I SA/Wa 280/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 5 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. C. na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia odmówić A. C. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. A. C., zwana dalej wnioskodawczynią, w dniu 9 maja 2016 r. nadesłała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W nadesłanym formularzu wnioskodawczyni wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie(objętego zajęciem egzekucyjnym). Wnioskodawczyni podała, że posiada mieszkanie o powierzchni [...] m ² (objęte zajęciem egzekucyjnym), oraz 1/6 część niezabudowanej nieruchomości o powierzchni [...] ha. Innych nieruchomości, zasobów pieniężnych, papierów wartościowych oraz wierzytelności wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. Wnioskodawczyni wskazała, że aktualna wysokość jej zobowiązań cywilno-prawnych w tym kredytów bankowych wynosi około [...] zł. Dodała, że na opłaty za czynsz oraz energię elektryczną przeznacza około [...] zł miesięcznie. Do tego dochodzą koszty wyżywienia, zakupu leków, przejazdów, usług, koszty zakupu środków czystości, medyczne, koszty posiadania karty kredytowej. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że uzyskiwany dochód nie wystarcza jej na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb. Dodała, że od [...] lat toczy się przeciwko niej postępowanie egzekucyjne. Zarządzeniem z dnia 24 maja 2016 r. wezwano wnioskodawczynię do nadesłania dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie orientacyjnej kwoty jaką wnioskodawczyni przeznacza miesięcznie na bieżące potrzeby życia codziennego (tj. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych). Wezwano także wnioskodawczynię do podania orientacyjnej kwoty jaką przeznacza na zakup leków, przejazdy, usługi. Zapytano wnioskodawczynię jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania, należało je wyszczególnić i podać ich wysokość. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem na jaki cele, kiedy oraz w jakiej wysokości zaciągnęła kredyty bankowe na kwotę około [...] zł oraz ile wynoszą miesięczne raty kredytów i do kiedy kredyty będą spłacane. Wezwano wnioskodawczynię do wyjaśnienia z jakiego powodu od [...] lat prowadzone są przeciwko niej postępowania egzekucyjne i jaka kwota potrącana jest z emerytury wnioskodawczyni na zaspokojenie wierzytelności. Zapytano wnioskodawczynię, czy uzyskuje jakąkolwiek pomoc od rodziny, dzieci, instytucji społecznych lub państwowych, jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni otrzymała wezwanie w dniu 23 czerwca 2016 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a zatem termin do nadesłania ww. dokumentów upływał z dniem 30 czerwca 2016 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie nadesłała żądanych dokumentów. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 t.j.), zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia – na co wskazuje użyty w art. 246 p.p.s.a zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W ocenie orzekającego dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i niewystarczające do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. Z tego też względu, zarządzeniem z dnia 24 maja 2016 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania wnioskodawczyni nie nadesłała jednak żadnych dodatkowych wyjaśnień. W szczególności wnioskodawczyni nie podała powodu z jakiego od [...] lat prowadzone są przeciwko niej postępowania egzekucyjne i jaka kwota potrącana jest z emerytury na zaspokojenie wierzytelności. Nie wyjaśniła na jaki cele, kiedy oraz w jakiej wysokości zaciągnęła kredyty bankowe na kwotę w wysokości około [...] zł. Nie wiadomo także ile wynoszą miesięczne raty kredytów oraz do kiedy kredyty będą spłacane i czy w chwili obecnej w ogóle są spłacane. Wnioskodawczyni nie podała wysokości ponoszonych miesięcznie wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania, zakupem żywności, leków, środków czystości, środków medycznych, jak również nie podała kosztów ponoszonych na przejazd, usługi, czy związanych z kartą kredytową. Celem wezwania było natomiast ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni poprzez zestawienie wysokości uzyskiwanego przez wnioskodawczynię dochodu z wysokością ponoszonych wydatków, jak również wyjaśnienie kwestii prowadzonych przeciwko wnioskodawczyni postępowań egzekucyjnych oraz sprawy posiadanego przez wnioskodawczynię zadłużenia na łączną kwotę w wysokości ok. [...] zł. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wyjaśniła wyczerpująco istotnych kwestii wskazanych powyżej. Uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było kluczowe dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Niepełne i ogólnikowe wyjaśnienia co do sytuacji materialnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy strona wnosi o przyznanie prawa pomocy powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W sprawach o przyznanie prawa pomocy orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane uniemożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego, nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt I GZ 371/10). Przyznanie prawa pomocy jest zatem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o pełne dane dotyczące, sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie przedstawiła wyczerpujących informacji na podstawie których orzekający mógłby ocenić jej rzeczywiste możliwości finansowe. Nie sposób pozytywnie rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym opierając się na nieprecyzyjnych danych przedstawionych przez wnioskodawczynię. Mając na uwadze powyższe uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.