I SA/Wa 423/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Bożena Marciniak WSA Dariusz Chaciński (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2018 r. sprawy ze skargi K.G. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie z wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] października 1978 r. nr [...]. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny: Naczelnik Gminy [...] decyzją z [...] października 1978 r. nr [...] orzekł o przejęciu od M.G. na własność Państwa za emeryturę, gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha bez budynków, położonego we wsi [...]. K.G. pismem z 8 czerwca 2000 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] października 1978 r. Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 1978 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 306/15 oddalił skargę K.G. na decyzję z [...] grudnia 2014 r. K.G. pismem z 3 marca 2017 r., sprecyzowanym pismem z 23 kwietnia 2017 r., wystąpił z kolejnym wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 1978 r. Wojewoda [...] postanowieniem z [...] października 2017 r. nr [...] na podstawie art. 61a ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) powoływanej dalej jako "k.p.a.", odmówił wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 1978 r. K.G. wniósł zażalenie na postanowienie Wojewody [...] z [...] października 2017 r. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja z [...] października 1978 r. została wydana z naruszeniem prawa, ponieważ w postępowaniu poprzedzającym wydanie tego rozstrzygnięcia nie brali udziału następcy prawni A.G., tj. pierwszej żony M.G., która zmarła w 1951 r. Wymóg określenia kręgu osób dziedziczących po zmarłej wynika, z zapadłego uprzednio w sprawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2004 r. sygn. akt: IV SA 3335/03. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z [...] grudnia 2017 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie z [...] października 2017 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że jedną z przyczyn odmowy wszczęcia postępowania jest sytuacja, gdy w sprawie objętej wnioskiem zapadło już merytoryczne rozstrzygnięcie. Okoliczność tego rodzaju zaistniała w omawianej sprawie. K.G. domaga się stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Gminy [...] z [...] października 1978 r., które było już w przeszłości objęte postępowaniem nieważnościowym. Decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] Wojewoda [...], po rozpatrzeniu wniosku K.G., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 1978 r. Rozstrzygnięcie Wojewody zostało następnie utrzymane w mocy decyzją Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2014 r. nr [...]. Natomiast prawomocnym wyrokiem z 28 kwietnia 2015 r. sygn. akt: I SA/Wa 306/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K.G. na decyzję Ministra z [...] grudnia 2014 r. Z poczynionych ustaleń wynika, że Wojewoda [...] zasadnie odmówił zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2017 r. wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 1978 r. Jeżeli chodzi o zarzut zawarty w zażaleniu Minister wskazał, że odnosi się on do decyzji Naczelnika Gminy [...], nie zaś postanowienia Wojewody z [...] października 2017 r. Z tego względu nie może on prowadzić do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia. Również od strony merytorycznej zarzut ten nie zasługiwałby na uwzględnienie. W wyroku z dnia 29 czerwca 2004 r. sąd administracyjny nie zawarł bowiem wymogu określenia następców prawnych po A.G. (tj. pierwszej żonie M.G.). Sąd wskazał tam natomiast na konieczność ustalenia spadkobierców po S.G. (tj. drugiej żonie M.G.), która wraz ze skarżącym dziedziczyła po byłym właścicielu gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, położonego we wsi [...]. Kwestia określenia następców prawnych zmarłej w 1951 r. A.G. nie miała żadnego wpływu na ocenę decyzji Naczelnika Gminy [...] w postępowaniu nieważnościowym. Gospodarstwo rolne objęte decyzją Naczelnika nie wchodziło w skład wspólności ustawowej A. i M. małżonków G., ponieważ zostało ono nabyte przez M.G. z mocy samego prawa z dniem 4 listopada 1971 r., a zatem 20 lat po śmierci A.G. K.G. wniósł skargę na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z [...] grudnia 2017 r. W uzasadnieniu skargi wskazał, że Naczelnik Gminy [...], ustalając przy przejmowaniu gospodarstwa rolnego na własność Państwa, że jego jednym właścicielem był M.G., dopuścił się rażącego naruszenia prawa. Naczelnik nie uwzględnił bowiem okoliczności, że w dacie [...] października 1978 r. współwłaścicielem omawianego gospodarstwa był również skarżący, jako spadkobierca pierwszej żony M.G. – A.G., która zmarła 1951 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302), powoływanej dalej jako "p.p.s.a." sprawa mogła zostać rozpoznana w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli sądowej jest odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego z wniosku K.G. o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] października 1978 r., o przejęciu od M.G. na własność Państwa za emeryturę gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha bez budynków, położonego we wsi [...]. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 k.p.a., zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Z treści przywołanego art. 61a § 1 k.p.a. wynikają dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, a drugą zaistnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Przyczyny te wprawdzie nie zostały w ustawie skonkretyzowane, niemniej należy przyjąć, że obejmują ona takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do uruchomienie postępowania. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela poglądy doktryny i orzecznictwa, zgodnie z którymi wskazana w art. 61a k.p.a. druga - poza brakiem przymiotu strony u osoby żądającej wszczęcia postępowania - przesłanka odmowy wszczęcia postępowania – "z innych uzasadnionych powodów postępowanie nie może być wszczęte" - dotyczy sytuacji, w których sprawa nie podlega załatwieniu w formie decyzji, uprawnienia bądź obowiązki wynikają z mocy samego prawa, brak jest przepisu stanowiącego podstawę materialnoprawną do wydania decyzji, gdy w tej samej sprawie postępowanie administracyjne już się toczy albo w sprawie takiej zapadło już rozstrzygniecie (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz; Warszawa 2011, teza 6 do art. 61a, wyrok NSA z 13 grudnia 2017 r. sygn. akt I OSK 355/16 i wyrok NSA z 18 stycznia 2018 r. sygn. akt I OSK 1926/17). W rozpoznawanej sprawie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi uznał, iż przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania w sprawie jest okoliczność, iż żądanie skarżącego objęte wnioskiem z 3 marca 2017 r., sprecyzowanym pismem z 23 kwietnia 2017 r., było już przedmiotem postępowania przed organami administracyjnymi oraz sądem administracyjnym. Jak wynika z akt sprawy Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2014 r. nr [...] rozpoznał wniosek skarżącego, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji z [...] października 1978 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z [...] grudnia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję z [...] września 2014 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 306/15 oddalił skargę K.G. na decyzję z [...] grudnia 2014 r. Wyrok uprawomocnił się z dniem 27 czerwca 2015 r. Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyrażonym w zaskarżonym postanowieniu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy ze względu na uzasadnioną przyczynę jaką jest już raz przeprowadzona kontrola orzeczenia Naczelnika Gminy [...] z [...] października 1978 r., skutkująca wydaniem prawomocnej decyzji, zastosowanie będzie miał art. 61 a § 1 k.p.a. Wydając postanowienie w oparciu o art 61a § 1 k.p.a. organ odmawia wszczęcia postępowania i nie prowadzi zatem postępowania administracyjnego oraz nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. Dlatego też odnosząc się do zarzutów skarżącego odnośnie działania Naczelnika Gminy [...] przy wydaniu decyzji z [...] października 1978 r., wskazać należy, że dla oceny kontrolowanego w przedmiotowym postępowaniu postanowienia z [...] grudnia 2017 r. argumenty te nie mają istotnego znaczenia. Minister, a wcześniej wojewoda w przedmiotowej sprawie nie mógł bowiem orzec inaczej jak w zaskarżonym postanowieniu. Wynika to z faktu istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Wojewody [...] z [...] września 2014 r., odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] października 1978 r., która zakresem przedmiotowym pokrywa się z wnioskiem skarżącego z 2017 r. Przedmiot żądania zawarty w ostatnim wniosku z 2017 r. pokrywa się bowiem z zakresem rozstrzygnięcia, zawartym w decyzji z dnia [...] września 2014 r. Zaznaczyć przy tym należy, że kwestia stanu właścicielskiego przejętego gospodarstwa podlegała ocenie w prowadzonym wcześniej postępowaniu nieważnościowym. Zawarte w tej decyzji rozstrzygnięcie jest wiążące dla wszystkich i do czasu jej ewentualnego wyeliminowania z obrotu prawnego, droga do prowadzenia kolejnego postępowania w przedmiocie nieważności, mającego za przedmiot tę samą decyzję administracyjną, jest zamknięta. W przeciwnym wypadku wydanie decyzji w sprawie załatwionej wcześniej już decyzją ostateczną w administracyjnym toku instancji powoduje, iż późniejsza decyzja obarczona będzie wadą nieważności (art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a.) i to jest przyczyna, która stanowi przeszkodę do ponownego wszczęcia postępowania. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 w zw. z art. 120 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.