I SA/Wa 315/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), Sędziowie sędzia WSA Joanna Skiba, sędzia WSA Przemysław Żmich, Protokolant specjalista Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 września 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem (powinno być decyzją) z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] - po rozpatrzeniu odwołania M. S. (dalej jako skarżąca) - utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2018 r., nr [...], odnośnie uchylenia z dniem [...] czerwca 2017 r. własnej decyzji z [...] grudnia 2016 r., nr [...], o przyznaniu świadczeń rodzinnych na K. S., O. S. i K. S. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. wraz z dodatkami do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na K. S. i O. S. oraz wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na K. S.. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wnioskiem z [...] października 2016 r. M. S. wystąpiła do Burmistrza Miasta [...] o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na dzieci: K. S., O. S. i K. S.. Po rozpatrzeniu tego wniosku Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] grudnia 2016 r., nr [...], przyznał: 1. zasiłek rodzinny na dziecko: K. S., urodzony [...] marca 2007 r., od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. w wysokości 124 zł miesięcznie, - dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018 w miesiącu wrześniu 2017 r. w wysokości 100 zł jednorazowo, 2. zasiłek rodzinny na dziecko: O. S., urodzoną [...] września 2009 r., od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. w wysokości 124 zł miesięcznie, - dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018 w miesiącu wrześniu 2017 r. w wysokości 100 zł jednorazowo, 3. zasiłek rodzinny na dziecko: K. S., urodzony [...] czerwca 2013 r., od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. w wysokości 95 zł miesięcznie, - dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. w wysokości 95 zł miesięcznie. Pismem z dnia [...] lipca 2018 r. [...] Urząd Wojewódzki w [...] poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], że P. S. – mąż skarżącej i ojciec dzieci – od S. maja 2017 r. pracuje w [...]. Wobec tego przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie skarżącej mają zastosowania od [...] czerwca 2017 r. do chwili obecnej. W konsekwencji Burmistrz Miasta [...] decyzją z [...] września 2018 r., nr [...], uchylił z dniem [...] czerwca 2017 r. powyższą własną decyzję z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], o przyznaniu świadczeń rodzinnych na K. S., O. S. i K. S. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. wraz z dodatkami do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na K. S. i O. S. oraz wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na K. S.. Organ wskazał, że powodem uchylenia decyzji jest uzyskana informacja, iż przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w sprawie skarżącej mają zastosowanie od 1 czerwca 2017 r. do chwili obecnej. Nie zgadzając się z powyższą decyzją Burmistrza Miasta [...] skarżąca złożyła odwołanie podnosząc, że jest ona przedwczesna - albowiem wydana została bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z ogólnymi regułami, a zatem w sposób naruszający art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 77 k.p.a., co doprowadziło do wydania decyzji opartej na przedwczesnym zastosowaniu art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i wydaniu decyzji na podstawie art. 20 ust. 3 tej ustawy. Ponadto skarżąca podniosła, że uchylenie decyzji o przyznaniu świadczeń rodzinnych przyznanych na dzieci skarżącej jest niezasadne - bowiem z informacji uzyskanych od jej męża wynika, iż władze [...] nie czują się odpowiedzialne za wspieranie rodziny skarżącej w zakresie wychowywania dzieci, a decyzja o pomocy powinna zostać podjęta przez właściwe organy polskie. Zauważyła również, że organ I instancji nie przeprowadził w praktyce żadnego postępowania, nie poinformował jej o wpłynięciu pisma Wojewody [...] - co do którego nie miała okazji się wypowiedzieć. Nie pozwolono także wypowiedzieć się jej na temat postępowania, ani na złożenie ewentualnych pism, które zaprzeczałyby stanowisku Wojewody. W rezultacie rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem (powinno być decyzją) z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2018 r. W uzasadnieniu orzeczenia Kolegium wskazało, że na wniosek M. S. decyzją Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], zostały przyznane świadczenia rodzinne na K., O. i K. S. w okresie zasiłkowym 2016/2017. Następnie w dniu [...] lipca 2018 r. do OPS w [...] wpłynęło pismo z [...] Urzędu Wojewódzkiego informujące, że w sprawie dotyczącej skarżącej mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - w związku z aktywnością zawodową P. S. na terytorium [...] od [...] czerwca 2017 r. Kolegium podało, że organ I instancji, po przeprowadzeniu postępowania, uchylił własną decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze na K., O. i K. S.. Rozstrzygnięcie to stanowi realizację przepisu art. 16 ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy wojewoda - w sytuacji pobytu matki, ojca, opiekuna faktycznego albo opiekuna prawnego dziecka lub członka lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, wówczas organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenie wychowawcze za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń na rodzinę w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Dalej wskazało, że w tej sprawie Burmistrz Miasta [...], który wydał decyzję o przyznaniu świadczenia wychowawczego, zobowiązany był do uchylenia tej decyzji. Wskazuje na to brzmienie przepisu art. 16 ust. 6, który mówi, że "organ uchyla", co oznacza, iż ustawa nie daje innej możliwości w sytuacji ustalenia przez wojewodę, że nastąpiła koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego, co w tej sprawie zostało już bezspornie ustalone (SKO w tym zakresie przywołało wyrok NSA z dnia 2 lipca 2018 r. sygn. I OSK 390/18). Organ odwoławczy przyznał rację skarżącej, że nie była ona informowana właściwie o przebiegu postępowania. Jednakże - niezależnie od powyższego - organ I instancji zobowiązany był do uchylenia własnej decyzji - z uwagi na brak właściwości rzeczowej. Wskazał ponadto, że dowody, o których mowa w odwołaniu, tj. pisma, które mogłyby zaprzeczyć stanowisku Wojewody w tej kwestii, skarżąca będzie mogła złożyć w postępowaniu w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych, prowadzonych przed tym organem. M. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z [...] grudnia 2018 r., nr [...] - wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2018 r., jako przedwczesnej, wydanej bez przeprowadzenia postępowania administracyjnego zgodnie z ogólnymi regułami, a zatem naruszającej art. 6, art. 7, art. 10 § 1 i art.77 k.p.a. Doprowadziło to do wydania decyzji opartej na przedwczesnym zastosowaniu art. 23a ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych i wydaniu decyzji na podstawie art. 20 ust. 3 tej ustawy. Ponadto skarżąca podniosła, że decyzja Burmistrza Miasta [...] z dnia [...] września 2018 r. nie została poprzedzona ustaleniami stanu faktycznego w kwestii zatrudnienia jej męża. Po wniesieniu odwołania również nie przeprowadzono żadnych czynności, które pomogłyby w wyjaśnieniu istotnych kwestii związanych z pracą jej męża. W tym stanie rzeczy skarżąca nie zgadza się z decyzjami organów z uwagi na to, że władze [...] nie czują się odpowiedzialne za wspieranie rodziny skarżącej w zakresie wychowywania dzieci, a decyzja o pomocy powinna zostać podjęta przez właściwe organy polskie. Podkreśliła też, iż organ I instancji nie przeprowadził w praktyce żadnego postępowania, nie poinformował skarżącej o wpłynięciu pisma Wojewody [...] - co do którego skarżąca nie miała okazji się wypowiedzieć. Nie pozwolono jej także wypowiedzieć się na temat postępowania, ani na złożenie ewentualnych pism, które zaprzeczałyby stanowisku Wojewody. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie w całości - podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżone orzeczenie jest zgodne z prawem. Oceny tej nie zmienia fakt, że Kolegium w uzasadnieniu swojego orzeczenia wskazało, iż rozstrzygnięcie organu I instancji stanowi realizację art. 16 ust. 6 ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, podczas, gdy podstawą decyzji organu I instancji był art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2220), dalej jako ustawa. Przepisy te są bowiem jednobrzmiące, a uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie było orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 4 grudnia 2018 r. utrzymujące w mocy decyzję Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2018 r. uchylającą z dniem [...] czerwca 2017 r. decyzję własną z [...] grudnia 2016 r. o przyznaniu świadczeń rodzinnych na K. S., O. S. i K. S. w okresie od 1 listopada 2016 r. do 31 października 2017 r. wraz z dodatkami do zasiłku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego na K. S. i O. S. oraz wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na K. S.. Istota sprawy sprowadza się do kwestii właściwości rzeczowej organu uprawnionego do wydania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych od dnia 1 czerwca 2017 r. - w związku z koniecznością zastosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w przypadku, gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W myśl art. 23a ust. 1 ustawy w przypadku, gdy osoba uprawniona do świadczeń rodzinnych lub członek rodziny tej osoby przebywa poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy przekazuje wniosek wraz z dokumentami wojewodzie. W przypadku przebywania osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych lub członka rodziny tej osoby w dniu wydania decyzji przyznającej świadczenia rodzinne lub po dniu jej wydania poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, o którym mowa w ust. 1, organ właściwy występuje do wojewody o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 2 ustawy). W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 2, wojewoda ustala, czy w przekazanej sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 3 ustawy). W przypadku, gdy wojewoda w sytuacji, o której mowa w ust. 2, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne za okres, w którym osoba podlega ustawodawstwu w zakresie świadczeń rodzinnych w innym państwie, o którym mowa w ust. 1, w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 5 ustawy). W przypadku, o którym mowa w ust. 5, wojewoda wydaje decyzję w sprawie świadczeń rodzinnych zgodnie z art. 21 ustawy od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust. 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 6 ustawy). Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 października 2018 r., sygn. akt I OSK 807/18, z art. 23a ust. 1-3 i 5 ustawy wynika, że to marszałek województwa jest organem właściwym do ustalenia, czy w sprawie przekazanej przez organ właściwy mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23 a ust. 3 ustawy). Ustalenie przez marszałka województwa, że w danej sprawie mają zastosowanie te przepisy, przesądza o jego właściwości rzeczowej w sprawach świadczeń objętych tymi przepisami. W następstwie dokonanych ustaleń marszałek województwa orzeka w sprawach świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego oraz decyduje w sprawach ustalania i zwrotu nienależnie pobranych świadczeń rodzinnych za okres, w którym dana osoba podlega ustawodawstwu państwa, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji (art. 23a ust. 4 - 9 ustawy w związku z art. 21 oraz art. 30). Przy czym podkreślić należy, że wprawdzie w wyroku tym mowa jest o marszałku województwa, lecz z dniem 1 stycznia 2018 r. jego kompetencje przejął wojewoda. Jak wynika z akt sprawy mąż skarżącej na dzień [...] czerwca 2017 r. przebywał i pracował w [...]- co wprost wynika z pisma Wojewody [...] z [...] lipca 2018 r. W tych warunkach organy obu instancji prawidłowo uznały, że z dniem [...] czerwca 2017 r. właściwym rzeczowo w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych stał się Wojewoda [...]. Stąd też słusznie Kolegium uznało, że decyzja Burmistrza Miasta [...] z [...] września 2018 r. w sprawie uchylenia z dniem [...] czerwca 2017 r. decyzji własnej z [...] grudnia 2016 r. była prawidłowa. Podkreślić należy, że z treści skargi wynika, iż pełnomocnik skarżącej nie zrozumiał istoty niniejszej sprawy - albowiem sprowadza się ona jedynie do kwestii właściwości rzeczowej organów. Zauważyć też należy, że skarżąca swoją argumentację jak i dowody będzie mogła przedstawić w postępowaniu przed Wojewodą [...] - jako organem właściwym do orzekania w sprawie świadczeń rodzinnych w sytuacji, gdy mąż skarżącej przebywa i pracuje poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Podsumowując, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, a organy rozpoznające sprawę wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy oraz szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi się kierowały przy jej rozstrzyganiu. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko w sposób spełniający wymagania określone w art. 107 § 3 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.