I SA/Wa 2654/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Joanna Skiba, Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa (spr.), asesor WSA Iwona Ścieszka, , po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D.B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (sko/organ) po rozpatrzeniu odwołania D. B. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego z pomocy społecznej. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r. nr [...] Prezydent Miasta [...] przyznał Panu D. B. świadczenie pieniężne z pomocy społecznej na zakup posiłku lub żywności w wysokości [...] zł na miesiąc czerwiec 2021 roku. W uzasadnieniu organ wskazał, że świadczenie zostało przyznane w oparciu o ustalenia wywiadu środowiskowego, potwierdzającego, że wnioskodawca wymaga pomocy w formie dożywiania. Pomoc taka może być przyznana nieodpłatnie, jeżeli dochód na osobę nie przekracza 150% kryterium dochodowego określonego w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 1876 ze zm.). Od powyższej decyzji odwołanie z zachowaniem ustawowego terminu złożył D. B., wyrażając niezadowolenie z treści rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na odwołanie organ podkreślił, że łącznie w czerwcu 2021 r. skarżącemu przyznano pomoc w wysokości [...] zł, zaś w lipcu w wysokości [...] zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania uznało, że nie jest ono zasadne. SKO odwołało się do treści art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej zgodnie z którym pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych. których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. W myśl art. 3 powołanej ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1. przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Państwo, zatem, powołując instytucję "pomocy społecznej" nałożyło na nią obowiązek realizacji swojej polityki pomocy osobom i rodzinom, które nie są w stanie, z różnych trudnych sytuacji życiowych wyjść. SKO wskazało, że z powyższych przepisów wynika, że pomoc społeczna ma udzielać swoim podopiecznym pomocy i wsparcia, a nie dostarczać im świadczeń pieniężnych w wysokości dla nich satysfakcjonującej, czy pożądanej. Przy czym ma to być pomoc w wysokości umożliwiającej życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, a nie na poziomie uznanym przez stronę za wystarczająco wysoki. Ustawa o pomocy społecznej daje także wskazówki, co do zasad udzielania pomocy osobom potrzebującym, stanowiąc w art. 3 ust. 3 i 4, że rodzaj, forma i rozmiar świadczenia z pomocy powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy przy czym potrzeby osób korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ wskazał, że przepis art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, będący materialnoprawną podstawą przyznania pomocy w formie zasiłku celowego, stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z treści powołanego przepisu wynika, że wymienione świadczenie przyznawane jest w ramach uznania administracyjnego (władzy dyskrecjonalnej). Organ odwołał się do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 20.12.2008r., sygn. akt II SA/Kr 294/07, który wskazał, że "Zasiłek celowy jest doraźnym świadczeniem pieniężnym, zależnym od spełnienia kryterium dochodowego. Samo jego przyznanie ma charakter uznaniowy choć ukierunkowany jest na konkretny cel bytowy " (publik. Wspólnota 2009/3/42). Z kolei w wyroku z dnia 14 stycznia 2009r., sygn. akt II SA/Gd 797/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził, że "Zasiłek celowy należy do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych właściwy organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, a z przepisu tego nie wynika indywidualne roszczenie o przyznanie pomocy społecznej w formie w nim przewidzianej. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy społecznej, organ winien brać pod uwagę zarówno cele pomocy społecznej określone w ustawie, jak i możliwości finansowe w zakresie udzielenia pomocy. Winien on uwzględnić sytuację ubiegającego się o przyznanie świadczenia, jego zaangażowanie w zakresie współdziałania w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, jak i zakres udzielonej mu ze środków publicznych pomocy. (...) (LEX nr 481492). Zasiłek celowy należy zatem do fakultatywnych form pomocy społecznej, co oznacza, że w odróżnieniu od form obowiązkowych organ może, lecz nie musi go przyznać w przypadku ustalenia, że występują przesłanki wymienione w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Określona w tym przepisie niezbędna potrzeba bytowa ma na celu zapewnienie potrzeb podstawowych, bieżących, pilnych, związanych z codziennym funkcjonowaniem każdego człowieka. SKO wskazało także, że organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami, zatem mają prawo odmowy przyznania świadczenia w związku z koniecznością udzielania pomocy także innym osobom. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Organ wskazał, że na konieczność racjonalnego gospodarowania środkami przez organy pomocy społecznej wskazuje również judykatura. SKO odwołało się w tym zakresie do wyroku z dnia 17 kwietnia 2002 r. (SA/Gd 4332/01 LEX nr 77665), w którym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że "..organy pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach realizować muszą swe ustawowe cele. Wymaga to realistycznej oceny możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych osób uprawnionych do świadczeń. Racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi wymaga określenia, które z potrzeb muszą być zaspokojone niezbędnie i w jaki sposób. " Organ zwrócił także uwagę na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w wyroku dnia 14 października 2008 r. I OSK 1632/2007 gdzie Sąd ten wskazał, że uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w stosunku do liczby osób starających się o pomoc, ich potrzeb wynikających m.in. ze stanu zdrowia, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy pomocy finansowej dysponują ograniczonymi funduszami, które muszą rozdzielać pomiędzy jak największą liczbę potrzebujących tak aby pomoc mogła zostać faktycznie zrealizowana. Bezspornym jest, że organy te nie są w stanie udzielać świadczeń w wysokości oczekiwanej przez osoby starające się o tę pomoc i zabezpieczać wszystkich ich potrzeb. (...). Z kolei w wyroku z dnia 24 września 1996 r. (SA/Gd 3281/95 LEX nr 44077) NSA wyjaśnił, że " Udzielona pomoc społeczna nie zawsze musi być przyznana w’ takiej wysokości, aby w pełni mogła zaspokoić zaistniałe potrzeby, gdyż nie pozwala na to ograniczoność środków, jakimi dysponują Ośrodki Pomocy Społecznej. " Organ zwrócił przy tym uwagę, że skarżący otrzymał w czerwcu świadczenia o łącznej wartości [...] zł. SKO wskazało, że z akt sprawy nie wynika, aby skarżący był niezdolny do pracy. Organ wskazał, że skarżący ma 45 lat, wykształcenie średnie i umiejętności zawodowe z zakresu handlu, informatyki, księgowości, a zatem dysponuje możliwościami poprawy swojej sytuacji finansowej - w przeciwieństwie do wielu osób korzystających z pomocy społecznej, które takich możliwości nie mają. W tych okolicznościach, zdaniem organu, brak jest podstaw do przyjęcia, iż organ I instancji przekroczył granice uznania administracyjnego, przyznając przedmiotowe świadczenie. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł D. B. (skarżący). Zdaniem skarżącego organy nie wskazują rzetelnie i bezstronnie w swojej decyzji administracyjnej na wszystkie fakty i okoliczności mające związek ze sprawą, w tym na składane "wnioski prawne" strony postępowania, które mogą mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy klienta, szczególnie dotyczące wadliwości nie dochowania procedury prawnej z k.p.a., przez OPS w [...]. Świadczy to nie po raz pierwszy, o próbie manipulacji i wybiórczym kreowaniem faktów, pod własne korzyści tego Urzędu, jako 'strony postępowania’, zupełnie i celowo pomijając niewygodne fakty, a przy tym możliwość naruszania prawa. Zdaniem skarżącego SKO - mimo posiadania akt sprawy klienta, nie wskazuje nic merytorycznego w odniesieniu do składanych "wniosków prawnych", przez stronę postępowania, które mogą mieć istotne znaczenie dla wyniku sprawy klienta, szczególnie dotyczące wadliwości nie dochowania procedury prawnej z k.p.a., przez OPS w [...]. We wnioskach obszernej skargi skarżący wskazał, że istotą 'obowiązku prawnego dyrekcji OPS, było: a) wyłączenie p. [...] z postępowania administracyjnego w związku z moimi sprawami; b) oraz wydanie prawnego "Postanowienia" w zakresie wyłączenia lub nie, wskazywanej wyraźnie z imienia i nazwiska pracownika OPS, która działała wyraźnie na moją szkodę. Zdaniem skarżącego obowiązkiem prawnym OPS, było wyłączenie pracownika co do którego istnieją uzasadnione prawem przesłanki o byciu stronniczym, poprzez naruszanie ‘mojego prawa’ do rzetelnego i sprawiedliwego procesu administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r. poz. 718 ze zm.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów skargę należy uznać za niezasadną. Podstawą prawną kwestionowanego rozstrzygnięcia są przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 poz. 930 ze zm.). Zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.s. pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Art. 39 ust. 1 i 2 u.p.s. stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Użyte w tym przepisie słowo "może" oznacza, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, a to powoduje, że nawet przy zaistnieniu przesłanek do jego otrzymania nie każda osoba musi go otrzymać. Należy podkreślić, iż samo przyznanie, jak i wysokość przyznanego świadczenia zależą od uznania organu wydającego decyzję. Udzielanie pomocy społecznej jest limitowane posiadanymi przez organy administracji środkami, zwłaszcza pieniężnymi. Uznanie administracyjne obejmuje również prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy rozeznać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich potrzeb. Ośrodki pomocy dysponują, jak już wyżej wskazano, ograniczonymi środkami. Obowiązkiem organu jest w takich przypadkach wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji wszystkich okoliczności, które miały wpływ na jej podjęcie. Nie powinna budzić jakichkolwiek wątpliwości teza, że organ nie posiada obiektywnych możliwości, aby zaspokoić (zabezpieczyć) wszystkie potrzeby osób ubiegających się o pomoc, jak również w każdym przypadku udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Pozostaje także poza sporem okoliczność, że organ administracji nie może podejmować decyzji w sposób całkowicie dowolny, jest związany przepisami ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., jak również przywołanymi przepisami ustawy o pomocy społecznej. Sądowa kontrola uznania administracyjnego polega na analizie postępowania dowodowego poprzedzającego decyzję i realizacji zasad ogólnych postępowania administracyjnego. Wymaga również podkreślenia, iż decyzje pozostawione uznaniu administracyjnemu wymagają szczególnie wnikliwego i wszechstronnego uzasadnienia kryteriów i okoliczności, w tym respektowania zasady ogólnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., jakimi organ kierował się przy ustaleniu określonej treści rozstrzygnięcia. W orzecznictwie zwrócono uwagę, że organ administracji, działający na podstawie przepisów prawa materialnego przewidujących uznaniowy charakter rozstrzygnięcia, jest obowiązany, zgodnie z art. 7 k.p.a. rozstrzygnąć sprawę w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela, jeśli nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny, ani nie przekracza to możliwości organu administracji wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków (por: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11 czerwca 1981 r., SA 820/81, ONSA 1981, nr 1, poz. 57). Przenosząc przedstawione powyżej uwagi na realia niniejszej sprawy należy stwierdzić, że w ocenie Sądu, organy administracji nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, iż skarżący nie pozostaje bez wsparcia finansowego OPS i regularnie otrzymuje pomoc finansową. Jak wynika z akt skarżący otrzymał w czerwcu świadczenia o łącznej wartości [...] zł. W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że organy obu instancji poddały należytej ocenie wszystkie okoliczności, od jakich uzależnione było udzielenie skarżącemu pomocy w formie zasiłku celowego. Biorąc powyższe pod uwagę, stwierdzić należy, że organy wydając decyzje nie naruszyły przepisu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Jak wskazano już wyżej, nawet fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatycznego przyznania osobie zainteresowanej świadczenia i w wysokości zgodnej z oczekiwaniami. Podkreślenia wymaga, iż pomoc społeczna nie może być traktowana, jako stałe źródło dochodu, albowiem celem tej instytucji jest wspieranie osób i rodzin w przezwyciężeniu trudnej sytuacji. Udzielając świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej organ kieruje się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględnienia potrzeb osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Nadto, organy administracji w zakresie pomocy społecznej działają w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona i w tak wyznaczonych granicach muszą realizować cele powierzone im w ustawie o pomocy społecznej. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy stale rosnącą liczbą osób wymagających wsparcia. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. akt l OSK 1464/06, Lex nr 299415; z dnia 25 stycznia 2008 r., sygn. akt l OSK 624/07, Lex nr 500091; z dnia 14 stycznia 2011 r., sygn. akt I OSK 1498/10). W sprawach z zakresu pomocy społecznej, rozstrzyganych na zasadzie uznania administracyjnego, jak już powiedziano wyżej, kryteriami wyboru rozstrzygnięcia powinny być cele i zadania pomocy społecznej, a nie subiektywne oczekiwania osób uprawnionych, zmierzające do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia całkowitej opieki finansowej i życiowej nad osobą dotkniętą jedną z form niedostatku, określonych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze dotychczas powiedziane, podzielić zatem należało słuszny pogląd Sądu, iż brak jest przepisów, z których wynikałby obowiązek organu udowadniania kosztów związanych z jego działalnością. Jeszcze raz zatem powtórzyć przyjdzie, iż wobec kontrolnych uprawnień Sądu, ograniczonych tylko do legalności decyzji, kontrola możliwości finansowych organu, jak również sposobu rozdysponowywania środków wykraczałaby poza kognicję Sądu wyznaczoną przepisem art. 3 § 1 i 2 pkt 1 p.p.s.a. oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 25 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 1398/09, zamieszczonego na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl)". Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie nie doszło do naruszenia granic uznania administracyjnego, ani do żadnych innych naruszeń prawa, które skutkowałyby usunięciem z obrotu prawnego decyzji organów obydwu instancji. Decyzje są oparte na należytych ustaleniach stanu faktycznego i niewadliwym zastosowaniu instytucji uznania administracyjnego. Stosując tę instytucję organ prawidłowo ocenił zakres niezbędnego wsparcia dla skarżącego w świetle rzetelnie ustalonej jego sytuacji, ale w kontekście możliwości finansowych udzielenia pomocy. Z akt sprawy wynika, że organ pierwszej instancji reaguje na różne potrzeby skarżącego (w zakresie pomocy w opłatach bieżących, środki na butlę z gazem, zasiłki okresowe, dofinansowanie na środki czystości czy pokrycie kosztów wywozu odpadów komunalnych). Niewątpliwie sytuacja skarżącego jest trudna, ale skala zidentyfikowanych przez organ potrzeb zmusza organ pierwszej instancji do dostosowywania wysokości świadczeń do faktycznych możliwości ośrodka pomocy społecznej. W aktach sprawy brak jest dokumentów potwierdzających, że z uwagi na stan zdrowia skarżący nie ma możliwości podjęcia żadnej pracy zarobkowej. Z akt sprawy wynika, że skarżący ma obecnie 45 lat, jest kawalerem, mieszka sam i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie pracuje. Decyzja o odmowie przyznania mu statusu osoby bezrobotnej została uchylona. Skarżący wskazuje, że nie ma żadnego własnego dochodu. Utrzymuje się z zasiłków celowych i okresowych. Podnosi, że jest chory, jednak nie przedstawia dokumentacji lekarskiej potwierdzającej zły stan zdrowia, który uniemożliwia mu podjęcie zatrudnienia – nawet pracy lekkiej. Ma wykształcenie średnie i posiada umiejętności projektowania stron internetowych. Mieszka w starym, drewnianym budynku, który wymaga generalnego remontu. Brak w nim wody, kanalizacji, dach przecieka, krokwie zbutwiałe, tynk odpada, ściany brudne od sadzy, piec na węgiel. Przy czym skarżący otrzymał pomoc na odmalowanie pokoju, który jako jedyny zajmuje. Jest jednym z czterech współwłaścicieli budynku, jest w nim zameldowany. W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił o udzielenie mu pomocy finansowej na żywność. Prezydent Miasta [...] decyzją z [...] lipca 2021 r. przyznał mu pomoc finansową w formie zasiłku celowego na wyżywienie w wysokości [...] zł za miesiąc czerwiec. Rozstrzygnięcie jest zatem dla skarżącego korzystne, bowiem uwzględnia jego żądanie. Niezadowolenie skarżącego z wysokości przyznanej mu pomocy finansowej, niespełniającej jego oczekiwań i potrzeb, nie może przesądzać o wadliwości rozstrzygnięć podjętych przez organy orzekające. Należy bowiem wziąć pod uwagę, iż organy pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi oraz, że muszą mieć na względzie nie tylko potrzeby skarżącego, ale także potrzeby innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej. Nie ulega wątpliwości, że organy pomocowe nie mogą zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również nie mogą zawsze udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Podkreślić należy także, że organy pomocy społecznej nie wyręczają obywatela z obowiązku utrzymywania się w trudnej życiowo sytuacji, ale wymagają od niego aktywności w pokonywaniu niepomyślności życiowych (Ł. Borkowski, R. Krajewski, S. Szymański: Komentarz do ustawy o pomocy społecznej wraz ze zbiorem przepisów wykonawczych, Kutno 2006, s. 10). Organy pomocy społecznej są zobowiązane jedynie do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych. Z akt sprawy, jak już wskazano, nie wynika, aby stan zdrowia skarżącego uniemożliwiał mu podjęcie pracy zarobkowej umożliwiającą poprawę jego sytuacji życiowej. Odnośnie wniosku skarżącego o wyłączenie wskazanego przez niego pracownika Ośrodka Pomocy Społecznej ([...]) od udziału w sprawie z uwagi na jej stronniczość oraz brak bezstronności i rzetelności zauważyć należy, że zgodnie z art. 24 § 3 k.p.a. wyłączenie pracownika od udziału w postępowaniu może nastąpić, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności (niewymienionych w §1), które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Przy czym chodzi o okoliczności natury obiektywnej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowo-administracyjnym wyłączenia pracownika nie może uzasadniać samo subiektywne przekonanie skarżącego o braku jego bezstronności. Natomiast w rozpoznawanej sprawie wątpliwości skarżącego w tym zakresie wynikają z jego przekonania o celowym działaniu na jego szkodę przez pracownika OPS w [...]. Przy czym twierdzenia skarżącego opierają się wyłącznie na jego subiektywnej ocenie pracy pracowników zatrudnionych w OPS w [...]. Dokumentacja zawarta w aktach sprawy nie potwierdza takich okoliczności. Nie doszło zatem do naruszenia przepisów o wyłączeniu pracownika - art. 24 § 3 k.p.a. Reasumując należy stwierdzić, że organy administracji prawidłowo ustaliły stan faktyczny, dokonały prawidłowej oceny prawnej obowiązujących przepisów i nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W tej sytuacji skarga nie mogła zostać uwzględniona. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.