I SA/Wa 30/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa (spr.), Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi M. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 7 listopada 2024 r. nr SKO.4000-1598/2024 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z 7 listopada 2024 r. nr SKO. 4000-1598/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach (SKO/organ) po rozpoznaniu odwołania M. I. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy Przesmyki Nr GOPS.PS.4401.4.2024.JS z 1 października 2024 r. o odmowie przyznania zasiłku celowego w wysokości 60000,00 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów remontu domu (m.in. na ocieplenie domu, podłączenie wody, załatanie dachu, podłączenie c.o.) i zakup leków. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym: Podaniem złożonym w dniu 03.09.2024 r. M. I. zwrócił się do Wójta Gminy Przesmyki o przyznanie pomocy finansowej w celu pokrycia kosztów ogrzewania domu w okresie zimowym, podłączenia wody, wykonania bezpiecznego wejścia na strych. Wskazał, że dom wymaga remontu, naprawy przeciekającego dachu. Podał, że nie posiada lodówki oraz, ze w domu nie ma toalety. Podał także, że jest słabego zdrowia, ma 85 lat, orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Posiada także duże zadłużenie a jego emerytura objęta jest egzekucją komorniczą. Wskazał, że wiele razy był ofiarą kradzieży. Na poparcie swoich twierdzeń skarżący załączył do wniosku: - orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Siedlcach Nr ZO/4212/5709/3/9/11/19 z dnia 16.09.2019 r. - nakaz płatniczy nr FnWp.3123.17.33.2024 z dnia 16.01.2024 r. wystawiony przez Wójta Gminy Przesmyki na łączne zobowiązanie pieniężne za 2024 r.; - decyzję Wójta Gminy Paprotnia Nr PO.3121.688.2024 z dnia 26.01.2024 r. ustalającej wysokość podatku rolnego na rok 2024. SKO podało, że organ I instancji, ustalił że w sierpniu 2024 r. M. I. przysługiwała emerytura w kwocie brutto 2.749.40 zł. netto 2.576,40 zł wraz z dodatkami: pielęgnacyjnym w kwocie 330,07 zł oraz świadczeniem uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji w kwocie 495,90 zł. Ze świadczenia tego potrącono kwotę 480,86 zł z tytułu egzekucji komorniczych w związku z czym skarżący otrzymał kwotę 2.095,54 zł; W trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego 16.09.2024 r. ustalono, że wnioskodawca ma 85 lat, prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, zamieszkuje w domu, pozostającym we współwłasności z córką D., mieszkanie jest zaniedbane, brak wody bieżącej, ogrzewane za pomocą kuchenki zasilanej butlą z gazem, jest dostępny prąd, nie ma lodówki, pralki, posiada stary sprzęt gospodarstwa domowego, jedno miejsce do spania. Ustalono także, że M. I. jest osobą rozwiedzioną, ma dwie dorosłe córki, które mu nie pomagają ale zobowiązane są do płacenia alimentów na rzecz skarżącego po 150 zł każda miesięcznie. M. I. nie utrzymuje kontaktów z rodziną i z krewnymi, jest z nimi skonfliktowany. Ustalono także, że jest osobą chorą przewlekle, również psychiczne, ma zaniki pamięci i problemy z sercem, legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (na stałe). Organ ustalając wysokość dochodu poza wskazanymi wyżej składnikami doliczył także dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 2,9834 ha - 1.029,27 zł. i ustalił, że w miesiącu sierpniu 2024 r. dochód ten wyniósł łącznie 3.905.67 zł; Organ wskazał, że w trakcie wywiadu M. I. sprecyzował wniosek wskazując, że oczekuje pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na ogrzanie domu za zimę, podłączenie wody, prace remontowe i załatanie dachu w wysokości 60.000 zł w gotówce. Organ podał, że jednocześnie skarżący nie wyraził zgody na propozycję pracownika socjalnego na umieszczenie go w domu pomocy społecznej (oświadczenie z dnia 16.09.2024 r.). SKO podało, że 30.09.2024 r. M. I. złożył do Wójta Gminy Przesmyki pismo stanowiące uzupełnienie wniosku, w którym zwrócił się o przyznanie pomocy w wysokości 60 000 zł z przeznaczeniem na podłączenie wody z wodociągu, naprawę połowy dachu, zapewnienie ogrzewania na zimę, remont pomieszczeń w tym toalety, zakup leków, założenie kamery, gdyż kradną mu dokumenty o wynalazkach. Podał, przy tym, że z uwagi na to, iż jego wcześniejsze pismo z 7 maja 2024 r. nie zostało załatwione, wnioskuje też dodatkowo o 40 000 zł tytułem odszkodowania za brak pomocy ze strony gminy w realizacji wynalazków od 1970 r., gdyż z tego powodu cierpiał niedostatek i schorowany przebywał w krytycznych warunkach. M. I. wyjaśnił, że kwotę 40 000 zł zamierza przeznaczyć na wynalazki i przedmioty do konstrukcji wynalazków. Organ wskazał, że pismo to w części wnioskowanej kwoty 60.000 zł (i celu na jaki ma być przeznczona) zostało dołączone do przedmiotowej sprawy celem rozpatrzenia wraz z wnioskiem z dnia 03.09.2024 r. (pismo Wójta Gminy Przesmyki z dnia 30.09.2024 r. Nr ORP.1510.11.2024 r.). Organ wskazał, że decyzją Nr GOPS.PS.4401.4.2024.JS z dnia 1 października 2024 r., wydaną na rzecz Wójt Gminy Przesmyki odmówił skarżącemu przyznania zasiłku celowego w wysokości 60000,00 zł z przeznaczeniem na pokrycie kosztów remontu domu i zakup leków. W uzasadnieniu organ I instancji opierając się na powyższych ustaleniach wskazujących że łączny dochód M. I. w sierpniu 2024 r. wyniósł 3.905,67 zł uznał, że ponad pięciokrotnie przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, o którym mowa w art. 8 ust 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i które wynosi 776,00 zł. Zdaniem organu I instancji wnioskodawca nie spełnia warunków do otrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, gdyż dysponuje własnymi znacznymi środkami na utrzymanie i powinien przeznaczać je na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Organ uznał, że wnioskodawca ma możliwość przezwyciężenia trudnej sytuacji życiowej wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości zgodnie z art. 2 ust 1 ustawy o pomocy społecznej, jednak od lat nie podejmuje żadnych działań w kierunku rozwiązania swojej sytuacji życiowej. Podejmuje natomiast działania nieracjonalne poprzez zaciąganie nowych pożyczek w lombardzie, których spłata jest powodem jego problemów finansowych. Środki z zaciąganych pożyczek, które obecnie musi spłacać, przeznaczał na podróże, podręczniki prawne i materiały biurowe, potrzebne do prowadzenia spraw z różnymi instytucjami i jak utrzymuje na "swoją wynalazczość", która jest jego pasją. Organ I instancji wyjaśnił, że zadłużenie M. I. zgodnie z art. 8 ust. 3 ww. ustawy nie stanowi podstawy do pomniejszenia posiadanego dochodu, jak również podstawy do przyznania świadczenia. Podał także, że skarżący jest klientem roszczeniowym, konfliktowym, wymagającym aby jego sytuacja traktowana była w sposób szczególny, stawiającym coraz to wyższe żądania pomocy niemożliwe do zrealizowania przez ośrodek. Pomimo wieku i posiadanych schorzeń M. I. jest osobą w miarę sprawną fizycznie, bardzo często podróżuje rowerem i środkami komunikacji publicznej. Środki finansowe ponoszone na codzienne przejazdy, mógłby spożytkować na zaspokojenie swoich potrzeb bytowych i poprawę warunków mieszkaniowych. Wnioskodawcę interesują tylko duże środki finansowe w gotówce a nie np. pomoc w postaci umieszczenia w domu pomocy społecznej. Z uwagi na trudną sytuacją zdrowotną i wiek (85 lat) M. I. otrzymał propozycję ze strony pracownika socjalnego dotyczącą skierowania do domu pomocy społecznej, w którym miałby sprawowaną całodobową opiekę, pielęgnację i niezbędne usługi specjalistyczne. Jednak odmówił przyjęcia proponowanej pomocy. Organ I instancji wskazał, że odmówił przyznania zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej z powodu przekroczenia kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej ale rozważył jednocześnie czy jest możliwość przyznania pomocy w formie specjalnego zasiłku celowego na podstawie art. 41 pkt 1 ustawy. Nie znalazł jednak podstaw do jej przyznania gdyż obecnie w sytuacji wnioskodawcy nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, do udzielenia takiej pomocy. Wskazał, że GOPS w Przesmykach dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi, a musi mieć na względzie nie tylko potrzeby samego wnioskodawcy ale także potrzeby innych osób i rodzin potrzebujących wsparcia i spełniających kryteria dochodowe. Z decyzją powyższą nie zgodził się M. I. wniósł odwołanie wskazując, ze jest ona niezgodna z prawem. Podał, że znalazł się w skrajnym położeniu i niesłusznie przypisuje się mu duże dochody, gdyż na życie ma tylko 700 zł miesięcznie. Zastosowane zostały wadliwe przepisy ustawy o pomocy społecznej, na podstawie których podano, że posiadana ziemia daje dochody, których w rzeczywistości nie ma. Musi też spłacać długi, które są wynikiem złodziejskich poczynań. Wskazał, że pasja wynalazczości pochłania dużo pieniędzy a przynosi Skarbowi Państwa duże korzyści. Stres psychiczny, który przeżywa wpływa u niego na zaniki pamięci i pogorszenie się stanu zdrowia. M. I. złożył dodatkowo do SKO pismo, w którym podniósł kwestię nierozważenia w jego wcześniejszych odrębnych sprawach, tak przez Kolegium jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, regulacji zawartych w art. 162 i art. 156 Kodeksu karnego. Zasygnalizował pozew do Sądu - Wydziału Karnego przeciwko tym, którzy odmówili mu przysługującego prawa do pomocy, gdyż przeżywa tortury życiowe jako wynalazca, jest okradany, a obecny stan jego zdrowia zagraża życiu (apteka odmówiła wydania leków, bo nie miał możliwości zapłacenia za nie). Wyjaśnił, że musi przebywać w T. w związku z zaawansowanym tematem wynalazków, na które poniósł duże koszty. Nie może się teraz wycofać, bo nie będzie w stanie spłacić długu. W sytuacji gdy trafi do domu, który proponują mu pracownicy, będzie musiał przerwać swoje prace wynalazcze. M. I. zapowiedział też, że będzie dochodził odszkodowania od gminy za wyrządzoną krzywdę, gdyż to gmina jest obowiązana mu pomóc w godnym życiu (art. 3 ustawy o pomocy społecznej). Gmina od "już wielu dziesiątków lat" odmawiała mu pomocy, a jest wyjątkowym wynalazcą. SKO po analizie akt sprawy odwołując się do treści art. 2 ust. 1 i art. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej zaznaczył, że rodzaj, forma i wysokość świadczenia jest uzależniona od szczegółowych zasad i przesłanek, które określa ustawa o pomocy społecznej. Wskazując na treść art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej , w związku z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296) wskazał, że pomoc społeczna przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 776 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. SKO akceptując ustalenia organu I instancji w zakresie uzyskanego dochodu i sytuacji życiowej skarżącego wyjaśniło, że zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej. SKO wyliczyło następnie precyzyjnie o jakie składniki dochód może być pomniejszony oraz jakie składniki i świadczenia nie podlegaj wliczeniu do dochodu i wskazało, że jak wynika z ustaleń organu I instancji M. I. na skutek prowadzonej egzekucji komorniczej ma zajętą część świadczenia emerytalnego. W miesiącu sierpniu 2024 r. potrąceniu podlegała kwota 480,86 zł, Organ wskazał, że w związku z tym, że nie ma ona charakteru alimentacyjnego, to brak jest podstaw do pomniejszenia o tą kwotę dochodu ustalanego na potrzeby pomocy społecznej (art. 8 ust. 3 ustawy). Organ odwołując się do treści art. 8 ust. 9 i 10 ustawy wyjaśnił, że obowiązujące przepisy ustawy o pomocy społecznej nie przewidują możliwości ustalenia dochodu z gospodarstwa rolnego w innej wysokości niż określona w treści art. 8 ust. 9 ustawy, nawet jeśli faktyczny dochód z tego tytułu nie jest uzyskiwany. Organ wskazał, że dla ustalenia dochodu na potrzeby postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej nie ma znaczenia, jakie rzeczywiste dochody osiągane są z gospodarstwa rolnego ani czy grunt jest w ogóle uprawiany. Decydują tutaj tytuł własności lub posiadania gruntu oraz jego zaklasyfikowanie. Ustawodawca przyjął fikcję prawną, zgodnie z którą posiadanie gruntu rolnego oznacza jednoczesne uzyskiwanie dochodu. A zatem, w celu ustalenia prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej należy przyjąć, że każdy właściciel/każdy posiadacz samoistny nieruchomości wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego uzyskuje dochód miesięczny w wysokości 345 zł z hektara przeliczeniowego, niezależnie od tego, w jaki sposób korzysta z tej nieruchomości lub w jaki sposób nią rozporządził, (por. m.in. wyrok: NSA z dnia 24 sierpnia 2023 r., sygn. akt I OSK 1302/21) Organ odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2454/17, który potwierdza stanowisko organu. SKO uznało, że w świetle powyższego organ I instancji zasadnie, na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz zgodnie z oświadczeniami M. I. z dnia 16.09.2024 r., do miesięcznego dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o pomoc (tj. z miesiąca sierpnia 2024 r.) doliczył dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego o pow. 2,9834 ha przeliczeniowego (art. 8 ust. 9 ustawy) w wysokości 1.029,27 zł (tj. 2,9834 ha x 345,00 zł). SKO wskazało, że organ I instancji nie mógł odstąpić od uwzględnienia dochodu z posiadanego przez stronę odwołującą gospodarstwa rolnego tylko z uwagi, że nie uzyskuje z tego gospodarstwa żadnych faktycznych dochodów. W tym zakresie decydujące znaczenie ma fakt dysponowania tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości o charakterze rolnym, a taki odwołujący posiada będąc właścicielem gruntów rolnych. W tej sytuacji dochód odwołującego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku z dnia 03.09.2024 r., tj. miesiącu sierpniu 2024 r. wyniósł 3.905,67 zł (netto), a składały się na niego: emerytura rolnicza wraz dodatkiem pielęgnacyjnym oraz świadczeniem uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji - świadczenia wypłacane przez KRUS - w łącznej kwocie 2.576.40, alimenty od dwóch córek 300,00 zł (po 150,00 zł od każdej), a także dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego o pow. 2,9834 ha przel. obliczony w sposób ryczałtowy w wysokości 1.029,27 zł. SKO wskazało, że z tego powodu po stronie M. I. nie powstało uprawnienie do ubiegania się o świadczenia z pomocy społecznej na zasadach ogólnych. Dochód odwołującego przekroczył ustawowe kryterium dochodowe dla osoby prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe o kwotę 3.129,67 zł (j. 3.905,67 zł - 776,00 zł). SKO podało także, że jak wynika z treści zaskarżonej decyzji i przedłożonego materiału dowodowego organ I instancji poddał sytuację odwołującego również ocenie pod kątem udzielenia świadczenia z pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego uregulowanego w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Odwołujący we wniosku z dnia 03.09.2024 r. domagał się pomocy na: ogrzanie domu w okresie zimowym, podłączenie do domu wody, wykonanie bezpiecznego wejścia na strych, naprawę przeciekającego dachu, lodówkę. Dodatkowo w piśmie z dnia 30.09.2024 r. doprecyzował, że oczekuje pomocy finansowej w wysokości 60.000 zł, w tym również na remont pomieszczeń i toalety, zakup leków i założenie kamery ponieważ jest okradany. Nadto, zwrócił się do Wójta Gminy Przesmyki o wypłatę odszkodowania (art. 156 i art. 162 Kodeksu karnego) z powodu nieudzielania mu pomocy społecznej od wielu lat, gdyż cierpiał niedostatek z powodu pasji do wynalazków od 1970 r. SKO podniosło, że powołany przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej określa, że "W szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi.’’ SKO zwróciło uwagę, że w myśl powołanego przepisu specjalny zasiłek celowy "może" być przyznany. Określenie "może" oznacza, iż ustawodawca pozostawił pewną uznaniowość w tym zakresie organom pomocy społecznej. SKO odwołało się także do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 31 stycznia 2013 r. sygn. akt 1OSK1142/12 gdzie Sąd ten wskazał, że "Przepis art. 41 pkt 1 u.p.s. w sposób nie mogący budzić wątpliwości przesądza o zupełnie wyjątkowym charakterze specjalnego zasiłku celowego. Może on być przyznany w szczególnie uzasadnionych przypadkach, w sytuacjach zupełnie wyjątkowych, bowiem o możliwości jego przyznania nie decyduje dochód strony, a sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu - tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe. Pojęcie "szczególnie uzasadnionego przypadku" stanowi zaś sytuację życiową wynikającą z faktu zaistnienia nadzwyczajnych, wyjątkowo negatywnych, niecodziennych, wpływających na sytuację życiową zdarzeń, którym strona nie była wstanie zapobiec dochowując należytej staranności." Odwołał się także do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 kwietnia 2023 r. Sygn. akt I OSK 982/22 oraz orzecznictwa Wojewódzkich Sądów Administracyjnych, które potwierdzają wyżej prezentowane stanowisko. Mając powyższe na uwadze SKO wskazało, że organ I instancji prawidłowo uznał, że w sytuacji strony odwołującej nie występuje szczególnie uzasadniony przypadek. Nie mamy bowiem do czynienia z żadnym nagłym, nie przewidzianym zdarzeniem losowym na skutek, którego odwołujący wymagałby pomocy doraźnej. Co prawda odwołujący wnioskował o potrzebę udzielenia pomocy m.in. na ogrzewanie i remonty domu na zewnątrz oraz wewnątrz czy zakup leków i lodówki, która to stanowi przesłankę przyznania zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Zgodnie bowiem, z art. 39 ustawy "1. W celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zdaniem organu wnioskowana pomoc i oczekiwanie jej w wysokości 60.000 zł zdecydowanie przekracza możliwość udzielenia wsparcia w formie specjalnego zasiłku celowego w przypadku osoby, której dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, bowiem przepis art. 41 ustawy ustala, że taka pomoc może być udzielona jedynie w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. 776,00 zł. Organ wyjaśnił, że celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka (art. 3 ust. 1 ustawy). Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy (art. 3 ust. 3 ustawy). Potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 4 ustawy). Powołane przepisy określają ogólne zasady pomocy społecznej, z których wynika, że przyznanie pomocy społecznej jest zależne od całokształtu sytuacji życiowej osoby bądź rodziny, a także zakresu środków przeznaczanych na ten cel. Oznacza to, że przyznanie świadczenia z pomocy społecznej dla osoby znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, nawet jeśli jest ona związana z którąkolwiek okolicznością określoną w art. 7 ustawy, nie jest prawem bezwarunkowym i nie wiąże się z przerzuceniem wszelkich kosztów utrzymania na organy pomocy społecznej będące dysponentami środków publicznych, przeznaczonych na realizację zadań pomocy społecznej. Organ wskazał także, że z art. 4 ustawy wynika obowiązek współdziałania świadczeniobiorcy z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. Organ podniósł, że oczekiwania odwołującego sprowadzały się natomiast do uzyskania środków w wysokości 60.000 zł, które przekraczają możliwości Ośrodka Pomocy Społecznej. Jak wyjaśnił organ I instancji w zaskarżonej decyzji GOPS w Przesmyki dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi i musi mieć na względzie nie tylko potrzeby odwołującego ale także innych osób i rodzin potrzebujących wsparcia, które spełniają ustawowe kryteria dochodowe. Organ zwrócił uwagę, że sytuacja M. I. znana jest zarówno organowi I instancji, jak i tut Kolegium z racji innych odrębnych postępowań dotyczących wnioskowanych różnych form pomocy społecznej. Od wielu lat jego sytuacja rodzinna i mieszkaniowa jest niezmienna. Posiada duże zadłużenie, które jest wynikiem zaciągania nieracjonalnych pożyczek typu "chwilówka", w konsekwencji czego jego emerytura jest częściowo objęta egzekucją komorniczą. Jak sam odwołujący podaje, w pozostającym w aktach sprawy piśmie z dnia 30.09.2024 r. adresowanym do Wójta Gminy Przesmyki, jego zadłużenie to ok. 90.000 zł. Z racji wieku (85 lat), stanu zdrowia (potwierdzony orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, choroby przewlekłe), trudnych warunków mieszkaniowych oraz, że zamieszkuje samotnie i prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe (jest po rozwodzie, skonfliktowany z najbliższą rodziną i sąsiadami) pracownik socjalny zaproponował M. I. umieszczenie w domu pomocy społecznej, gdzie miałby zapewnione odpowiednie warunki i opiekę, jednakże odmówił tej formy pomocy społecznej (oświadczenie z dnia 16.09.2024 r. i stanowisko w piśmie z dnia 04.11.2024 r.). Uzasadniał to tym, że musiałby przerwać rozpoczęte prace wynalazcze. W rozpoznawanej sprawie, zdaniem SKO, organ I instancji, dokonał prawidłowych ustaleń co do stanu faktycznego oraz przeprowadził jego prawidłową ocenę, która uzasadniała odmowę przyznania zasiłku celowego. Organ trafnie przyjął, działając w ramach uznania administracyjnego, że sytuacja, odwołującego nie stanowi też "szczególnie uzasadnionego przypadku", o jakim mowa w art. 41 pkt 1 ustawy. Odmawiając przyznania świadczenia zbadał sytuację finansową odwołującego, uwzględnił posiadanie przez niego stałego źródła dochodu zestawił tę sytuację ze swoimi możliwościami finansowymi. Zdaniem SKO takiej oceny nie można uznać za dowolną. Nie ulega bowiem wątpliwości, w ocenie SKO, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Należy mieć bowiem na uwadze, że organ przyznając określone świadczenia musi kierować się ogólną zasadą dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru tych świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniać potrzeby osób korzystających z pomocy. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoi temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków. Uznanie administracyjne nie pozwala zatem organowi na dowolność w załatwieniu sprawy (jest on bowiem związany przepisami procedury administracyjnej i przepisami prawa materialnego), ale nie nakazuje mu także spełnienia każdego żądania obywatela, tym bardziej, że prawo do dofinansowania jest wyraźnie określone w przytoczonych przepisach i wiąże się z zaistnieniem przesłanek pozytywnych. Dlatego też, w ocenie SKO, organ I instancji uznając, że w stwierdzonym stanie faktycznym sprawy nie zachodzą przesłanki do udzielenia odwołującemu pomocy na podstawie art. 39 i art. 41 ustawy o pomocy społecznej i odmawiając przyznania pomocy w formie zasiłku celowego nie przekroczył granic uznania administracyjnego, a decyzja została podjęta z poszanowaniem przepisów art. 7 i art. 80 k.p.a. SKO wyjaśniło, że podnoszone przez M. I. zarzuty zaistnienia w stosunku do jego osoby okoliczności uregulowanych w art. 156 i 162 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks Karny (Dz.U. z 2024 r. poz. 17 ze zm.) nie mogą być analizowane przez SKO z uwagi, iż w odwoławczym postępowaniu administracyjnym jest organem właściwym tylko do oceny prawnej zaskarżonej decyzji i jej zgodności z przepisami prawa materialnego, tutaj ustawy o pomocy społecznej. Ewentualne roszczenia w tym zakresie odwołujący powinien kierować bezpośrednio do właściwego miejscowo sądu powszechnego - Sądu Rejonowego w Siedlcach Wydział Karny. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący M. I. zaskarżając ją w całości podnosząc zarzuty przedstawione uprzednio w odwołaniu i pismach kierowanych do organów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje; Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd w zakresie dokonywanej kontroli bada czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał skargę za niezasadną. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy dnia 12 marca 2004 r. - o pomocy społecznej, które regulują zasady i tryb udzielania świadczeń z pomocy społecznej. Ustawa ta przewiduje m.in. udzielanie pomocy społecznej w formie zasiłków celowych oraz zasiłków celowych specjalnych. Zasiłek celowy w myśl art. 39 ust. 1 i 2 powołanej ustawy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., wynoszącego w dacie wydawania zaskarżonych decyzji dla osoby samotnie gospodarującej – a taką jest skarżący- 776 zł. W okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy ustalono, że skarżący uzyskuje dochód w wymiarze przekraczającym ww. kryterium. Poza sporem jest, że jego łączny dochód netto wynosi po zbilansowaniu dochodów i obciążeń kwotę 3905,67 zł. Organy prawidłowo ustaliły wysokość uzyskiwanego przez skarżącego dochodu z uwzględnieniem dochodu wynikającego z posiadanego gospodarstwa rolnego. Sąd podziela w tym zakresie argumentację organu bez konieczności jej powielania. Tym samym skarżący nie kwalifikował się do uzyskania pomocy w oparciu o przepis art. 39 powołanej ustawy. Wskazać bowiem należy, że w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, przyznanie zasiłku celowego na ogólnych zasadach jest w świetle przepisów prawa niemożliwe i kwestia ta nie podlega uznaniu organów. Wynika to wprost z powołanego art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej (dalej: u.p.s.). Kwota ta jak słusznie stwierdziły organy przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, które wynosi 776 zł. Tym samym skarżący nie kwalifikował się do uzyskania pomocy w oparciu o przepis art. 39 u.p.s. Mimo ustalenia dotyczącego kryterium dochodowego konieczne było także rozważenie ewentualnej możliwości przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia na podstawie art. 41 pkt 1 i 2 u.p.s. Zgodnie z tym przepisem "w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe" może być przyznane świadczenie w postaci specjalnego zasiłku celowego lub zasiłku celowego pod warunkiem zwrotu. Art. 41 u.p.s. posługuje się pojęciem ogólnym, niedookreślonym i nieposiadającym definicji ustawowej "szczególnie uzasadnionego przypadku". W doktrynie przyjmuje się, iż przesłanka ta występuje wówczas, gdy sytuacja życiowa osoby lub rodziny, ponad wszelką wątpliwość, bez konieczności wnikliwych zabiegów interpretacyjnych istniejącego stanu rzeczy, pozwala stwierdzić, że jest nadzwyczajna, dotkliwa w skutkach i głęboko ingerująca w plany życiowe, a wynika ze zdarzeń nienależących do zdarzeń codziennych. Są to zdarzenia występujące okazjonalnie, wymagające wielu niefortunnych zbiegów okoliczności, czy wykraczające poza możliwości ludzkiej zapobiegliwości (por. W. Maciejko, P. Zaborniak, Ustawa o pomocy społecznej, Komentarz, Warszawa 2008 r., s. 202). Tożsamą wykładnię przepisu art. 41 pkt 1 u.p.s. przyjęto również w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. m.in. wyroki z 28 sierpnia 2008 r., I OSK 1416/07 oraz z 12 maja 2011 r., I OSK 164/11, z dnia 16 maja 2018 r. o sygn. akt I OSK 179/18, czy z dnia 16 listopada 2018 r. o sygn. akt I OSK 3072/18). Specjalny zasiłek celowy powinien być zatem traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe, a nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych świadczeń z pomocy społecznej. Przyznanie tego rodzaju zasiłku powinno uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 u.p.s.). Odstępstwo od konieczności spełnienia kryterium dochodowego powoduje, że przyznanie pomocy takim osobom, w sytuacji ograniczonych środków finansowych i dużej liczby uprawnionych oraz osób oczekujących na wsparcie, wymaga wyjątkowych okoliczności. Należy zatem przyjąć, że zasiłek celowy specjalny powinien być traktowany jako wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza ustawowe kryterium dochodowe. Z zaskarżonej decyzji wynika, że organ prawidłowo zawęził możliwości przyznawania specjalnego zasiłku celowego do przypadków o szczególnym charakterze, a wiąże się to z faktem, iż ustawodawca nie uzależnił przyznania tego świadczenia od kryterium dochodowego, jak to ma miejsce w przypadku zwykłych zasiłków celowych, uregulowanych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Konsekwencją powyższego było zatem oparcie przyznania świadczenia na uznaniu administracyjnym. Takiej prawidłowej oceny organy administracji dokonały w rozpoznawanej sprawie, właściwie oceniając sytuację osobistą, rodzinną i finansową skarżącego, trafnie przyjmując, że w niniejszej sprawie zasiłek celowy specjalny nie może być przyznany. Sytuacja skarżącego, chociaż trudna, to jednakże nie wyczerpuje znamion przepisu art. 41 ustawy, a wobec tego nie mogła skutkować wydaniem korzystnego dla niego rozstrzygnięcia na wskazany cel. Organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe i stale rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia. Wobec tego nie wszystkie potrzeby i nie w każdym zakresie i nie zawsze mogą być zrealizowane przez organy pomocowe. Z kolei, jak powszechnie wiadomo, ciągle wzrastająca liczba osób oczekujących wsparcia finansowego powoduje konieczność bardzo racjonalnego gospodarowania przyznanymi na ten cel środkami przez organy pomocy społecznej w celu zapewnienia koniecznej pomocy wszystkim tym, którym jest ona niezbędna. Z przyczyn wyżej omówionych Sąd uznał, że organy nie naruszyły granic uznania administracyjnego. Nie miały też miejsca inne naruszenia prawa, które skutkowałyby usunięciem z obrotu prawnego decyzji organów obydwu instancji. Na marginesie Sąd poddaje pod rozwagę skarżącego przyjęcie propozycji organu skorzystania z pomocy poprzez umieszczenie w domu pomocy społecznej gdzie miałby zapewnione wsparcie zarówno w zakresie opieki bytowej jak i medycznej. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji