I SA/Wa 369/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Łukasz Trochym, sędzia WSA Bożena Marciniak (spr.), asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska, Protokolant referent Anna Kaczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w Warszawie na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 15 grudnia 2022 r. nr KKU-48/22 w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości oddala skargę. Decyzją z 15 grudnia 2022 r., nr KKU-48/22, Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa, po rozpoznaniu odwołania Gminy Miasta Łódź, w pkt 1 uchyliła decyzję Wojewody Łódzkiego z 17 lutego 2022 r., nr GN- IV.7532.114.2020.BM, zaś w pkt 2 stwierdziła nabycie przez Gminę Miasto Łódź z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym; Pismem z 24 marca 2020 r. Prezydent Miasta Łodzi wystąpił do Wojewody Łódzkiego o podjęcie rozstrzygnięcia w sprawie komunalizacji z mocy prawa nieruchomości położonej w Łodzi opisanej szczegółowo w sentencji decyzji. Decyzją z 17 lutego 2022 r. Wojewoda Łódzki odmówił stwierdzenia nieodpłatnego nabycia przez Gminę Miasto Łódź nieruchomości Skarbu Państwa położonej w Łodzi na szlaku kolejowym [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 129018 m2, obręb [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-[...] w Łodzi, [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji podniósł, że z zebranej dokumentacji inwentaryzacyjnej wynika, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa. Podstawą nabycia tej własności był artykuł 713 Kodeksu Napoleona, zgodnie z którym majątek niemający właściciela należy do państwa. Powyższe potwierdzono wpisem w dziale II księgi wieczystej [...]. Ponadto, w archiwalnym wypisie z rejestru gruntów w dacie 27 maja 1990 r. wskazano działkę nr [...], w skład której obecnie wchodzi, między innymi, działka stanowiąca przedmiot postępowania. W opisywanym wypisie pozostawała ona we władaniu Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych i stanowiła użytek "Tk" - tereny kolejowe. Wojewoda wskazał również, że z pisma Polskich Kolei Państwowych S. A. (dalej jako "PKP") z 19 lutego 2021 r. wynika, że na dzień 27 maja 1990 r. wskazana nieruchomość stanowiła tereny kolejowe przynależne do linii kolejowej nr [...], [...], w tym przyległy pas gruntu stanowiący teren ochronny służący prawidłowej eksploatacji linii kolejowej. Oceniając czy w sprawie doszło do komunalizacji spornej nieruchomości Wojewoda wskazał na art. 7 aktu rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 97, poz. 568). Podniósł, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ww. rozporządzenia przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe prowadząc eksploatację wszystkich linii kolejowych zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji obejmuje w zarząd i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy, który to wyodrębnia się z ogólnego majątku Skarbu Państwa (art. 6 ust. 1). Organ przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 30 stycznia 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1901/07 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1956/10 i wskazał, że bez względu więc na to, czy PKP legitymuje się obecnie dokumentem wykazującym przekazanie mu konkretnego gruntu, może ona udowadniać wszelkimi środkami dowodowymi, że konkretna nieruchomość była gruntem związanym z funkcjonowaniem kolei i wobec tego była w zarządzie PKP. Fakt ten stanowi przeszkodę do komunalizacji mienia. Wobec powyższego, w ocenie Wojewody, PKP legitymowały się w dniu 27 maja 1990 r. prawem zarządu do spornej nieruchomości, co wyklucza możliwość jej komunalizacji z mocy prawa. Organ dodał, że nawet w przypadku przyjęcia odmiennego stanowiska w przedmiotowej sprawie znalazłby zastosowanie art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r., zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe), o którym mowa w art. 5 ust. 1 - 3, nie staje się mieniem komunalnym, jeżeli składniki tego mienia w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 27 maja 1990 r., należą do przedsiębiorstw państwowych lub jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim, który jest jednym z przepisów wyłączających zastosowanie powołanego art. 5 ust. 1. Wojewoda podkreślił, że ustawowo powierzone w zarząd PKP (jako stan faktyczny) mienie pozwalało tej jednostce realizować zadania, to jest cel społeczno-gospodarczy oraz stanowić podstawę do działania tej jednostki w imieniu własnym jak i Skarbu Państwa w stosunku do powierzonego mienia. Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Gmina Miasto Łódź zarzucając wydanie decyzji w oparciu o nieaktualne orzecznictwo. Skoro bowiem nie ustalono istnienia tytułu prawnego dla przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" to przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. należała do terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, co wynika z art. 3 ust. 1 i 2 i art. 6 ust. 1 ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości i w konsekwencji podlega z mocy prawa komunalizacji. Decyzją z 15 grudnia 2022 r. Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa w pkt 1 uchyliła decyzję Wojewody Łódzkiego z 17 lutego 2022 r., zaś w pkt 2 stwierdziła nieodpłatne nabycie przez Gminę Miasto Łódź z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r., prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w Łodzi na szlaku kolejowym Łódź [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 129018 m2, obręb [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi[...] w Łodzi, [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść stanowiącego podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji art. 5 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych. Komisja wskazała, że w sprawie nie budzi sporu, że przedmiotowa nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Skarbu Państwa na podstawie artykułu 713 Kodeksu Napoleona, zgodnie z którym majątek niemający właściciela należy do państwa, co potwierdza wpis w dziale II księgi wieczystej Nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi. [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Organ podniósł, że kolejną kwestią niezbędną do wyjaśnienia przyczyn komunalizacji mienia na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. jest ustalenie, czy przedmiotowe mienie należało w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego. W celu wyjaśnienia co należy rozumieć pod pojęciem "należące do" organ odwoławczy przywołał regulacje ustawy z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz orzecznictwo sądów administracyjnych dotyczące tego zagadnienia. W ocenie Komisji, z akt sprawy nie wynika aby w formie prawem przewidzianej przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd lub użytkowanie na rzecz spółki PKP. Tylko zaś wówczas sporna nieruchomość nie należałaby do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Komisja podniosła, że faktyczne władanie mieniem przez PKP bądź jej poprzedników prawnych nie stanowi negatywnej przesłanki do jego komunalizacji. Decyzja komunalizacyjna ma bowiem charakter deklaratoryjny i potwierdza jedynie przejście prawa własności danego składnika mienia ze Skarbu Państwa na właściwą gminę. Ponadto, dowodu ustanowienia zarządu w sensie prawnym nie mogą stanowić zapisy ewidencji gruntów. Podstawową cechą rejestru ewidencji gruntów i budynków jest bowiem stwierdzenie, że zawarte w nich zapisy mają jedynie charakter techniczno- deklaratoryjny. Organ podkreślił również, że prawo zarządu PKP do spornej nieruchomości nie powstało z mocy samego prawa, bez konieczności wydawania decyzji administracyjnej w tym przedmiocie. Na poparcie powyższego Komisja przywołała ukształtowaną linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdzie wyrażono pogląd, że przepisy ustawy o przedsiębiorstwie państwowym PKP, jako aktu o charakterze ogólnym (abstrakcyjnym), nie regulowały stanu prawnego konkretnych nieruchomości, ale mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia. Z kolei akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, mają charakter ogólnych aktów normatywnych. Te akty również nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości, lecz mogły stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Komisja podniosła również, że powołane w decyzji Wojewody orzeczenia sądów administracyjnych mają charakter odosobniony, całkowicie sprzeczny z obecną jednolitą linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, a w szczególności z uchwałą składu siedmiu sędziów NSA z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16. Zdaniem organu, w sprawie nie znajdzie również zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Wykaz przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym lub ponadwojewódzkim określa rozporządzenie Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r., w którym brak jest przedsiębiorstwa państwowego Polskie Koleje Państwowe. W dniu 27 maja 1990 r. PKP nie wykonywała zadań należących do właściwości organów administracji rządowej, sądów oraz organów władzy państwowej. Fakt, że organem założycielskim przedsiębiorstwa był minister nie oznacza, że wykonywane przez nie zadania należą do właściwości organów administracji rządowej (por. wyrok NSA z 13 maja 2008 r., sygn. akt I OSK 760/07, Lex nr 505356). Tym samym, zdaniem Komisji, brak jest podstaw do przyjęcia, że przedmiotowa nieruchomość była wyłączona z komunalizacji na rzecz właściwej gminy w trybie art. 11 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyły Polskie Koleje Państwowe S. A. w Warszawie wnosząc o jej uchylenie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów: 1) prawa materialnego, to jest art. 5 ust.1 pkt. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.) przez uznanie, że z powołanych przepisów wynika, że do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarczające jest ustalenie, że dana nieruchomość nie była objęta prawem zarządu państwowej jednostki organizacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten warunkuje wydanie decyzji komunalizacyjnej ustaleniem, że dana nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, oraz poprzez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r. znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym, 2) prawa materialnego, to jest art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 16 ustawy z 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz.U. Nr 26, poz. 138 ze zm.) w związku z art. 38 ust. 1, 2 i 3 ustawy z 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. Nr 24, poz. 122) przez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu, a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę, oraz że z przepisów prawa wynika, że przedsiębiorstwo państwowe PKP gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również że mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji PKP w dniu wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe PKP w toku jego dalszej działalności, 3) prawa materialnego, to jest art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 roku - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych ( Dz. U. Nr 32 poz. 191 ze zm.) w związku z art. 34 oraz 34a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 146) poprzez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego PKP oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji. W obszernym uzasadnieniu skargi przedstawiono argumentację na poparcie podniesionych w niej zarzutów. W odpowiedzi na skargę Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa wniosła o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W niniejszej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej, którą organ odwoławczy uchylił decyzję Wojewody Łódzkiego z 17 lutego 2022 r. i stwierdził nieodpłatne nabycie przez Gminę Miasto Łódź z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa położonej w Łodzi na szlaku kolejowym Łódź [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o pow. 129018 m2, obręb [...], uregulowanej w księdze wieczystej KW nr [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla Łodzi-[...] w Łodzi, [...] Wydział Ksiąg Wieczystych. Nabycie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm.), zwanej dalej "ustawą" lub "ustawą z 10 maja 1990 r." Zgodnie z powołanym przepisem, jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, przedsiębiorstw państwowych dla których rady narodowe i terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego pełnią funkcję organów założycielskich, zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych powołanym wyżej organom staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy (tj. w dniu 27 maja 1990 r.) z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Z treści powołanej normy jednoznacznie wynika, że przedmiotem komunalizacji jest wyłącznie mienie ogólnonarodowe (państwowe). Decydujące znaczenie dla komunalizacji następującej z mocy prawa ma zaś stan faktyczny i prawny mienia ogólnonarodowego istniejący w dacie wejścia w życie ustawy. Rozpoznając sprawę Komisja przyjęła, że stanowiąca przedmiot postępowania nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła własność Państwa i należała do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego. Spełniała zatem przesłanki określone w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy. Organ odwoławczy uznał, że skarżącej nie przysługiwało do przedmiotowej nieruchomości w dniu 27 maja 1990 r. prawo zarządu, gdyż nie legitymowała się dokumentem potwierdzającym uzyskanie prawa zarządu (użytkowania) spornej nieruchomości. Po analizie akt sprawy Sąd uznał stanowisko organu odwoławczego za prawidłowe. Jak trafnie przyjmuje się w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych użyte w art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy sformułowanie "należące do" oznacza przynależność mienia państwowego do wymienionych w nim podmiotów w sensie prawnym (rozumianym jako posiadanie określonego tytułu prawnego), a nie faktycznym (por. wyrok NSA z 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 593/09, Lex nr 595433). Samo faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot nie stanowi bowiem negatywnej przesłanki uniemożliwiającej komunalizację mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 ustawy następowała z mocy prawa z dniem jej wejścia w życie (tj. z dniem 27 maja 1990 r.). W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie prezentowane jest również słuszne stanowisko, że ciężar wykazania spełniania przesłanki sprawowania zarządu jako przesłanki wyłączającej komunalizację spoczywa na podmiocie zainteresowanym (por. wyrok WSA w Warszawie z 9 marca 2023 r., I SA/Wa 2808/22, Lex nr 3519866), a istnienia zarządu nie można domniemywać (por. wyroki NSA z 10 czerwca 1998 r., I SA 1989/97, Lex nr 45054 oraz 5 listopada 1999 r., I SA 2240/98, Lex nr 47368). Jak trafnie stwierdził organ odwoławczy, ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie wynika aby skarżąca dysponowała jakimkolwiek tytułem prawnorzeczowym do spornej nieruchomości (czy to w formie decyzji czy umowy), który ustanowiłby na jej rzecz zarząd bądź użytkowanie. Podkreślić trzeba, że sam fakt korzystania przez przedsiębiorstwo z nieruchomości co do zasady prawa zarządu nie kreował i nie kreuje. Zarząd jest bowiem prawną formą władania nieruchomością. Dla oceny jego istnienia (jako przeszkody komunalizacji) mają znaczenie dwa elementy: dzień wejścia w życie ustawy oraz obowiązujące wówczas przepisy pozwalające stwierdzić, że w tym dniu określone mienie należało do przedsiębiorstw państwowych pod określonym tytułem prawnym. Obowiązująca w tym czasie ustawa z 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości przewidywała powstanie zarządu w ściśle określony sposób. Stosownie do art. 38 ust. 2 powołanej ustawy mogło to nastąpić w drodze: decyzji terenowego organu administracji państwowej albo zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi bądź umowy o nabyciu nieruchomości. Tylko zatem dysponowanie przez skarżącą tego rodzaju tytułem prawnorzeczowym świadczyłoby o tym, że sporna nieruchomość w dniu 27 maja 1990 r. nie należała do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej i z tego powodu nie podlegała komunalizacji z mocy prawa. Jak już jednak wyżej stwierdzono, tego rodzaju indywidualnym aktem skarżąca nie dysponuje. Brak takiego dokumentu ma natomiast decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, gdyż o zarządzie nie świadczy samo przeznaczenie nieruchomości lub jej wykorzystywanie pod infrastrukturę kolejową. Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie w ugruntowanym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz uchwałach składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 27 lutego 2017 r., sygn. akt I OPS 2/16 (opubl. w: ONSAiWSA 2017/4/59) i 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17 (opubl. w: ONSAiWSA 2018/3/42). W powołanych uchwałach wskazano, że pozostawanie nieruchomości we władaniu przedsiębiorstwa PKP bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99 z późn. zm.) oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. NSA podniósł, że od czasu uchylenia ustawą z 1960 r. o kolejach rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, nie został uchwalony żaden akt prawny przyznający PKP nabycie prawa zarządu ex lege. Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela powyższy pogląd i argumentację przedstawioną na jego poparcie. Za trafne Sąd uznaje również utrwalone w orzecznictwie stanowisko, że o tytule prawnym do konkretnie oznaczonej nieruchomości nie mogą stanowić akty ogólne regulujące status przedsiębiorstwa w sytuacji, gdy nie zostało ustalone, aby zostały wydane decyzje uprawnionych organów państwowych o przekazaniu nieruchomości w zarząd lub użytkowanie przedsiębiorstwa. Akty regulujące status prawny przedsiębiorstwa PKP oraz akty ustawowe i wykonawcze, na podstawie których przeprowadzono nacjonalizację kolei, miały charakter ogólnych aktów normatywnych i nie regulowały stanu prawnego konkretnej nieruchomości. Mogły one jedynie stanowić podstawę do podejmowania aktów indywidualnych dotyczących poszczególnych składników mienia ogólnonarodowego. Ponadto, zgodnie z art. 6 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (w brzmieniu obowiązującym na dzień wejścia w życie ustawy z 10 maja 1990 r.) terenowe organy administracji państwowej zarządzały gruntami państwowymi, które nie zostały oddane w zarząd, użytkowanie lub użytkowanie wieczyste. O tym natomiast, że terenowym organem administracji państwowej, o którym mowa w tym przepisie jest organ stopnia podstawowego przesądza art. 3 ust. 2 ustawy stanowiąc, że ilekroć w ustawie jest mowa o radach narodowych lub terenowych organach administracji państwowej bez bliższego określenia, rozumie się przez to rady narodowe stopnia podstawowego lub terenowe organy administracji państwowej stopnia podstawowego o właściwości szczególnej do spraw geodezji i gospodarki gruntami. Brak zatem tytułu prawnego PKP w dniu 27 maja 1990 r. do stanowiącej własność państwową nieruchomości, potwierdzonego decyzją administracyjną lub umową, o których mowa w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości oznacza, jak podkreślono w powołanych wyżej uchwałach Naczelnego Sądu Administracyjnego, że nieruchomość ta należała wówczas do terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z 10 maja 1990 r. Słusznie przyjęła też Komisja, że w rozpoznawanej sprawie nie znajdzie zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z 10 maja 1990 r. Przepis ten wyłącza z komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym. Po pierwsze, sformułowanie "należące" do przedsiębiorstw państwowych oznaczało należenie mienia państwowego do tych podmiotów w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym. Chodziło zatem o posiadanie określonego tytułu prawnego (którego skarżąca do spornej nieruchomości nie miała). Po drugie, przedsiębiorstwo takie powinno być umieszczone w wykazie określonym przez Radę Ministrów zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy. W wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) nie zostało ujęte przedsiębiorstwo państwowe Polskie Koleje Państwowe. Za niezasadne Sąd uznał również powoływanie się przez skarżącą na art. 34 i art. 34a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe". W wyroku z 12 kwietnia 2005 r., sygn. akt K 30/03 (opubl. w: OTK-A 2005/4/35) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że art. 1 pkt 9 i art. 5 ustawy z 28 marca 2003 r. o zmianie ustawy o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" oraz o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 80, poz. 720) nie dotyczy komunalizacji z mocy prawa, o której mowa w art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 10 maja 1990 r. Art. 1 pkt 19 ustawy nowelizującej z 28 marca 2003 r. wprowadził do powołanej wyżej ustawy z 8 września 2000 r. art. 34a w następującym brzmieniu: "Grunty, o których mowa w art. 34, z dniem 1 czerwca 2003 r. nie podlegają komunalizacji na podstawie przepisów ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 z późn. zm.)". Prawidłowe rozumienie tych przepisów, z uwzględnieniem stanowiska Trybunału, oznacza że art. 34 i art. 34a nie dotyczą gruntów, których komunalizacja nastąpiła z mocy prawa (art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z 10 maja 1990 r.), lecz gruntów, o których mowa w art. 5 ust. 3 i 4 tej ustawy (por. wyrok NSA z 3 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1417/11, Lex nr 1341435). Podsumowując, zdaniem Sądu, prawidłowo uznał organ odwoławczy, że w niniejszej sprawie wystąpiły wszystkie przesłanki warunkujące komunalizację spornej nieruchomości. W konsekwencji prawidłowo Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa uchyliła decyzję Wojewody Łódzkiego 17 lutego 2022 r. i jednocześnie stwierdziła nieodpłatne nabycie przez Gminę Miasto Łódź z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. prawa własności spornej nieruchomości. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) orzekł jak w sentencji.