I SA/Wa 2667/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.) Sędziowie: WSA Monika Sawa WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 kwietnia 2020 r. sprawy ze skargi A.C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [....] października 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z 29 października 2019 r., nr KOC/3350/Fa/19, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie stwierdziło, że A. C. złożyła odwołanie od decyzji Prezydenta [...] z [...] kwietnia 2019 r., nr [...], z uchybieniem terminu. Zaskarżone postanowienie zapadło w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Decyzją z [...] kwietnia 2019 r. Prezydent [...] orzekł o uznaniu za nienależnie pobrane świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłaconego dla osoby uprawnionej A. P. w łącznej kwocie 1500 zł oraz o obowiązku zwrotu ww. kwoty wraz z odsetkami przez A. C.. Powyższa decyzja została doręczona A. C. w dniu 2 maja 2019 r. Pismem z 23 maja 2019 r. A. C. złożyła odwołanie od decyzji z [...] kwietnia 2019 r. W treści pisma wniosła o uznanie jej odwołania mimo przekroczenia terminu jego wniesienia, spowodowanego czasem oczekiwania na pismo z Kancelarii Komorniczej, które doręczono jej 22 maja 2019 r. Postanowieniem z 29 października 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, działając na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), powoływanej dalej jako "k.p.a." stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia ww. odwołania. W uzasadnieniu wskazało, że 14-dniowy termin do złożenia odwołania upłynął 16 maja 2019 r. Kolegium zaznaczyło również, że wraz z odwołaniem A. C. nie przedłożyła żadnego innego pisma będącego prośbą o przywrócenie terminu, wraz z wyjaśnieniem okoliczności, które miały wpływ na jego uchybienie. Ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zwróciła się A. C. wnosząc o umorzenie postanowienia Kolegium z 29 października 2019 r. oraz uznanie odwołania za słuszne i zasadne. W uzasadnieniu wskazała, że Kolegium niedokładnie zapoznało się z treścią jej odwołania, w którym zaznaczono, że przekroczenie terminu jego wniesienia spowodowane było długością oczekiwania na odpowiedź z Kancelarii Komorniczej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o wydanie rozstrzygnięcia w sprawie. Kolegium wskazało, że dopiero na etapie skargi dostrzegło wniosek strony, który nie zostało uprzednio załatwiony. Wniosek ten, w ocenie Kolegium, nie może jednak zostać pozytywnie załatwiony, albowiem oczekiwanie na dokumenty z Kancelarii Komorniczej nie stanowi podstawy do przywrócenia terminu, gdyż odwołanie na podstawie przepisów procedury administracyjnej nie zawiera wymogu formalnego przedłożenia dowodów w momencie składania odwołania. Zatem, brak tych dokumentów nie tamował skutecznego wniesienia odwołania. Wystarczyło bowiem zasygnalizować ich dalsze złożenie, czy wskazać, że organ odwoławczy powinien sam o nie wystąpić. W ocenie Kolegium wskazane przez stronę powody nie uzasadniają przywrócenia terminu i nawet gdyby wniosek rozpoznano, w dalszej kolejności organ wydałby postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa, które uzasadnia wyeliminowanie go z obrotu prawnego. Kontroli Sądu w niniejszej sprawie podlega postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 29 października 2019 r., nr KOC/3350/Fa/19, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powołane postanowienie zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a. Zgodnie z art. 127 § 1 i art. 129 § 2 k.p.a., odwołanie od decyzji pierwszej instancji wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Stosownie zaś do art. 58 § 1 i 2 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W myśl art. 59 § 2 k.p.a., o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia postanawia ostatecznie organ właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia. Z kolei zgodnie z art. 134 k.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Podnieść trzeba, że postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy może wydać dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu prośby strony o przywrócenie terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu. Zatem, przed rozpatrzeniem prośby strony wydanie postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu jest niezgodne z prawem. Jeżeli wnoszący odwołanie nie zwrócił się równocześnie o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania (art. 58 § 2 k.p.a.), organ odwoławczy jest wówczas obowiązany wydać postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jeżeli zaś strona wniesie odwołanie po terminie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wówczas organ drugiej instancji musi najpierw wydać postanowienie w sprawie przywrócenia terminu (przy czym na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu służy zażalenie - art. 59 § 1 k.p.a.) i dopiero, gdy zapadnie ostateczne postanowienie o odmowie przywrócenia terminu, organ może postanowić o uznaniu odwołania za wniesione z naruszeniem obowiązującego terminu. Podsumowując, organ w pierwszej kolejności jest zobligowany rozpoznać wniosek o przywrócenie terminu i wydać w tej sprawie stosowne postanowienie. Dopiero ostateczne orzeczenie organu odwoławczego o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania umożliwi wydanie mu postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania ma charakter ostateczny, gdyż nie przysługuje od niego zażalenie. Tym samym zamyka postępowanie administracyjne w sprawie i powoduje ostateczność decyzji administracyjnej wydanej przez organ pierwszej instancji (por. A. Wróbel. Komentarz do art. 134 k.p.a., Wydawnictwo Lex, 2012 r., teza 11, B. Adamiak, J. Borkowski, Komentarz do art. 134 k.p.a. wyd. C.H. Beck. Legalis, pkt III teza 2, G. Łaszczyca, A. Matan, Komentarz do art. 134 k.p.a., wyd. Lex, 2010 r., teza 9, wyroki NSA z 16 marca 2010 r., II GSK 473/09, z 2 sierpnia 2011 r., I OSK 884/11, z 29 września 2010 r., I OSK 478/10 i z 23 lipca 2010 r., I OSK 521/10). Z powyższych rozważań wynika, że zawarte w art. 58 i art. 59 § 2 k.p.a. regulacje dotyczące przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oraz w art. 134 k.p.a. dotyczące stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, mimo że odnoszą się do różnych zagadnień procesowych, pozostają ze sobą w ścisłym związku. W przedmiotowej sprawie kwestią poza sporem pozostaje okoliczność wniesienia odwołania od decyzji z 19 kwietnia 2019 r. po terminie. Po analizie treści odwołania od tej decyzji, należało dojść do wniosku, iż zawiera ono żądane skarżącej o przywrócenie uchybionemu terminowi. Powyższe przyznaje Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie w odpowiedzi na skargę. Skarżąca w odwołaniu wskazała bowiem na fakt przekroczenia terminu oraz powołała okoliczności, które jej zdaniem wskazywały na to, że z przyczyn od siebie niezależnych nie mogła wnieść odwołania w terminie. Podkreślić trzeba, że wniesienie prośby o przywrócenie terminu nie ma charakteru sformalizowanego i nie musi polegać na złożeniu odrębnego pisma. Może nastąpić w piśmie będącym odwołaniem od decyzji. Wydając postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania uszło uwadze Kolegium, że w jego treści zawarty był wniosek o przywrócenie terminu do jego wniesienia, któremu nie nadano żadnego biegu. Wystąpienie w odwołaniu o przywrócenie terminu do jego wniesienia oznaczało, że organ odwoławczy obowiązany był w pierwszej kolejności wydać orzeczenie w przedmiocie prośby o przywrócenie terminu. Wydanie przez organ postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, bez rozpatrzenia prośby o przywrócenie terminu do jego wniesienia, nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 58 i 59 § 2 k.p.a. oraz art. 7 i 77 § 1 k.p.a., które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Po rozstrzygnięciu wniosku skarżącej o przywrócenie terminu organ odwoławczy, w zależności od podjętego rozstrzygnięcia, nada bieg odwołaniu - w przypadku przywrócenia terminu albo ponownie wyda postanowienie w trybie art. 134 k.p.a., w przypadku odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wskazać również trzeba, że brak było podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o uznanie odwołania od decyzji z 19 kwietnia 2019 r. za słuszne i zasadne. W przedmiotowej sprawie kontroli Sądu poddana została bowiem wyłącznie kwestia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji, która wyznaczała granicę rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a."). Zasadność oraz celowość argumentów odwołania skarżącej podlegać będzie ocenie organu w toku postępowania administracyjnego w przypadku pozytywnego rozpatrzenia jej prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) uchylił zaskarżone postanowienie. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 p.p.s.a., które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.