I SA/Wa 3159/21

WyrokWSA w Warszawie2022-06-22

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Bożena Marciniak, Łukasz Trochym

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy ojciec, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem i ponosi koszty jego utrzymania, może ubiegać się o świadczenie wychowawcze, mimo że wyrok rozwodowy ustalił miejsce zamieszkania dziecka przy matce, a dodatkowo orzeczono zakaz kontaktów ojca z dzieckiem?
Ratio decidendi
Świadczenie wychowawcze przysługuje rodzicowi, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem i zaspokaja jego potrzeby, niezależnie od prawnego miejsca zamieszkania dziecka ustalonego w wyroku rozwodowym. Orzeczony zakaz kontaktów rodzica z dzieckiem, zwłaszcza w trybie zabezpieczenia, nie pozbawia go prawa do sprawowania pieczy nad dzieckiem i tym samym prawa do świadczenia wychowawczego, jeśli faktycznie opiekuje się dzieckiem i ponosi jego koszty utrzymania.
Stan faktyczny
Skarżący R. D. złożył wniosek o przyznanie świadczenia wychowawczego na syna P. D., który od listopada 2020 r. mieszka z nim. Matka dziecka, mimo pobierania alimentów, nie interesuje się synem. Organy administracji odmówiły przyznania świadczenia, opierając się na wyroku rozwodowym ustalającym miejsce zamieszkania dziecka przy matce oraz na postanowieniu sądu zakazującym ojcu kontaktów z dzieckiem. Skarżący podniósł, że faktycznie to on opiekuje się dzieckiem i ponosi jego koszty utrzymania, a matka nie sprawuje bezpośredniej opieki.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta m.st. Warszawy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Gabriela Nowak, sędzia WSA Bożena Marciniak, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta [...] z [...] sierpnia 2021 r. nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej jako "Kolegium/organ") decyzją z 25 października 2021 r., nr KOC/5999/Sw/21, po rozpatrzeniu odwołania R. D. (dalej jako "Skarżący"), utrzymało w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy (dalej jako "Prezydent/organ I instancji") z 19 sierpnia 2021 r., nr WSZ.ŚRA/SW/OPS/026854/21 odmawiającą przyznania Skarżącemu świadczenia wychowawczego na dziecko – P. D. na okres od 1 czerwca 2021 r. do 31 maja 2022 r. Zaskarżona decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z 1 lutego 2021 r. Skarżący wystąpił z wnioskiem do Prezydenta o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – P. D. . Ponadto Skarżący oświadczył, że jest rozwiedziony z matką syna P. D. , który od listopada 2020 r. mieszka z nim. Matka P. D. nie interesuje się synem oraz nie przekazuje żadnych środków finansowych na jego utrzymanie, chociaż pobiera alimenty w kwocie 1200 zł. Oświadczył także, że dziecko nie chce wrócić do matki (vide: oświadczenie z 7 kwietnia 2021 r.). Organ I instancji uzyskał także odpis prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. z 26 stycznia 2021 r. w sprawie o sygn. akt [...] zakazującego kontaktów Skarżącego z synem. Orzeczenie to stało się prawomocne w dniu 14 czerwca 2021 r. W dniu 29 kwietnia 2021 r. przeprowadzony został rodzinny wywiad środowiskowy w miejscu zamieszkania Skarżącego, z którego wynika, że syn P. D. zamieszkuje ze Skarżącym, który ponosi koszty jego utrzymania. Pracownik socjalny ustalił ponadto, że pomimo tego że zgodnie z wyrokiem sądu dziecko powinno być przy matce, P. D. nie chce mieszkać z matką, ponieważ się jej boi. Z kolei, pismem z 31 maja 2021 r. Wójt Gminy J. przekazał informację, iż J. G. również wystąpiła o świadczenie wychowawcze na syna P. D. . Do ww. pisma załączono również, przeprowadzony 12 maja 2021 r. przez pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w J. , wywiad środowiskowy z miejsca zamieszkania J. D. . Z wywiadu wynika, że P. D. mieszka z ojcem (Skarżącym), która nie respektuje prawomocnych orzeczeń sądu, według których miejsce zamieszkania P. D. powinno być przy matce – J. D. . J. G. podejmowała próby odebrania dziecka – bezskutecznie. Z kolei, J. G. widziała syna ostatni raz 5 marca 2021 r. na badaniach psychologicznych w Sądzie Okręgowym w W.. Od 6 listopada 2020 r. P. D. przebywa bezprawnie u Skarżącego. Według oświadczenia J. D. Skarżący nastawia syna przeciwko niej. Uwzględniając powyższe ustalenia faktyczne, decyzją z 19 sierpnia 2021 r., nr WSZ.ŚRA/SW/OPS/026854/21, Prezydent odmówił przyznania Skarżącemu świadczenia wychowawczego na dziecko – P. D. na okres 2021/2022. W uzasadnieniu ww. decyzji organ I instancji stwierdził, że po dokonaniu oceny całokształtu materiału dowodowego zebranego w sprawie, brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia z uwagi na treść wyroku Sądu Okręgowego dla W. z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt [...] , którym sąd orzekł rozwód Skarżącego z matką dziecka i ustalił miejsce zamieszkania dziecka w każdoczesnym miejscu pobytu matki. Nadto, postanowieniem z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w L. zakazał Skarżącemu kontaktów z dzieckiem oraz nie ustalił opieki naprzemiennej. Organ I instancji ustalił co prawda w wyniku wywiadu środowiskowego, że dziecko przebywa w miejscu zamieszkania ojca, jednakże w ocenie tego organu decydujące znaczenie w tej materii powinien mieć wyrok rozwodowy. Od tej powyższej decyzji organu I instancji odwołanie złożył Skarżący. Po rozpatrzeniu złożonego odwołania, decyzją z 25 października 2021 r., nr KOC/5999/Sw/21, Kolegium utrzymało w mocy ww. decyzję Prezydenta. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium wskazało, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia ma postanowienie Sądu Rejonowego w L., którym sąd ten zakazał kontaktów Skarżącego z dzieckiem oraz nie ustalił opieki naprzemiennej. Skoro bowiem wobec zainteresowanego orzeczono zakaz kontaktów z dzieckiem to w sprawie zachodzi przypadek, w którym Skarżący nie może, a wręcz nie ma prawa sprawować opieki nad małoletnim. W okolicznościach stanu faktycznego nie chodzi zatem już o ustalenie faktu sprawowania opieki. Zainteresowany będąc pozbawiony prawa do kontaktów z dzieckiem nie ma siłą rzeczy prawa do sprawowania pieczy nad małoletnim. To z kolei oznacza, iż dopóki orzeczenie to pozostaje w obrocie prawnym, zainteresowany nie ma możliwości skutecznego ubiegania się o świadczenie wychowawcze nie będąc uprawnionym do sprawowania opieki nad dzieckiem. Skargę na powyższą decyzję Kolegium wywiódł Skarżący, który podniósł w niej, że zaskarżona decyzja jest niezgodna z obowiązującymi przepisami w zakresie przyznawania świadczeń wychowawczych, zgodnie z którymi przedmiotowe świadczenie przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca. Skarżący wyjaśnił w uzasadnieniu skargi, że jego syn – P. D. faktycznie mieszka z nim a nie z matką – J. D. pomimo wydanych w sprawie orzeczeń sądowych. W związku z czym podniósł, że matka dziecka nie sprawuje bezpośredniej opieki nad synem, więc nie przyznanie mu świadczenia wychowawczego a przyznanie ich matce jest nieuzasadnione i sprzeczne z powołanymi przepisami ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Skarżący podniósł, że organy bezsprzecznie ustaliły, że to właśnie Skarżący faktycznie opiekuje się synem. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący wezwany do zajęcia stanowiska w przedmiocie wniosku Kolegium nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach kontroli działalności administracji publicznej sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, określającego prawa i obowiązki stron oraz prawa procesowego, regulującego postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a). Kontrola legalności obu zaskarżonych decyzji, tj. Kolegium z 25 października 2021 r. oraz Prezydenta z 19 sierpnia 2021 r., przeprowadzona przez Sąd orzekający z uwzględnieniem powyższych kryteriów wykazała, że ww. decyzje naruszają obowiązujące przepisy prawa w stopniu uzasadniającym konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego. Materialnoprawną podstawą podjętych przez organy obu instancji rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2019 r., poz. 2407 ze zm., dalej jako "u.p.p."), która określa warunki nabywania prawa do świadczenia wychowawczego oraz zasady przyznawania i wypłacania tego świadczenia. Przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p. określa, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a. Z kolei art. 5 ust. 2a u.p.p. stanowi, że w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500 zł miesięcznie na dziecko (art. 5 ust. 1 u.p.p.). Natomiast z art. 22 u.p.p. wynika, że: "W przypadku zbiegu prawa rodziców, (...) do świadczenia wychowawczego, świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, (...) który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Jeżeli opieka nad dzieckiem sprawowana jest równocześnie przez oboje rodziców, (...) świadczenie wychowawcze wypłaca się temu, kto pierwszy złoży wniosek. W przypadku gdy po złożeniu wniosku o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego przez rodzica, (...) drugi rodzic, (...) złoży wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego w związku z opieką nad tym samym dzieckiem, organ właściwy ustala kto sprawuje opiekę i w tym celu może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (...)." Stosownie natomiast do treści art. 15 ust.1 u.p.p., jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 5a (dotyczy osoby uprawnionej do świadczenia wychowawczego na dziecko umieszczone w domu pomocy społecznej) lub art. 22, wydatkowania świadczenia wychowawczego niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, organ właściwy oraz wojewoda mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej, a w przypadku przekształcenia ośrodka pomocy społecznej w centrum usług społecznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych - do dyrektora centrum usług społecznych, o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1507, 1622, 1690 i 1818), w celu weryfikacji tych wątpliwości. Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego dla W. z 26 kwietnia 2017 r., sygn. akt [...] , orzeczono o rozwiązaniu przez rozwód związku małżeńskiego zawartego pomiędzy R. D. a J. D.. W ww. orzeczeniu Sąd określił jako miejsce zamieszkania dziecka P. D. – każdorazowe miejsce zamieszkania matki. W sprawie nie jest kwestionowane również i to, że na mocy prawomocnego postanowienia z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w L. zakazał Skarżącemu kontaktów z dzieckiem oraz nie ustalił opieki naprzemiennej. Z ww. orzeczenia wynika, że jest ono wykonalne z dniem 14 czerwca 2021 r. Skarżący stoi na stanowisku, że pomimo treści postanowienia Sądu Rejonowego w L. z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt [...], to on sprawuje faktyczną opiekę nad swoim małoletnim synem – P. D., ponieważ syn nie mieszka razem z matką. Jak następnie ustalił organ I instancji, co zaaprobowało także Kolegium, powyższa okoliczność znalazła swoje odzwierciedlenie w wynikach obu wywiadów środowiskowych przeprowadzonych w trybie art. 15 u.p.p., w miejscach zamieszkania Skarżącego (w dniu 29 kwietnia 2021 r.) oraz J. D. (w dniu 12 maja 2021 r.). Organy obu instancji nie przeczą zresztą, że Skarżący faktycznie synem się opiekuje. Twierdzą natomiast, że samo faktyczne sprawowanie opieki nad dzieckiem nie może być podstawą do przyznania świadczenia wychowawczego na dziecko, w sytuacji gdy z prawomocnego orzeczenia rozwodowego wynika, że miejsce zamieszkania dziecka powinno być przy matce, a nie przy ojcu, który się nim opiekuje. Dodatkowo wskazują, że wydano orzeczenie o zakazie kontaktów ojca z synem. Powyższe stanowisko organów Sąd w składzie orzekającym uznaje za nieprawidłowe. Wskazać bowiem należy, że z treści art. 4 ust. 2 pkt 1-2 u.p.p. wynika, że na potrzeby ustalenia prawa matki lub ojca dziecka (opiekuna faktycznego) do świadczenia wychowawczego na dziecko ustawodawca odwołał się do atrybutów wspólnego zamieszkiwania i przebywania z dzieckiem, jak też zaspokajania jego potrzeb bytowych, wychowawczych i utrzymania dziecka. Kryterium "wspólnego zamieszkiwania", rozumianego być musi jako faktyczne miejsce zamieszkania, czyli fizyczne przebywanie dziecka u tego rodzica (lub opiekuna), który sprawuje faktyczną nad nim opiekę i faktycznie zaspokaja jego potrzeby życiowe. Zatem dla uzyskania świadczenia wychowawczego znaczenie ma nie tyle tzw. prawne miejsce zamieszkania dziecka (np. wskazane w wyroku rozwodowym), co faktyczne miejsce jego zamieszkiwania. Celem świadczenia wychowawczego jest bowiem częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p). Wobec tego istotne znaczenie dla meritum tego typu spraw mają przesłanki o charakterze faktycznym, które zdaniem Sądu, organy obu instancji wadliwie odrzuciły jako kryterium oceny w niniejszej sprawie (por. prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 719/18. LEX nr 3032622). Dlatego też odnosząc się do argumentacji organów dotyczącej sprzeczności ustalenia, że dziecko faktycznie zamieszkuje z ojcem, z ustaleniami wyroku rozwodowego, że miejsce zamieszkania dziecka ma być przy matce, wyjaśnić trzeba, że miejsce faktycznego pobytu dziecka należy odróżnić od miejsca jego zamieszkania w prawnym znaczeniu tego określenia. O prawnym miejscu zamieszkania stanowi art. 26 Kodeksu cywilnego. W stosunku do dziecka jest to tzw. domicilium necessarium, tj. miejsce zamieszkania określone ustawowo w zależności od miejsca zamieszkania innych osób bez względu na to, czy dziecko w rzeczywistości w danej miejscowości przebywa (E. Michniewicz-Broda, Komentarz do art. 26 Kodeksu cywilnego, Lex 2014). Przyjęta przez organy wykładnia prowadziłaby do skutku niezgodnego z celami u.p.p. Zgodnie z tym stanowiskiem rodzic dziecka, który faktycznie z nim zamieszkuje i ponosi koszty jego utrzymania traciłby prawo do świadczenia wychowawczego tylko dlatego, że w orzeczeniu sąd ustalił miejsce zamieszkania dziecka u drugiego z rodziców, z którym faktycznie dziecko nie zamieszkuje, a z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Z kolei, istotą postanowienia Sądu Rejonowego w L. z 26 stycznia 2021 r., sygn. akt [...], wydanego w trybie zabezpieczenia jest zakazanie Skarżącemu osobistej styczności z dzieckiem na czas trwania postępowania sądowego. Jak wskazuje orzecznictwo Sądu Najwyższego, prawo do osobistej styczności rodziców z dzieckiem nie jest elementem władzy rodzicielskiej (vide: postanowienia SN z dnia 7 listopada 2000 r., I CKN 1115/00; postanowienie SN z dnia 30 września 2020 r., III KK 272/20). Zgodnie z art. 95 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Jak wynika z powyższego przepisu, władza rodzicielska jest pojęciem szerszym niż piecza nad osobą dziecka, przy czym katalog elementów władzy rodzicielskiej nie jest zamknięty. Jednym z nich jest wspomniana piecza nad osobą dziecka. Wbrew jednak temu co twierdzi Kolegium, należy wyraźnie odróżnić władzę rodzicielską nad dzieckiem, w tym sprawowanie nad nim pieczy, od prawa do osobistej styczności z dzieckiem (art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego). Nie można bowiem postawić znaku równości, tak jak uczyniło to Kolegium, że orzeczony zakaz kontaktów Skarżącego z dzieckiem (tym bardziej w trybie zabezpieczenia) oznacza automatycznie pozbawienie Skarżącego prawa do sprawowania na swoim synem pieczy. Uszło wszak uwadze Kolegium, że prawo rodzica do kontaktów z dzieckiem jest całkowicie niezależne od sprawowania pieczy nad dzieckiem czy wykonywania władzy rodzicielskiej. Zgodnie bowiem z art. 113 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, niezależnie od władzy rodzicielskiej rodzice oraz ich dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów. Ponadto pogląd, że prawo do osobistej styczności z dzieckiem nie wchodzi w zakres władzy rodzicielskiej przeważył w orzecznictwie Sądu Najwyższego zanim jeszcze ustawodawca zdecydował się znowelizować wspomnianym przepis ustawą z dnia 6 listopada 2008 r. o zmianie ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (por. Jędrejek Grzegorz, Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz aktualizowany, opublikowano: LEX/el. 2019, oraz wskazane tam orzecznictwo: uchwała pełnego składu Izby Cywilnej SN z 18.03.1968 r., III CZP 70/66, OSNCP 1968/5, poz. 77; uchwała SN z 26.09.1983 r., III CZP 46/83, OSNC 1984/4, poz. 4; uchwała SN z 14.06.1988 r., III CZP 42/88, OSNC 1989/10, poz. 156; postanowienie SN z 5.05.2000 r., II CKN 761/00; uchwała SN z 21.10.2005 r., III CZP 75/05, LEX nr 156978; uchwała SN z 8.03.2006 r., III CZP 98/05, LEX nr 172365). Mając zatem powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, podnoszona przez organy obu instancji okoliczność orzeczonego zakazu kontaktu Skarżącego z synem nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zdaniem Sądu, dla przyznania prawa do przedmiotowego świadczenia istotne jest natomiast ustalenie, czy dziecko "wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu" ubiegającego się o to świadczenie podmiotu należącego do ustawowego kręgu osób uprawnionych. Wynika to bezpośrednio z treści powołanego art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p. odwołującego się bezpośrednio do "wspólnego zamieszkiwania i przebywania z dzieckiem, jak też zaspokajania jego potrzeb bytowych, wychowawczych i utrzymania dziecka". Tak więc, wspólne zamieszkiwanie dziecka z rodzicem lub opiekunem faktycznym determinuje przyznanie rozważanej formy wsparcia ze środków publicznych. Taką interpretację wzmacnia dodatkowo art. 22 u.p.p. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku zbiegu prawa rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka do świadczenia wychowawczego świadczenie to wypłaca się temu z rodziców, opiekunów prawnych dziecka lub opiekunów faktycznych dziecka, który faktycznie sprawuje opiekę nad dzieckiem. Ustawodawca przypisał zatem istotne znaczenie dla omawianego wsparcia finansowego rzeczywistemu wspólnemu zamieszkiwaniu dziecka z osobą uprawnioną, przy czym dziecko to powinno znajdować się na utrzymaniu osoby uprawnionej. Wyjątek w tej mierze mógłby dotyczyć, w świetle art. 5 ust. 2a u.p.p., jedynie przypadku orzeczenia opieki naprzemiennej. Jednak taka sytuacja w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy świadczy niezbicie, że Skarżący faktycznie opiekuje się małoletnim synem – P. D. , co zdaniem Sądu, bezsprzecznie wynika z ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Stałym miejscem zamieszkania P. D. jest właśnie miejsce zamieszkania jego ojca. P. D. pozostaje także na utrzymaniu Skarżącego. Wskazane wyżej atrybuty nie zostały jednak w niniejszej sprawie właściwie ocenione przez organy. Organy nie zaprzeczyły im nawet. Nie było zatem podstaw, aby odmówić Skarżącemu przyznania wnioskowanego świadczenia, skoro P. D. mieszka ze Skarżącym, która go wychowuje oraz ponosi koszty jego utrzymania zaspokajając tym samym jego potrzeby bytowe (jak wynika z akt sprawy matka nie partycypuje w kosztach utrzymania dziecka). Raz jeszcze należy powtórzyć, że celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowaniem dziecka, opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (art. 4 ust. 1 u.p.p), i chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi (faktycznemu albo prawnemu), to w istocie świadczenie to służy dziecku, ponieważ przyznawane jest na zaspokojenie konkretnych potrzeb dziecka, a nie rodzica (opiekuna faktycznego). Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że w niniejszej sprawie Prezydent wydał swą decyzję z naruszeniem art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p., a w konsekwencji także z mającym wpływ na wynik sprawy, istotnym naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Z kolei Kolegium, nie dostrzegając powyższych uchybień i pomijając zarzuty odwołania, także naruszyło tożsame przepisy prawa co organ I instancji oraz dodatkowo art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W konsekwencji prowadzi to do wniosku, że obie decyzje organów orzekających w niniejszej sprawie powinny zostać uchylone. Przy ponownym rozpatrzeniu niniejszej sprawy Prezydent weźmie pod uwagę zaprezentowaną w niniejszym wyroku ocenę prawną, w szczególności będzie miał na uwadze wyrażone w niniejszym uzasadnieniu stanowisko Sądu dotyczące wykładni i stosowania przepisów u.p.p. Weźmie zatem pod uwagę, że prawidłowo interpretowany przepis art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p. znajduje zastosowanie do sytuacji Skarżącego w ten sposób, że nie pozbawia go prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko – P. D. z powodu tego, że zgodnie z treścią orzeczenia rozwodowego, miejscem zamieszkania dziecka będzie każdorazowe miejsce zamieszkania jego matki. W sytuacji więc gdy w niniejszej sprawie nie zajdą żadne negatywne przesłanki do przyznania Skarżącemu świadczenia wychowawczego, Prezydent będzie zobowiązany świadczenie to przyznać. Z powyższych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji wyroku. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a., które to przepisy pozwalają na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, co umożliwiło Sądowi jej rozpoznanie we wspomnianym trybie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło