I SA/Wa 3472/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Szmydt Sędziowie: WSA Magdalena Durzyńska WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 lutego 2015 r. sprawy ze skargi J. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu. Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r., nr [...] odmówił J. Z. przyznania zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka niepełnosprawnego oraz rozpoczęcia roku szkolnego 2013/2014 i 2014/2015 dla J. Z. Decyzja powyższa została uznana za doręczoną, w trybie art. 44 § 4 kpa, J. Z. w dniu [...] grudnia 2013 r. Pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. J. Z. zakwestionowała prawidłowość powołanej decyzji i wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji. Jednocześnie wskazała, że poczta zawiadomiła ją o awizie po terminie, w którym możliwy byłby odbiór przesyłki, wobec czego, na skutek własnych starań kopię decyzji otrzymała osobiście w Urzędzie [...] w dniu [...] stycznia 2014 r. Przy czym cztery dni robocze to zbyt krótki termin dla matki opiekującej się niepełnosprawnym synem na ustosunkowanie się do decyzji, więc strona zawnioskowała o wydłużenie terminu do 14 dni od dnia zapoznania się z treścią pisma do złożenia odwołania od decyzji odmownej. Kolejnym pismem z dnia 21 stycznia 2014 r. J. Z. wniosła odwołanie od ww. decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. postanowieniem z dnia [...] października 2014 r., nr [...] odmówiło J. Z. przywrócenia terminu do złożenia przedmiotowego odwołania i stwierdziło uchybienie terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przywołał treść art. 39, 42, 43 i 44 k.p.a. oraz podniósł, że w okolicznościach niniejszej sprawy doręczenie odpisu decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2013 r. J. Z. nastąpiło w dniu [...] grudnia 2013 r., a zatem stosownie do art. 129 § 2 k.p.a. termin, do wniesienia odwołania od decyzji upłynął dnia [...] stycznia 2014 r. [...]. Zgodnie z art. 58 k.p.a § 1, 2 i 3 w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia usiania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne. Organ podniósł, że w rozpatrywanej sprawie dzień [...] stycznia 2014 r. był ostatnim dniem 14 - dniowego terminu do wniesienia odwołania, a zatem w tej dacie nie mogło nastąpić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Skoro w dniu złożenia wniosku o przywrócenie terminu strona nie uchybiła terminowi do złożenia odwołania, to wniosek ten jest bezprzedmiotowy. Dodatkowo należy zauważyć, że wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona miała obowiązek dopełnienia czynności - tj. wniesienia odwołania. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie odwołanie nie zostało wniesione wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Skoro nie zostały spełnione ustawowe przesłanki, to brak jest podstaw do przywrócenia terminu. Natomiast odwołanie sporządzone dnia 21 stycznia 2014 r. oraz wniesione dnia 22 stycznia 2014 r. nie zostało złożone w ustawowym terminie, który w świetle stanu faktycznego i prawnego sprawy upłynął dnia 13 stycznia 2014 r. Zachodzą zatem przesłanki do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła J. Z. kwestionując prawidłowość orzeczenia. W ocenie skarżącej termin do złożenia odwołania mijał dnia 23 stycznia 2014 r., a więc odwołanie złożone w dniu 22 stycznia 2014 r. zostało wniesione w terminie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało własne stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z innych względów niż w niej podniesione. Stan faktyczny w sprawie, dotyczący doręczenia skarżącej w dniu [...] grudnia 2013 r. decyzji organu I instancji, jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując te ustalenia, dokonane przez organ w zaskarżonym postanowieniu, dokonał kontroli tego postanowienia pod względem zgodności z prawem. W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Zgodnie z art. 129 § 2 kpa odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. Organ odwoławczy zobowiązany jest w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy wniesione zostało w terminie przewidzianym w art. 129 § 2 kpa. Stosownie zaś do treści art. 134 kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Natomiast stosownie do art. 128 kpa odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. Wystarczy, jeżeli z odwołania wynika, że strona nie jest zadowolona z wydanej decyzji. Przy czym w razie wątpliwości, czy dane pismo jest odwołaniem, należy kierować się treścią pisma (czy zawiera ono przejaw niezadowolenia z decyzji wydanej w I instancji) oraz, czy pismo to zostało wniesione w terminie do złożenia odwołania. O uznaniu pisma za odwołanie nie może decydować wyłącznie jego tytuł lub nagłówek. Wystąpienie strony kwalifikuje się jako odwołanie, gdy zawiera element negatywnego stosunku strony do wydanej decyzji, któremu strona dała wyraz. Jednocześnie nie ma przy tym znaczenia, czy zarzuty zostaną podniesione w uzasadnieniu odwołania, czy zgłoszone zostaną w terminie późniejszym, lecz przed rozstrzygnięciem sprawy przez organ odwoławczy (por. wyrok NSA z dnia 17 lutego 2009 r., sygn. akt II OSK 166/09, Lex Nr 557050, wyrok NSA z dnia 5 czerwca 2008 r., sygn. akt I OSK 888/07, wyrok NSA z dnia 11 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 458/07) Z treści zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że decyzja organu I instancji z dnia [...] listopada 2013 r. została doręczona skarżącej w dniu [...] grudnia 2013 r., w trybie art. 44 § 4 kpa. Termin do wniesienia odwołania od ww. orzeczenia upływał w dniu 14 stycznia 2014 r. Przy czym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uznało, że z odwołaniem od decyzji Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2013 r. J. Z. wystąpiła pismem z dnia 22 stycznia 2014 r., czyli po terminie określonym w art. 129 § 2 kpa. Jednocześnie organ II instancji uznał, że skarżąca pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. wystąpiła wyłącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania wskazanej czynności procesowej. W ocenie Sądu stanowisko organu o wystąpieniu przez skarżącą z odwołaniem po terminie jest wadliwe. Zauważyć bowiem trzeba, iż z treści pisma z dnia 13 stycznia 2014 r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania wynika, że J. Z. nie zgadza się z decyzją organu I instancji, ale potrzebuje więcej czasu na ustosunkowanie się do jej treści. Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem organu II instancji, iż J. Z. z odwołaniem od decyzji wystąpiła dopiero pismem z dnia 21 stycznia 2014 r. W okolicznościach sprawy nie budzi bowiem wątpliwości, że strona złożyła odwołanie pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. Natomiast pismo z dnia 21 stycznia 2014 r. należało potraktować jako uzupełnienie odwołania z dnia 13 stycznia 2014 r. poprzez jego uzasadnienie. Wobec powyższego wbrew opinii Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. przyjąć trzeba, że skarżąca złożyła odwołanie w terminie, tj. w dniu 13 stycznia 2014 r., a nie w dniu 21 stycznia 2014 r. Zwłaszcza, że zasadą postępowania administracyjnego wyrażoną m.in. w art. 63, 65, 128 i 149 kpa jest jego odformalizowanie, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony bez zbędnego formalizmu. Przy czym jeżeli żądanie strony jest zredagowane niezrozumiale organ administracji publicznej powinien wezwać stroną do sprecyzowania treści żądania. Podkreślić należy, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 kpa). Organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli (art. 8 kpa). W ocenie Sądu organy administracji publicznej mają obowiązek badania, bez względu na tytuł pisma i jego formalną zawartość, jaki był zamiar składającej je strony. Jeżeli natomiast istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do treści pisma, organ administracji powinien wezwać stronę do sprecyzowania charakteru składanego wniosku. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że Kolegium nieprawidłowo oceniło dowody zgromadzone w sprawie, wobec czego sprawa powinna zostać skierowana do ponownego rozpatrzenia, jako że przedstawione uchybienie proceduralne miało decydujące znaczenie dla wyniku postępowania. W niniejszej sprawie organ, jak już przedstawiono wyżej, bezpodstawnie uznał, iż odwołanie skarżącej stanowi jedynie pismo z dnia 21 stycznia 2014 r., co skutkowało uznaniem złożenia odwołania po terminie. Z akt sprawy wynika natomiast, iż skarżąca odwołanie wniosła w terminie pismem z dnia 13 stycznia 2014 r. Jednocześnie potraktowanie tego pisma przez organ II instancji jedynie jako wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej, w sytuacji, gdy strona składając ww. pismo terminowi nie uchybiła wydaje się być niecelowe. Ponadto zauważyć należy, że – jak wynika z akt administracyjnych sprawy – organ odwoławczy w korespondencji prowadzonej ze skarżącą nie pouczył ją, iż pismo z dnia 13 stycznia 2014 r. złożyła z zachowaniem terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji. Jednocześnie Kolegium nie zaprzeczyło twierdzeniu skarżącej o tym, że stawiła się ona osobiście w Urzędzie [...] aby zapoznać się z korespondencją, przy czym z akt sprawy, ani z wyjaśnień skarżącej, nie wynika aby organ I instancji ustosunkowując się do zarzutów strony pouczył skarżącą o terminie i formie złożenia odwołania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. uwzględni zaprezentowane stanowisko Sądu i stosując się do warunkujących prawidłowość postępowania administracyjnego przepisów i zasad postępowania wyda rozstrzygnięcie odpowiadające prawu. Biorąc natomiast pod uwagę wymogi określone w art. 107 § 3 kpa organ w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia przedstawi swoje stanowisko, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną oraz wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej zaistniałej w rozpatrywanej sprawie. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji