I SA/Wa 418/19

WyrokWSA w Warszawie2019-11-06

Skład orzekający: Elżbieta Sobielarska, Monika Sawa, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej jest obarczona wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa?
Ratio decidendi
Decyzja administracyjna wydana wobec osoby zmarłej jest obarczona wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 KPA). Postępowanie administracyjne musi toczyć się wobec strony posiadającej zdolność prawną, która kończy się z chwilą śmierci. W przypadku śmierci strony, prawa i obowiązki powinny przejść na jej następców prawnych, niezależnie od tego, czy organ posiadał o tym informację.
Stan faktyczny
Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta złożył skargę na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju, która odmówiła stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody z 2012 r. dotyczącej nabycia z mocy prawa przez Województwo własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Skarżący zarzucił, że decyzja Wojewody została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ nie ustalono wszystkich stron postępowania, a także że zaskarżona decyzja Ministra została skierowana do osoby zmarłej. Sąd stwierdził nieważność decyzji Ministra.
Rozstrzygnięcie
1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego Skarbu Państwa – reprezentowanego przez Prezydenta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: sędzia WSA Monika Sawa sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Skarbu Państwa reprezentowanego przez [...] na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju na rzecz skarżącego Skarbu Państwa – reprezentowanego przez Prezydenta [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Inwestycji i Rozwoju decyzją z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Prezydenta [...] o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., stwierdzającej nabycie z mocy prawa dniem 1 stycznia 1999 r., przez Województwo [...], prawa własności nieruchomości o pow. [...] m2, zajętej pod część drogi publicznej wojewódzkiej nr [...] - ul. [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr: [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...] i [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], opisanych w zbiorze dokumentów [...] Hip. Nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności powyższej decyzji. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan sprawy: Wojewoda [...], działając na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.), decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. stwierdził nabycie przez Województwo [...] prawa własności nieruchomości o pow. [...] m2, zajętej pod część drogi publicznej wojewódzkiej nr [...] - ul. [...] w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr: [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...] i [...] o pow. [...] m2 w obrębie [...], opisanych w zbiorze dokumentów [...] Nr [...]. Pismem z dnia [...] listopada 2014 r. Prezydent [...], wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności i wstrzymanie wykonania ww. decyzji z dnia [...] grudnia 2012 r. podnosząc, iż w sprawie zaistniała przesłanka wynikająca z art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, tj. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, bowiem z wypisu z rejestru gruntów dla dz. ew. [...] z obrębu [...] z dnia [...] września 2008 r. oraz dla dz. ew. [...] z obrębu [...]z dnia [...] września 2008 r. wynika, że jako właściciela w 3/5 części nieruchomości wpisano "właściciel nieustalony", a zatem w ocenie wnioskodawcy organ wojewódzki nie zawiadomił wszystkich osób będących stronami w sprawie o wszczęciu postępowania. Rozpatrując wniosek organ podkreślił, że celem postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest jedynie ustalenie, czy dana decyzja dotknięta jest jedną z wad enumeratywnie wymienionych w art. 156 § 1 Kpa. Jak wskazał bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 6 maja 2010 r. sygn. akt II OSK 739/09 ocena organu administracji, orzekającego w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej, dotyczy wyłącznie tego, czy kwestionowana w tym trybie decyzja jest dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 Kpa. W tym więc postępowaniu organ nadzorczy nie poddaje analizie całego postępowania zwykłego, lecz jedynie, mając na uwadze zaskarżoną decyzję, kontroluje, czy jej wydanie może się wiązać z zaistnieniem którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie. W postępowaniu nieważnościowym nie ma więc co do zasady miejsca na prowadzenie postępowania dowodowego w takim zakresie, jaki jest wymagany w zwykłym postępowaniu administracyjnym. Prowadząc postępowanie w trybie art. 73 ww. ustawy organ obowiązany jest ustalić stan prawny i faktyczny istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r., a następnie wykazać spełnienie bądź niespełnienie przesłanek wymienionych w tym przepisie. W przedmiotowej sprawie Prezydent [...] wskazał, że w jego ocenie decyzja Wojewody [...] [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...] została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ wojewódzki zaniechał obowiązkowi zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w prowadzonym postępowaniu. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Nabycie własności nieruchomości z mocy prawa na podstawie w/w art. 73 ust. 1 nastąpiło zatem jeżeli w dniu 31 grudnia 1998 r. spełnione zostały łącznie następujące przesłanki: nieruchomość nie była własnością Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nieruchomość była zajęta pod drogę publiczną, nieruchomość pozostawała we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego. Przesłanki określone w art. 73 ust. 1 w/w ustawy muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie chociażby jednej z nich wyklucza możliwość nabycia przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego z dniem 1 stycznia 1999 r. prawa własności nieruchomości na podstawie tego przepisu. Z wypisu z rejestru gruntów z dnia [...] września 2008 r. wynika, że działka nr [...] i [...] stanowi nieruchomość objętą [...] Nr [...]. Zgodnie z zaświadczeniem Sądu Rejonowego w [...],[...] Wydziału Ksiąg Wieczystych [...] z dnia [...] maja 2009 r. o prowadzeniu zbiorów dokumentów Zd. [...] (obecnie [...]) dla nieruchomości oznaczonej nr [...] i nr [...] oraz załączonymi do akt sprawy wypisami z rejestru gruntów z dnia [...] kwietnia 2009 r. sporządzonymi przez Prezydenta Miasta [...], dla wymienionych na wstępie decyzji działek, nieruchomość zajęta pod część ulicy [...] w [...] stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 roku współwłasność osób fizycznych. Wojewoda [...] ustalił właścicieli przedmiotowej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. na podstawie wypisów z rejestru gruntów, gdzie jako właścicieli wpisano: Z. S. w udziale 1/5 części, właściciel nieustalony w udziale 3/5 części, H. M. w udziale 1/15 części, P.M. w udziale 1/15 części, P.W. w udziale 1/15 części. Zgodnie z orzecznictwem sądowym dla spełnienia przesłanek z art. 73 ww. ustawy wystarczy tylko wykazanie, że Skarbowi Państwa lub jednostce samorządu terytorialnego nie służy prawo własności do przedmiotowego gruntu - zatem nie obowiązku ustalania, czyją własnością mogła być dana nieruchomość, natomiast ustalanie, komu przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości, nie jest objęte treścią tego przepisu (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt I SA/Wa 139/17). Zatem w dniu 31 grudnia 1998 r. przedmiotowa nieruchomość nie stanowiła własności ani Skarbu Państwa ani jednostki samorządu terytorialnego. Zdaniem Ministra nie można również zarzucić Wojewodzie [...] rażącego naruszenia prawa przy wyjaśnianiu pozostałych przesłanek wynikających z art. 73 ust. 1 ustawy z dni 13 października 1998 r. Drugą przesłanką z art. 73 ust. 1 ww. ustawy z dnia 13 października 1998 r. jest zajętość nieruchomości pod drogę publiczną w dniu 31 grudnia 1998 r. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2222), w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r., drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie tej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach szczególnych. Ponadto, art. 4 ust. 1 pkt 1 w/w ustawy (również w brzmieniu obowiązującym w dniu 31 grudnia 1998 r.) wskazuje, iż pojęcie drogi utożsamiane z pojęciem pasa drogowego, to także "wydzielony pas terenu przeznaczony do ruchu lub postoju pojazdów oraz do ruchu pieszych, wraz z leżącymi w jego ciągu obiektami inżynierskimi, placami, zatokami postojowymi oraz znajdującymi się w wydzielonym pasie terenu chodnikami, ścieżkami rowerowymi, drogami zbiorczymi, drzewami i krzewami oraz urządzeniami technicznymi związanymi z prowadzeniem i zabezpieczeniem ruchu". Z kolei ulica oznaczała drogę na terenach zabudowy miast i wsi, łącznie z torowiskiem pojazdów szynowych komunikacji miejskiej, wydzielonymi liniami rozgraniczającymi, która jest przeznaczona do obsługi bezpośredniego otoczenia oraz umieszczenia urządzeń technicznych na związanych z ruchem pojazdów lub pieszych (art. 4 pkt 2 w/w ustawy o drogach publicznych). Zgodnie z Uchwałą Nr 192 Rady Ministrów z dnia 2 grudnia 1985 roku w sprawie zaliczenia dróg do kategorii dróg krajowych (M.P. z 1986 roku Nr 3, poz. 16 ze zm.) droga nr [...], w ciągu której leży ul. [...] w [...], stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. drogę krajową. Na podstawie art. 103 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administracją publiczną Rada Ministrów ustaliła w drodze rozporządzenia z dnia 15 grudnia 1998 r. (Dz. U. Nr 160, poz. 1071) wykazy dróg krajowych i wojewódzkich. Załącznik Nr 2 do ww. rozporządzenia ustalający wykaz dróg wojewódzkich obejmował w dniu 1 stycznia 1999 roku drogę nr [...] o wyżej opisanym przebiegu. Na fakt zajęcia przedmiotowej nieruchomości stanowiącej pod drogę publiczną - ulicę [...] w [...] wskazuje wyrys z ewidencji gruntów, mapa sytuacyjna z października 1988 r., sporządzona przez geodetę uprawnionego W. T. oraz wnioski właścicieli nieruchomości. Ostatnią przesłanką do stwierdzenia własności nieruchomość na podstawie art. 73 w/w ustawy jest to, aby pozostawała ona we władaniu Skarbu Państwa, bądź jednostek samorządu terytorialnego. Pojęcia "władania" nieruchomością - w rozumieniu art. 73 cytowanej wyżej ustawy z dnia 13 października 1998 r. - nie należy utożsamiać z instytucją "posiadania" uregulowaną w kodeksie cywilnym. Pojęcie władania winno być w tym wypadku rozumiane jako pozostawanie danego gruntu w faktycznym władztwie publicznoprawnym. Z tego powodu dokonywane na drodze czynności przez Skarb Państwa, czy jednostkę samorządową nie musiały uzyskiwać wcześniejszej akceptacji właściciela gruntu, który nawet nie musiał o tych czynnościach być powiadamiany. Działania takie mogły nawet mieć miejsce wbrew woli właściciela. W myśl art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2013r. poz. 260) do zarządcy drogi należy w szczególności utrzymanie nawierzchni drogi, chodników, drogowych obiektów inżynierskich, urządzeń zabezpieczających ruch i innych urządzeń związanych z drogą. Czynności te świadczą o wykonywaniu władztwa publicznoprawnego. Zgodnie z orzecznictwem sądowo-administracyjnym dla wykazania władztwa publicznoprawnego nie jest konieczne wymienienie w dokumentach mających je potwierdzać numerów ewidencyjnych poszczególnych działek wchodzących w skład danej ulicy. W aktach sprawy znajduje się metryka ulicy [...] (data sporządzenia [...] sierpnia 1998 r.), z której wynika, że ulica ta jest częściowo oświetlona, posiada: rowy odwadniające, przejścia dla pieszych, wyjazdy z posesji i ulic lokalnych, uzbrojona jest w wodociąg i przewody telekomunikacyjne, protokół przekazania - przyjęcia do eksploatacji ul. [...] z dnia [...] października 1986 r, karta przeglądowa ul. [...] na odcinku ul. [...] - przejazd [...]. Zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2013 r., poz. 594), również w wersji obowiązującej w dniu 31 grudnia 1998 r., zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty w zakresie gminnych dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, a także wodociągów i zaopatrzenia w wodę, kanalizacji, usuwania i oczyszczania ścieków komunalnych, utrzymania czystości i porządku oraz urządzeń sanitarnych, wysypisk i utylizacji unieszkodliwiania odpadów komunalnych, zaopatrzenia w energię elektryczną i cieplną (a od 1 stycznia 1999 r. również w gaz), należy do zadań własnych gminy. Oznacza to, że wykonując te zadania jednostka samorządu terytorialnego musiała wykonywać co najmniej władztwo faktyczne nad przedmiotową nieruchomością. Wszelkie czynności związane z naprawą, konserwacją czy modernizacją posadowionej w pasie ulicy sieci i urządzeń elektrycznych musiały być zlecane przez Gminę lub z nią konsultowane. Z powyższego wynika, że czynności zarządcze w stosunku do ulicy wykonywane były przez podmiot publicznoprawny zarówno przed dniem 31 grudnia 1998 r. jak i po tej dacie. Podsumowując, organ uznał, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach przedmiotowej sprawy wynika, iż nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów jako działki ewidencyjne nr: [...] w obrębie [...] i [...] w obrębie [...] zajęta jest pod publiczną drogę wojewódzką nr [...] - ul. [...] w [...], znajdowała się w dniu 31 grudnia 1998r. we władaniu Skarbu Państwa i brak jest jakichkolwiek dowodów aby w tym dniu przysługiwało do niej prawo własności na rzecz Skarbu Państwa lub gminy, spełnia zatem wszystkie przesłanki wynikające z przepisu art. 73 ustawy, a materiał dowodowy pozwala na orzeczenie co do istoty sprawy, a ewentualne niezapewnienie udziału strony w postępowaniu bez jej winy stanowi zdaniem organu przesłankę wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 4 Kpa, a nie przesłankę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa. Na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] stycznia 2019 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego a Warszawie złożył Skarb Państw reprezentowany przez Prezydenta [...] zarzucając jej naruszenie: - art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. – Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.) poprzez błędne ustalenie przesłanek wynikających z tego przepisu, - art. 10 kpa poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji, w której nie ustalono pełnego kręgu stron postępowania, - art. 156 § 1 pkt 2 kpa poprzez niestwierdzenie nieważności decyzji, która zawiera wadę stanowiącą rażące naruszenie prawa (bezwzględny obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie), - art. 7 i art. 77 § 1 kpa poprzez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do załatwienia sprawy, wnosząc - na podstawie art. 145 par. 1 pkt. 2 ppsa stwierdzenie nieważności decyzji w całości, gdyż zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa (skierowanie decyzji do osoby zmarłej), ewentualnie w razie stwierdzenia przez Sąd, iż nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości. W uzasadnieniu skarżący Skarb Państwa podniósł, że decyzja z dnia [...] stycznia 2019 r. jest nieważna ponieważ została skierowana do osoby zmarłej tj. H. M., który zmarł w dniu [...] lipca 2017 r. (ksero protokołu dziedziczenia po zmarłym H. M. – akt notarialny z [...] stycznia 2018 r. Rep. A Nr [...]). Zdaniem skarżącego całkowicie niezasadne jest stanowisko organu zawarte w rozstrzygnięciu, zgodnie z którym dla spełnienia przesłanek z art. 73 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną nie ma obowiązku ustalenia, czyją własnością mogła być dana nieruchomość, a ustalenie, komu przysługiwał tytuł prawny do nieruchomości nie jest objęte treścią tego przepisu. Decyzja Wojewody wydana w trybie art. 73 powyższej ustawy mimo charakteru deklaratoryjnego indywidualizuje jednak przedmiot, za przejście własności którego przysługuje odszkodowanie i podmiot, któremu przysługuje roszczenie o wypłacenie odszkodowania. Minister odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...], który postępowanie dowodowe w zakresie ustalenia współwłaścicieli nieruchomości przechodzących z mocy prawa na rzecz Województwa [...] ograniczył jedynie do wypisu z rejestru gruntów dla dz. ew. nr [...] z obrębu [...] oraz dz. ew. nr [...] z obrębu [...], w którym jako współwłaścicieli wpisano: - Z. S. w udziale 1/5 części, - Właściciel nieustalony w udziale 3/5 części, - H. M. w udziale 1/15 części, - P.M. w udziale 1/15 części, - P. W. w udziale 1/15 części. Jest to jedyny dowód, na podstawie którego Wojewoda [...] ustalił właścicieli tej nieruchomości na dzień 31 grudnia 1998 r. Zdaniem skarżącego Wojewoda nie ustalił wszystkich stron postępowania w zakresie udziału 3/5 części. Nieustalone podmioty nie miały zapewnionego udziału w postępowaniu administracyjnym toczącym się przed Wojewodą. Organ administracji publicznej prowadzący postępowanie ma bezwzględny obowiązek zawiadomienia wszystkich osób będących stronami w sprawie o wszczęciu postępowania z urzędu lub na żądanie stron. Pominięcie przez Wojewodę strony lub stron postępowania stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 par. 1 pkt 2 kpa. Zdaniem skarżącego obowiązkiem organu jest podporządkowanie się zasadzie czynnego udziału strony w postępowaniu - wyrażonej w art. 10 § 1 kpa. Zasada czynnego udziału w postępowaniu obliguje organ prowadzący postępowanie do stworzenia stronie prawnych możliwości podejmowania czynności procesowych w obronie własnych interesów. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o ojej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 119 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2018 r.. poz. 1302 ze zm.) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach, albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania. Taka sytuacja zaistniała w rozpoznawanej sprawie. Sąd rozpatrujący przedmiotową sprawę uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Z ustaleń Sądu wynika bowiem, że kwestionowana decyzja Ministra Inwestycji i Rozwoju skierowana została do osoby nieżyjącej H. M., który zmarł w dniu [...] lipca 2017 r. Informacja powyższa wynika ze znajdującego się w aktach sprawy aktu notarialnego z dnia [...] stycznia 2018 r. Rep. A Nr [...] – protokołu dziedziczenia po zmarłym H. M.. Z powyższego aktu wynika, że spadkobiercy okazali notariuszowi skrócony odpis aktu zgonu H. M. wydany przez Urząd Stanu Cywilnego [...] w dniu [...] lipca 2017 r. nr [...]. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalił się pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Żeby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracyjny mający zdolność do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 k.c. każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Kiedy dochodzi do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej przyjmuje się, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z 14 listopada 2001 r. sygn. akt I SA 2462/99, Lex nr 82653; wyrok WSA w Warszawie z 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03, Lex nr 190564; wyrok NSA z 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, OSP 2004. z. 3,poz. 33). Powyższe oznacza, że H. M. zmarły w dniu [...] lipca 2017 r. w [...] nie mógł być stroną postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni, nie ma przy tym znaczenia czy organ posiadał informację w tym zakresie. Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne znaczenie dla przedmiotowej sprawy i określi właściwe strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Wobec powyższego Sąd. na podstawie art. 145 § I pkt 2 p.p.s.a., orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 202 § 2 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło