I SA/Wa 285/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Daniela Kozłowska Sędzia WSA Maria Tarnowska Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi P. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K. C. prowadzącego Kancelarię Adwokacką w W. przy ulicy [...]: tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych oraz tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złotych. Decyzją z dnia [...] stycznia 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] odmawiającą P. C. przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na spłatę zadłużenia czynszowego. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny i prawny: Wnioskami z dnia 14 października 2008 r., 24 października 2008 r. oraz 31 października 2008 r. P. C. wystąpił o przyznanie pomocy na: zakup żywności oraz pomoc w malowaniu mieszkania po wymianie grzejników, pomoc w uregulowaniu zaległości czynszowych w lokalu, w którym zamieszkuje oraz pomoc na zakup żywności i leków. Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r., nr [...] Prezydent W. przyznał wnioskodawcy zasiłki celowe na: dożywianie w wysokości [...] zł, na zakup leków [...] zł i na remont [...] zł. Ponadto, decyzją z dnia [...] listopada 2008r., nr [...] odmówiono wnioskodawcy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego na spłatę zadłużenia czynszowego. Od decyzji z dnia [...] listopada 2008 r. odwołanie wniósł P. C., podnosząc że Ośrodek Pomocy Społecznej swoimi działaniami doprowadził do poważnej choroby, co uniemożliwia mu podjęcie pracy i spłatę zadłużenia. Rozpoznając odwołanie od powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wskazało, iż rozstrzygnięcie organu I instancji jest prawidłowe, jednakże nie zgodziło się ze wszystkimi argumentami podniesionymi w jej uzasadnieniu. Z art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.) wynika bowiem, że organ przyznający zasiłek celowy nie może z założenia przyjąć, że nie może zostać przyznany zasiłek celowy na spłatę zadłużenia czynszowego. Organ nie jest zobowiązany do spełnienia wszelkich żądań strony, lecz w każdym przypadku winien dokonać oceny czy cel, na jaki miałby zostać przyznany mieści się w celach i możliwościach pomocy społecznej oraz realistycznie ocenić czy zaspokojenie potrzeby bytowej, której sfinansowania żąda wnioskodawca, jest w świetle jego sytuacji życiowej rzeczywiście niezbędne, celowe i możliwe. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło, że przyznanie P. C. pomocy na spłatę zadłużenia czynszowego jest nieuzasadnione. Wnioskodawca nie wskazał, czy domagał się przyznania zasiłku na spłatę całości czy też części zadłużenia. Zadłużenie to na dzień 30 września 2008 r. wynosiło [...] zł. Oznacza to, że przyznanie zasiłku na spłatę całości zadłużenia byłoby niemożliwe, bowiem pomoc społeczna nie jest instytucją powołaną do spłacania długów osób wnioskujących o przyznanie pomocy. Przyznanie natomiast zasiłku w kwocie np. jednomiesięcznego czynszu, tj. w wysokości [...] zł nie zmieniłoby, w ocenie organu, sytuacji P. C., któremu wypowiedziano umowę najmu lokalu i wezwano go do opróżnienia lokalu do dnia 31 grudnia 2008 r. Ponadto organ II instancji podkreślił, że wnioskodawcy przyznano w listopadzie 2008 r. zasiłki celowe w łącznej kwocie [...] zł. W tym miesiącu Ośrodek Pomocy Społecznej dysponował kwotą 135.200 zł, natomiast pod jego opieką pozostawało 435 osób i rodzin. Średnia wysokość zasiłku celowego wynosiła 311 zł, a zatem pomoc przyznana P. C. była prawie dwukrotnie wyższa niż przeciętna. Biorąc pod uwagę, że kwota najniższej emerytury i renty w tym czasie wynosiła 636,29 zł miesięcznie, pomocy tej nie można uznać za niską. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył P. C., nie podnosząc w skardze żadnych zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r., Nr 115, poz. 728 ze zm.), stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji reguluje kwestię przyznawania zasiłków celowych. Zasiłek taki, stosownie do ust. 1 powołanego przepisu, może być przyznany w celu zaspokojenia "niezbędnej potrzeby bytowej". W ust. 2 tego artykułu wymieniono w sposób przykładowy, używając zwrotu "w szczególności", cele na które może być taki zasiłek przyznany. W niniejszej sprawie należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W., że konieczność pokrycia zaległości w opłatach za mieszkanie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby bytowej. Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych spłata zadłużenia czynszowego może być uznana za niezbędną potrzebę bytową, uzasadniającą przyznanie zasiłku celowego, bowiem konsekwencje zaległości czynszowych mogą sprowadzić się w bliższej lub nieco dalszej perspektywie do utraty mieszkania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 12 października 2007 r., sygn. akt I OSK 45/07 oraz z dnia 8 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 1174/07). Jednakże użyte w art. 39 ust. 1 powołanej ustawy sformułowanie "może" wskazuje, że przyznanie zasiłku celowego ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż zarówno przyznanie świadczenia, jak i określenie jego wysokości, zależą od swobodnego uznania organu wydającego decyzję. Uznanie administracyjne obejmuje prawo organu do oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, które należy ustalać w kontekście ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez nich żądań, a także wysokości środków finansowych przeznaczonych na świadczenia z zakresu pomocy społecznej. Organy odpowiedzialne za udzielanie pomocy dysponują ograniczonymi środkami finansowymi, a posiadane fundusze muszą rozdzielać pomiędzy liczbę osób wymagających wsparcia. Nie ulega więc wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Na decyzję organu w przedmiocie zasiłku celowego mają również wpływ zasady ogólne, wyrażone w art. 2, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Oznacza to, iż przyznany stronie zasiłek celowy ma wystarczyć na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb bytowych, lecz tylko wówczas, gdy potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej (zostają zaspokojone niezbędne potrzeby innych osób i rodzin korzystających z pomocy ośrodka pomocy społecznej). Organ ma zatem obowiązek uwzględnić słuszny interes strony, pod warunkiem, że nie koliduje on z słusznym interesem społecznym (ogółu świadczeniobiorców). Kwestionowana przez skarżącego decyzja nie przekracza, w ocenie składu orzekającego, granic uznania administracyjnego. W rozpoznawanej sprawie organy w uzasadnieniu decyzji w sposób wyczerpujący wyjaśniły motywy podjętego rozstrzygnięcia. Zgodzić należy się z twierdzeniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W,, że przyznanie kwoty [...] zł jednorazowej pomocy w postaci zasiłku celowego z przeznaczeniem na pokrycie zadłużenia z tytułu opłat czynszowych niewątpliwie stanowiłoby pomoc absorbującą znaczne środki finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. Ponadto organ właściwie uznał, że przyznanie zasiłku w wysokości np. jednomiesięcznego czynszu byłoby niecelowe i niezgodne z celem ustawy o pomocy społecznej. Przyznanie zasiłku, przy tak wysokim zadłużeniu i przy jednoczesnym wypowiedzeniu najmu lokalu mieszkalnego, w żaden sposób nie wpłynęłoby więc na zmianę sytuacji skarżącego. W tym stanie rzeczy stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja wydana została w granicach uznania administracyjnego i nie można jej zarzucić niezgodności z prawem. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).