, a jednocześnie z uwagi na krąg osób uprawnionych na gruncie art. 16a ust. 1 powołanej ustawy – nie prowadzi do pozbawienia osób niepełnosprawnych opieki i pomocy ze strony najbliższych (por. wyrok WSA w Gorzowie z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt II SA/Go 917/13, wyrok dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia .nsa.gov.pl). Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadziłoby zdaniem sadu do nieuprawnionego, albowiem naruszającego zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji, zróżnicowania sytuacji prawnej potencjalnych beneficjentów specjalnego zasiłku opiekuńczego na tych, którzy podejmują się sprawowania opieki w następstwie rezygnacji z pracy oraz na tych, którzy tak samo jak poprzedni podejmują się i sprawują stałą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, jednakże nie pozostają w zatrudnieniu lub powstrzymują się od podejmowania określonej pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania tej opieki ( tzn. rezygnują z podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej). W związku z tym stwierdzić należy, że decydujący dla ustalenia prawa do omawianego świadczenia jest sam fakt niepozostawania w zatrudnieniu, spowodowany koniecznością opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, bez względu na przyczynę niepozostawania w zatrudnieniu (rezygnacji z zatrudnienia lub rezygnacji z podjęcia zatrudnienia.) (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 października 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 656/13, wyrok dostępny na stronie internetowej www. Orzeczenia .nsa.gov.pl) Z tych też względów tutejszy Sąd nie podziela przywołanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji poglądu wyrażonego przez WSA w Olsztynie w wyroku z dnia 9 lipca 2013 r. II SA/OI 498/13, w których przedstawiono interpretację dokonaną jedynie w oparciu o literalne jego brzmienie, z pominięciem wykładni funkcjonalnej, której to rezultat, w przypadku interpretacji art. 16a ust. 1 powołanej ustawy, zapewnia spójność aksjologiczną systemu prawa.
Mając powyższe rozważania na uwadze, nie można uznać a priori, że w przypadku osób bezrobotnych nie jest możliwe spełnienie przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o jakiej mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2013 r. poz.674), bezrobotnym jest osoba zdolna i gotowa do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy. Tak wiec osoba posiadająca status bezrobotnego może w związku z koniecznością sprawowania opieki zrezygnować z gotowości do pracy i z potencjalnej pracy, którą mogłaby wykonywać, co należy utożsamiać z przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. Dodatkowo zauważyć należy, że ustawodawca wśród wskazanych w art. 16a ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych negatywnych przesłanek uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego nie wymienił jako takiej statusu bezrobotnego osoby ubiegającej się o przyznanie zasiłku.
Jak trafnie wskazał organ II instancji, nie każda rezygnacja z zatrudnienia jest podstawą do przyznania omawianego świadczenia, ale tylko taka, której celem jest sprawowanie opieki nad osobą w stosunku do której orzeczono znaczny stopień niepełnosprawności. Poczynienie ustaleń w tym zakresie w postępowaniu administracyjnym, wymaga jednakże od organu administracji publicznej zbadania, czy zachodzi związek przyczynowy pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia (lub z podjęcia zatrudnienia) a sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną. Dla powstania tego związku przyczynowego, a tym samym spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, nie bez znaczenia pozostaje to, czy skarżący miał przyznane w poprzednio obowiązującym stanie prawnym świadczenie pielęgnacyjne i czy ubiega się o przyznanie odpowiedniego świadczenia na nowych zasadach w ramach zachowania ciągłości świadczeń z uwagi na kontynuowanie udzielanej pomocy niepełnosprawnej osobie bliskiej.
Podkreślić należy, że w orzecznictwie reprezentowane jest stanowisko, że przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy prawa obowiązujące przed dniem 1 stycznia 2013 r. stanowi o spełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia, o której mowa w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (a taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie.)
W wyroku z dnia 10 lipca 2013 r. sygn. akt II SA/Bd 523/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wskazał, że osoby, które w poprzednio obowiązującym stanie prawnym ( tekst jedn. Przed 1 stycznia 2013 r.) nie podejmowały zatrudnienia lub zrezygnowały z zatrudnienia i przyznano im świadczenie pielęgnacyjne, nabyły prawo do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia w rozumieniu art. 16a ustawy o świadczeniach rodzinnych. (wyrok dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl.
W kolejnym wyroku tego Sądu z dnia 26 czerwca 2013 r. o sygn.. akt. II SA/Bd 458/13 podniesiono, że stwierdzenie przez organ, iż "wnioskodawczyni nie zrezygnowała z zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką" nie może pozostawać w sprzeczności z decyzja przyznającą stronie skarżącej świadczenie pielęgnacyjne.
Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę co do zasady podziela pogląd, że wydanie w poprzednim stanie prawnym decyzji w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – bez względu na to, czy podstawa tego przyznania był fakt niepodejmowania pracy, czy rezygnacji z pracy w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad niepełnosprawna osobą, świadczy o spełnieniu przesłanki z rezygnacji z zatrudnienia warunkującej przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego, o ile istnieje związek przyczynowy między rezygnacją z zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Jak trafnie zasygnalizowano w skardze, niewątpliwe sprawowanie opieki i pobieranie świadczenia w związku z tą opieką uniemożliwia podjęcie jakiegokolwiek zatrudnienia przez opiekuna. W tej sytuacji nie do pogodzenia z założeniem o racjonalności ustawodawcy, z punktu widzenia konstytucyjnej ochrony dobra osoby niepełnosprawnej, byłoby wymaganie do osoby, która podejmuje starania o kontynuowanie pobierania świadczenia związanego ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, aby podjęła pracę , co z kolei związane byłoby z zaniechaniem opieki, żeby następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia o której mowa w art. 16a ust.1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 19 września 2013 r. sygn. akt III SA/Gd 408/13 podkreślił, że fikcją byłoby wymaganie od osób niepracujących sprawujących faktycznie opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny-podjęcie przez te osoby pracy, po to, by następnie z niej zrezygnować w celu spełnienia przesłanki otrzymania świadczenia, którego celem jest w istocie nie forma podjęcia bądź rezygnacji z zatrudnienia, lecz rekompensata Państwa za sprawowanie faktycznej opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny powodująca w konsekwencji niemożność wykonywania jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez opiekuna "( wyrok dostępny na www. Orzeczenia.nsa.gov.pl.)
Celem nowelizacji wprowadzającej specjalny zasiłek opiekuńczy było wyeliminowanie spośród świadczeniobiorców osób nadużywających pomocy finansowe ze strony państwa (a więc takich, którzy wyszukiwały w swoich rodzinach niepełnosprawnych jedynie w celu uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego bez faktycznego sprawowania opieki nad taką osobą), a nie pozbawienie beneficjentów świadczeń pielęgnacyjnych funkcji opiekuna i związanego z ta funkcją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego. W świetle zasad wynikających z art. 2 Konstytucji RP osoby, którym przyznano świadczenie pielęgnacyjne na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2013 r. mają prawo oczekiwać po zmianie stanu prawnego ciągłości przyznawania świadczeń związanych ze sprawowaniem opieki, tym bardziej, że celświadczenia pielęgnacyjnego w poprzednim stanie prawnym oraz omawianego specjalnego zasiłku opiekuńczego jest taki sam.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy zauważyć należy, że ustalenia organów co do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego, na podstawie przepisów poprzednio obowiązujących, nie zostały w sposób prawidłowy wyjaśnione ani ocenione. Przede wszystkim do akt administracyjnych sprawy nie załączono jakiegokolwiek rozstrzygnięcia z którego wynikałaby okoliczność wcześniejszego przyznania świadczenia skarżącemu z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią pomimo, że skarżący podniósł, że do dnia 30 czerwca 2013 r. był uprawniony do świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z powyższym , właściwe byłoby załączenie do niniejszych akt administracyjnych stosownych dokumentów z akt administracyjnych, dotyczących powyższej kwestii.
Powiązanie na podstawie prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego, utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej z uzyskaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oznaczałoby, że rezygnacja z gotowości do zatrudnienia miała związek z podjęciem opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kolei potwierdzenie stosowanymi dowodami, że skarżący w ramach kontynuowania sprawowanej opieki nad babcią złożył wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z uwagi na wpływ okresu pobierania świadczenia pielęgnacyjnego, stanowiłoby o istnieniu związku przyczynowego pomiędzy rezygnacja z podjęcia zatrudnienia, a sprawowaniem opieki. Tak wiec ustalenie istnienia w obrocie prawnym stosownych rozstrzygnięć przyznających skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na opiekę nad niepełnosprawną babcią, determinuje ocenę spełnienia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia.
Reasumując stwierdzić należy, że niewyjaśnienie okoliczności, czy skarżący przed złożeniem wniosku wszczynającego niniejsze postępowanie miał przyznane świadczenie pielęgnacyjne świadczy o naruszeniu przepisów postępowania, tj. art. 7, 77, 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego , w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Natomiast błędna interpretacja art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych co do przesłanki rezygnacji z zatrudnienia wskazuje na naruszenie przepisu prawa materialnego.
W tej sytuacji należało uchylić zaskarżona decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S., celem uzupełnienia stanu faktycznego poprzez wyczerpujące zebranie materiału dowodowego i dokonanie ponownej oceny sytuacji prawnej skarżącego z uwzględnieniem wyżej przedstawionych rozważań Sądu.
W tym stanie rzeczy orzeczono w punkcie I instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c ustawy z dnia 30.08.202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło