I SA/Wa 2849/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi Z. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie umorzenie postępowania administracyjnego postanawia 1) przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu od skargi, 2) odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł skarżący wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątku złożonym na urzędowym formularzu wniosku o prawo pomocy (PPF) skarżący wskazał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, osiągającą dochody ze stosunku pracy w wysokości [...] zł brutto oraz nieosiągającą dochodów, studiującą poza miejscem zamieszkania, córką. Skarżący utrzymuje się z emerytury w wysokości [...] zł brutto, jest współwłaścicielem mieszkania o pow. [...] m, współwłaścicielem gruntów rolnych o łącznej pow. ok. [...] ha oraz niezamieszkałego budynku mieszkalno-gospodarczego z [...] r. ([...]m2). Skarżący oświadczył, że nie prowadzi działalności rolniczej oraz wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej złym stanem zdrowia oraz koniecznością udzielania dwóm synom pomocy w spłacie kredytów studenckich. W odpowiedzi na wezwanie w sprawie złożenia dodatkowych oświadczeń odnoszących się do aktualnego stanu majątkowego skarżący przedstawił kopie zeznań podatkowych złożonych wspólnie z żoną za rok 2011 (wykazany łączny dochód – [...] zł – k. 25-26) oraz 2012 (łączny dochód – [...] zł, k.27-28), wyciągi z rachunku bankowego za okres od 20 sierpnia 2013 r. do 18 listopada 2013 r. wskazujące na końcowe saldo ujemne w kwocie [...] (k. 29-34), kopie dowodów uiszczenia opłaty za mieszkanie ([...] zł) oraz kwartalnej składki na ubezpieczenie ([...] zł) oraz plany spłat dwóch kredytów zaciągniętych w Banku Spółdzielczym (kwoty rat do spłaty – [...] zł oraz [...] zł, k. 37). W świetle oświadczenia skarżącego złożonego w piśmie z 27 grudnia 2013 r. (k.24), wnioskodawca obciążony jest następującymi wydatkami, których poniesienie zostało uwidocznione w przesłanych wyciągach z rachunku bankowego: gaz (miesiące parzyste – [...] zł), prąd (miesiące nieparzyste) – od [...] do [...] zł, multimedia –ok. [...] zł, podatek (kwartalnie – [...] zł), opłaty za telefon –[...] zł, utrzymanie studiującej córki – [...] zł, spłata dwóch kredytów studenckich synów – [...] zł. Skarżący ponosi też nieudokumentowane wydatki, obejmujące koszty dojazdów żony do pracy (ok. [...] zł miesięcznie), dojazdy córki na studia (bilety kolejowe), zakup lekarstw – [...] zł, w tym zakup co kilka miesięcy szczepionki odczulającej dla córki. Pozostałe środki przeznaczane są na żywność, ubranie i zaspokajanie innych potrzeb życiowych. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje zaś wówczas, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ocena okoliczności przedstawionych w złożonym wniosku uzasadnia przyjęcie, że skarżący spełnia powyżej wskazany warunek udzielenia prawa pomocy w zakresie częściowym, nie spełnia jednakże warunku uprawniającego do przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Z dokumentów przedstawionych przez wnioskodawcę (odpis zeznania podatkowego za 2012 r., wyciąg z rachunku bankowego) wynika, że w dniu złożenia wniosku o prawo pomocy pozostawał on w trzyosobowym gospodarstwie domowych utrzymywanym dzięki środkom pochodzącym z dwóch źródeł (emerytura i stosunek pracy) otrzymywanym w łącznej kwocie [...] zł netto. Na podstawie materiałów źródłowych przesłanych przez skarżącego stwierdzono, że wykazał on ponoszenie miesięcznie wydatków w kwocie ok. [...] zł, obejmującej wydatki związane z utrzymaniem studiującej córki, a także wydatki na gaz i prąd (uśrednione), czynsz, multimedia, podatek i składkę na ubezpieczenie, opłaty za telefon, spłatę rat czterech kredytów. W świetle oświadczeń strony, z których wynika, że powyższej określoną wysokość kosztów bieżącego utrzymania jego rodziny należy ponadto zwiększyć o wysokość nieudokumentowanych przez niego wydatków na leki (ok. [...] zł miesięcznie), dojazdy żony do pracy (ok. [...] zł miesięcznie) oraz wydatki na bilety kolejowe studiującej poza miejscem zamieszkania córki, a ponadto wydatki na żywność i inne artykuły pierwszej potrzeby stwierdzić należało, że wnioskodawca wykazał, że aktualnie nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego, wygospodarować środki w celu wykonania ciążącego na nim obowiązku uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Powyższe uzasadniało przyznanie stronie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od poniesienia kosztów tej opłaty. Odmawiając przyznania stronie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od pozostałych kosztów sądowych oraz w zakresie ustanowienia pełnomocnika wzięto pod uwagę, że sytuacja materialna skarżącego nie pozwala zaliczyć go do grona osób na tyle ubogich, że nie posiadających zdolności do zabezpieczenia we własnym zakresie środków na pokrycie jakichkolwiek kosztów postępowania, w tym opłat sądowych innych niż wpis od skargi. Ocenę powyższą przyjęto po uwzględnieniu szacunkowej wysokości potencjalnych kosztów sądowych w sprawie (wysokość innych niż wpis od skargi opłat sądowych każdorazowo nie przekroczy kwoty 100 zł), których uiszczenie rozłożone będzie w czasie, jak i po dokonaniu na podstawie oświadczeń i dokumentów przedstawionych przez stronę kwalifikacji jej możliwości płatniczych. Należy bowiem zauważyć, iż w świetle załączonego do akt sprawy dokumentu bankowego (k. 37 verte) dzień 1 stycznia 2014 r. jest dniem spłaty ostatniej raty jednego z zaciągniętych przez stronę kredytów. Mając ponadto na względzie, że wydatek rzędu [...] zł miesięcznie związany z utrzymaniem studiującej poza miejscem zamieszkania córki uznany musi być jako wydatek konieczny jedynie w miesiącach pobierania nauki oraz składania egzaminów, należało stwierdzić, że sytuacja finansowa skarżącego, osiągającego wraz z żoną comiesięczny, stały dochód w wysokości [...] zł, a także posiadającego majątek w postaci nieruchomości rolnej, uzasadnia stwierdzenie, że nawet przy uwzględnieniu wydatków skarżącego, powinien on partycypować w części kosztów wszczętego przez siebie postępowania sądowego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że wydatki związane z utrzymaniem nieruchomości mają charakter prywatnoprawny i nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Koszty postępowania należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami, a w szczególności z wydatkami, które związane są z zabezpieczeniem stanu posiadanego majątku (postanowienie NSA z 20 września 2013 r., I OZ 801/13). Skarżący nie ujawnił ponadto informacji odnoszących się do terminów spłaty zobowiązań zaciągniętych na naukę synów i możliwości synów, nie pozostających obecnie ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym, partycypowania w spłacie tych zobowiązań. Kredyty zaciągnięte przez skarżącego również nie mogą być jednak traktowane priorytetowo w stosunku do obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Wynikające z nich prywatne zobowiązania finansowe nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi (zob. postanowienie NSA z 9 września 2013 r., I OZ 862/13). Mając zatem na względzie, że źródeł pokrycia kosztów postępowania w zakresie innym niż wpis od skargi upatrywać można w środkach pozyskiwanych do budżetu domowego strony z tytułu posiadanych źródeł dochodów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.