I SA/Wa 407/18

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwiększenia liczby godzin pomocy w formie usług opiekuńczych postanawia 1) odmówić J. J. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym J. J., zwana dalej wnioskodawczynią, wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawczyni prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu emerytury w wysokości [...] zł netto miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni wskazała, że jest osobą przewlekle chorą z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności (I grupa inwalidzka). Zaznaczyła, że utrzymuje się wyłącznie z niskiej emerytury i nie stać jej na poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Wnioskodawczyni podała, że posiada budynek gospodarczy (obora) zaadoptowany na cele mieszkalne o powierzchni [...] m ² oraz mieszkanie wraz z ogródkiem o powierzchni [...] m ². Innych nieruchomości, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł wnioskodawczyni oświadczyła, że nie posiada. Jako stałe miesięczne zobowiązania wnioskodawczyni wskazała opłaty ponoszone na zakup butli z gazem, energię elektryczną, wywóz śmieci, wodę, usługi pralnicze w wysokości [...] zł. Dodała, że ponosi także wydatki związane z zakupem leków, dojazdami na rehabilitację w wysokości [...] zł. W sumie miesięczne wydatki stałe ponoszone przez wnioskodawczynię wynoszą [...] zł. Zarządzeniem z [...] kwietnia 2018 r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie gdzie mieszka, gdyż w nadesłanym formularzu wskazała, że posiada budynek gospodarczy o powierzchni [...] m ² zaadoptowany na cele mieszkalne oraz mieszkanie wraz z ogródkiem o powierzchni [...] m ². Zapytano, czy wnioskodawczyni ponosi koszty utrzymania budynku gospodarczego o powierzchni [...] m ², jak również koszty utrzymania mieszkania wraz z ogródkiem o powierzchni [...] m ², jeśli tak, należało wymienić jakie i podać ich orientacyjną miesięczną wysokość. Zwrócono się do wnioskodawczyni z zapytaniem, czy uzyskuje dochody z tytułu wynajmu budynku gospodarczego o powierzchni [...] m ² zaadoptowanego na cele mieszkalne lub z tytułu wynajmu mieszkania wraz z ogródkiem o powierzchni [...] m ², jeśli tak, należało podać wysokość dochodu uzyskiwanego miesięcznie z tytułu wynajmu. Zapytano wnioskodawczynię skąd posiada środki finansowe na zakup żywności lub odzieży, skoro [...] zł przeznacza na zakup leków i dojazdy na rehabilitację, a [...] zł na zakup butli z gazem, energię elektryczną, wywóz śmieci, wodę zimną, opłaty za usługi pralnicze, co w sumie stanowi kwotę [...] zł, a emerytura wnioskodawczyni wynosi [...] zł netto miesięcznie. Odpowiedzi na powyższe wezwanie należało udzielić wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wnioskodawczyni otrzymała wezwanie w dniu [...] maja 2018 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a zatem termin do nadesłania ww. wyjaśnień upłynął z dniem [...] maja 2018 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawczyni nie nadesłała żadnych dodatkowych wyjaśnień. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Stosownie do treści art. 245 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 t.j.) zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia – na co wskazuje użyty w art. 246 P.p.s.a zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji natomiast gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W ocenie orzekającego dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. Z tego względu, zarządzeniem z [...] kwietnia 2018 r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dodatkowych informacji. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania wnioskodawczyni nie nadesłała żadnych dodatkowych wyjaśnień. W szczególności nie podała gdzie mieszka, czy w zaadoptowanym na cele mieszkalne budynku gospodarczym o powierzchni [...] m ² czy w mieszkaniu z ogródkiem o powierzchni [...] m ². Nie wiadomo, czy wnioskodawczyni uzyskuje dochody z tytułu wynajmu ww. budynku gospodarczego lub z tytułu wynajmu mieszkania wraz z ogródkiem o powierzchni [...] m ², a jeśli tak, to jakie uzyskuje z tego tytułu dochody. Wnioskodawczyni nie wyjaśniła, czy ponosi zarówno koszty utrzymania budynku gospodarczego, jak i koszty utrzymania mieszkania z ogródkiem, czy też koszty te ponosi ktoś inny, np. osoba wynajmująca lub mieszkającą w budynku lub mieszkaniu. Wnioskodawczyni nie ustosunkowała się w żaden sposób do tego skąd posiada środki finansowe na zakup żywności lub odzieży skoro w sumie na opłaty, zakup leków i dojazdy na rehabilitację przeznacza kwotę w wysokości [...] zł, a emerytura wnioskodawczyni wynosi [...] zł netto miesięcznie. Wskazać należy, że celem wezwania było ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni poprzez zestawienie wysokości uzyskiwanego przez nią dochodu z wysokością ponoszonych wydatków. W tym celu zapytano wnioskodawczynię, czy ponosi opłaty zarówno za mieszkanie jak i budynek zaadoptowany na cele mieszkalne i czy uzyskuje dodatkowy dochód z tytułu wynajmu jednej z dwóch posiadanych nieruchomości. Wezwano także do wyjaśnienia skąd posiada środki finansowe na bieżące potrzeby życia codziennego (zakup żywności, odzieży) skoro na opłaty i leczenie przeznacza cały uzyskiwany przez siebie dochód z tytułu emerytury. Wnioskodawczyni nie udzieliła jednak odpowiedzi na wezwanie. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie wyjaśniła wyczerpująco istotnych kwestii wskazanych powyżej. Uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było kluczowe dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Niepełne i ogólnikowe wyjaśnienia co do sytuacji materialnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy strona wnosi o przyznanie prawa pomocy powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W sprawach o przyznanie prawa pomocy orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane uniemożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego, nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt I GZ 371/10). Przyznanie prawa pomocy jest zatem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o pełne dane dotyczące, sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawczyni nie przedstawiła wyczerpujących informacji na podstawie których orzekający mógłby ocenić jej rzeczywiste możliwości finansowe. Nie sposób pozytywnie rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy opierając się na niepełnych danych przedstawionych przez wnioskodawczynię. Mając na uwadze powyższe uznano, że wnioskodawczyni nie wykazała, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jednocześnie ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawczyni, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249 a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku wnioskodawczyni o zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.