I SA/Wa 2561/12

Referendarz Sądowy Aneta Wirkowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku R, L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić R. L. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. R. L., wnioskiem z dnia 18 stycznia 2013 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. L. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną L. Źródłem utrzymania rodziny są świadczenia emerytalne wnioskodawcy oraz jego żony w łącznej wysokości około [...] zł miesięcznie. Posiadany przez skarżącego majątek to [...] domu przy ul. [...] w W., dom przy ul. [...] w C., mieszkanie w C. oraz nieruchomość rolna. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawca zaznaczył, że jest osobą schorowaną, w podeszłym wieku oraz że "nie zna przepisów prawa". Skarżący podkreślił, że uzyskiwany dochód przeznaczany jest na zakup lekarstw oraz konieczne opłaty związane z utrzymaniem, a także na spłatę zaciągniętej pożyczki na remont (miesięczna rata wynosi [...] zł). Wnioskodawca oświadczył ponadto, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem lub radcą prawnym. W piśmie z dnia 13 lutego 2013 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie z dnia 1 lutego 2013 r. do nadesłania dodatkowych dokumentów dotyczących sytuacji majątkowej strony, wnioskodawca zaznaczył m.in., że nie posiada kont, ani lokat dewizowych oraz wskazał, że miesięczne koszty zakupu lekarstw z tytułu leczenia w Poradni Diabetologicznej to [...] zł, zaś zastrzyk w związku z leczeniem w Poradni Chirurgii Urazowo - Ortopedycznej kosztuje od [...] do [...] zł (skarżący potrzebuje 6 zastrzyków miesięcznie). Do pisma załączone zostały m.in. wyciąg z rachunku bankowego, zaświadczenie o zadłużeniu z tytułu umowy kredytowej, dokument potwierdzający wysokość uzyskiwanej emerytury oraz dokumenty dotyczące stanu zdrowia skarżącego. W tym stanie sprawy stwierdzono, co następuje: W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 245 § 1 - 3 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym. Udzielenie prawa pomocy powinno sprowadzać się do przypadków, gdy sytuacja majątkowa strony jest wyjątkowo ciężka. Instytucja powyższa ma na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom najuboższym. Każdy wnoszący sprawę do Sądu powinien zaś liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z przepisami obowiązującego prawa i odpowiednio wcześniej podjąć starania zmierzające do zgromadzenia odpowiednich środków pieniężnych na ten cel. Występując natomiast z wnioskiem o zwolnienie z obowiązku ponoszenia tych kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku. Mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy uznać należy, że R. L. nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej go do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z nadesłanych dokumentów wynika co prawda, że skarżący jest osobą w podeszłym wieku, bardzo schorowaną. Zauważyć jednakże należy, że wnioskodawca wraz z żoną uzyskuje stały dochód miesięczny w wysokości około [...] zł. Posiada on ponadto nieruchomości takie jak [...] domu w W., dom oraz mieszkanie w C., a także nieruchomość rolną. Nie można zatem uznać, że wnioskodawca jest osobą pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie można utożsamiać z sytuacją osób nieosiągających jakiegokolwiek dochodu lub osiągających dochód niewielki, niewystarczający na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. W ocenie referendarza sądowego wnioskodawca nie znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej i jest on w stanie – bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny - ponieść koszty postępowania. Zwłaszcza, że prowadząc wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, nie mają oni nikogo na swoim utrzymaniu i uzyskiwany dochód przeznaczają wyłącznie na potrzeby własne. Jak wskazano instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania i udzielenie prawa pomocy powinno mieć zastosowanie wobec osób ubogich, bez środków do życia. Wnioskodawca do takich osób nie należy. Zauważyć także należy, że mimo stosownego wezwania, skarżący nie przedstawił dokumentów dotyczących wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem. Okoliczność powyższa uniemożliwiła dokonanie pełnej i rzeczywistej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy. Zaznaczyć również trzeba, że na ocenę przesłanek przyznania prawa pomocy nie ma wpływu wykazywana przez skarżącego konieczność spłaty zaciągniętych kredytów. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że prywatne zobowiązania finansowe nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (postanowienie NSA z dnia 13 września 2012 r., sygn. akt II OZ 752/12, postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2012 r., sygn. akt II OZ 81/12). Innymi słowy zobowiązania cywilnoprawne strony nie mogą być powodem pokrycia z budżetu Skarbu Państwa kosztów zainicjowanego przez niego postępowania. Ponoszenie wydatków, które mają na celu zaspokajanie innych niż niezbędne koszty związane z utrzymaniem, nie mogą być argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy. Istotne jest również, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brana jest pod uwagę sytuacja finansowa strony. Przesłanką do uwzględnienia wniosku nie jest charakter czy też stopień skomplikowania danej sprawy. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy ocenia się jedynie sytuację materialną wnioskodawcy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że w sprawie nie zaistniały przesłanki uzasadniające uwzględnienie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono jak w sentencji.