I SA/Wa 438/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant specjalista Jolanta Dominiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]) w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zmiany decyzji oddala skargę. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...] umarzającą postępowanie z wniosku A. G. w sprawie zmiany decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2003 r. w części dotyczącej wysokości kwoty szacującej pozostawiony majątek dotyczący kamienicy położonej we L. przy ul. [...]. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją z dnia [...] marca 2003 r. nr [...] Prezydent Miasta K. przyznał A. G. uprawnienie do zaliczenia wartości mienia pozostawionego przez H. Gruca i A. G. na terenach nie wchodzących w skład obecnego obszaru Rzeczypospolitej Polskiej, położonego we L. przy ul. [...] oraz w miejscowości B., województwo [...] na pokrycie opłat za użytkowanie wieczyste lub ceny sprzedaży nieruchomości Skarbu Państwa. Strony nie złożyły odwołania od przedmiotowej decyzji Prezydenta Miasta K.. W dniu 3 sierpnia 2005 r. A. G. wystąpił do Wojewody [...] z prośbą o zmianę ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2003 r. dotyczącej ustalenia wartości mienia zabużańskiego w części dotyczącej wysokości kwoty dotyczącej pozostawionej kamienicy położonej we L. przy ul. [...], uzasadniając to faktem, iż nowa ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) wprowadziła nowy, korzystniejszy dla stron współczynnik przeliczania wartości pozostawionej nieruchomości. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2005 r., nr [...] na podstawie art. 65 § 1 kpa w związku z art. 5 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przekazał wniosek A. G. Wojewodzie [...]. Zaś Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2005 r., nr [...], również działając na podstawie art. 65 kpa, przekazał przedmiotowy wniosek A. G. Wojewodzie [...]. Następnie pismem z dnia 23 grudnia 2005 r. złożył -na podstawie art. 22 § 1 pkt 4 kpa - wniosek do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji uznał Wojewodę [...] za właściwego miejscowo do rozpatrzenia wniosku A. G. W związku z powyższym Wojewoda [...] rozpoznał merytorycznie sprawę i decyzją z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...] odmówił zmiany decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2003 r. Swoje stanowisko uzasadnił tym, iż dokonanie zmiany tej decyzji naruszałoby zasadę równego traktowania podmiotów znajdujących się w takiej samej lub zbliżonej sytuacji faktycznej i prawnej (art. 32 Konstytucji RP) w odniesieniu do osób, które uzyskały decyzję pozytywną w takim trybie jak wnioskodawca i zrealizowały już swoje uprawnienia poprzez nabycie nieruchomości Skarbu Państwa. Wnioskodawca złożył w terminie odwołanie od ww. decyzji Wojewody [...] do Ministra Skarbu Państwa. Decyzją z dnia [...] października 2006 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. nr [...]. Na powyższą decyzję Ministra Skarbu Państwa A. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wyrokiem z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt I SA/Wa 2063/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. G. Po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 999/07, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpatrzenia. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2008 r. sygn. akt I SA/Wa 1386/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2006 r. nr [...] oraz decyzję Wojewody [...] z dnia 7 czerwca 2006 r. nr [...]. Minister Skarbu Państwa złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 grudnia 2009 r. sygn. akt I OSK 256/09 oddalił skargę kasacyjną Ministra Skarbu Państwa. Rozpoznając ponownie sprawę Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 105 § 1 kpa oraz art. 7 ust. 3a w związku z ust. 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], umorzył postępowanie w sprawie z wniosku A. G. dotyczącego zmiany decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2003 r. w części dotyczącej wysokości kwoty szacującej pozostawiony majątek dotyczący kamienicy położonej we L. przy ul. [...]. Organ I instancji stwierdził, że z chwilą zmiany ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. wejścia w życie art. 7 ust. 3a organem właściwym w sprawie A. G. stał się Wojewoda [...]. Ponieważ Wojewoda [...] podjął w sprawie pewne czynności, dlatego też winien umorzyć postępowanie (pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10.02.2009 r. sygn. akt II OSK 128/08). Dodał, że po uprawomocnieniu się przedmiotowej decyzji sprawa zostanie przekazana Wojewodzie [...] do rozpatrzenia zgodnie z właściwością. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Skarbu Państwa wniósł A. G., kwestionując decyzję organu wojewódzkiego i podnosząc, iż rozstrzygnięcie Wojewody [...] jest dla niego krzywdzące. Po rozpoznaniu odwołania, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2010 r., nr [...], umarzającą postępowanie z wniosku A. G.. Minister podniósł, że przed rozstrzygnięciem kwestii merytorycznej, zbadał najpierw poprawność zastosowania w niniejszej sprawie procedur, wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego. Art. 19 kpa stanowi, że: "Organy administracji publicznej przestrzegają z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej." Zaś z art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) wynika, że: ,,Postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i nie zakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów." Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 3 oraz ust. 3a ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej: " 3. Osoby, które posiadają zaświadczenia lub decyzje potwierdzające prawo do rekompensaty wydane na podstawie odrębnych przepisów i nie zrealizowały prawa do rekompensaty, występują do wojewody, który wydał decyzję, lub do wojewody właściwego ze względu na siedzibę starosty, który wydał zaświadczenie lub decyzję, z wnioskiem o ujawnienie w rejestrze, o którym mowa w art. 19 ust. 1, wybranej formy realizacji prawa do rekompensaty zgodnie z art. 13 ust. 1. W przypadku wyboru świadczenia pieniężnego realizowanego w formie przelewu osoba uprawniona wskazuje numer rachunku bankowego. 3a. Organem właściwym w sprawach zmiany, stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania w sprawach zaświadczeń i decyzji potwierdzających prawo do rekompensaty wydanych na podstawie odrębnych przepisów jest wojewoda, o którym mowa w ust. 3." Następnie Minister stwierdził, że art. 7 ust. 3a ww. ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. został dodany przez art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 197, poz. 1223) - z dniem 20 listopada 2008 r. Z akt sprawy wynika, że ww. zmiana ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. dotycząca właściwości wojewody nastąpiła po uprawomocnieniu się postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] kwietnia 2006 r. uznającego Wojewodę [...] za właściwego miejscowo do rozpatrzenia wniosku A. G.. W związku z powyższym podniósł, że w pełni podziela argumentację organu wojewódzkiego. W zaistniałej sytuacji nie można mówić o tym, iż wniosek o zmianę decyzji jest na wstępnej fazie jego weryfikacji, co przy ustaleniu niewłaściowości organu skutkowałoby koniecznością wydania postanowienia w trybie art. 65 kpa. Właściwość organu zmieniła się bowiem dopiero w trakcie postępowania wywołanego wniesieniem tegoż wniosku - już po dokonaniu konkretnych czynności w sprawie. Zatem argumentacja Wojewody [...], oparta na powołanym w zaskarżonej decyzji orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest zasadna. Prowadzone postępowanie administracyjne przez organ, który w związku ze zmianą przepisów stał się niewłaściwy w sprawie winno zostać umorzone. Uprawomocnienie się tego rozstrzygnięcia spowoduje natomiast konieczność przekazania sprawy według właściwości Wojewodzie [...] - o czym organ I instancji informował stronę w zaskarżonej decyzji. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł A. G. - wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji. W uzasadnieniu skargi podniósł, że jeżeli postępowanie administracyjne zostanie umorzone z powodu jego bezprzedmiotowości, to nie można już przekazać wniosku do rozpoznania innemu organowi. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że kontrola sądowo – administracyjna sprowadza się do zbadania, czy organy wydając zaskarżone orzeczenie nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego orzeczenia, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Może zatem wyeliminować z obrotu prawnego zaskarżony akt także z powodów, które w skardze nie zostały podniesione, a stanowią o wydaniu aktu z naruszeniem prawa. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 19 kpa organy administracji mają obowiązek przestrzegania z urzędu swojej właściwości rzeczowej i miejscowej. Wydanie decyzji przez organ niewłaściwy skutkuje tym, że jest ona obciążona wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 kpa. Organ ma obowiązek badać swoją właściwość rzeczową, miejscową i instancyjną na każdym etapie postępowania. Obowiązek przestrzegania właściwości przez organ rozciąga się na postępowanie I instancji oraz postępowanie odwoławcze i obejmuje zarówno tryb zwyczajny postępowania administracyjnego, jak i tryby nadzwyczajne, stosowane w celu weryfikacji decyzji. Stosownie z kolei do treści art. 65 § 1 kpa jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego. W obecnym brzmieniu powołany przepis obliguje jednocześnie organ do zawiadomienia wnoszącego podanie o jego przekazaniu do organu właściwego. Jak wskazano już powyżej, organ swoją właściwość obowiązany jest badać w każdym stadium postępowania. Jeżeli stwierdzi swoją niewłaściwość na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego, umarza je jako bezprzedmiotowe na podstawie art. 105 § 1 kpa, a sam wniosek przekazuje do załatwienia organowi właściwemu, zgodnie z art. 65 § 1 kpa. Postępowanie administracyjne prowadzone przez organ z naruszeniem przepisów o właściwości jest bowiem postępowaniem bezprzedmiotowym przed tym organem (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 maja 2002 r. sygn. akt I SA 2470/00 LEX nr 81745). Natomiast w sytuacji, gdy organ prowadzący postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji nie jest właściwy w rozumieniu art. 157 § 1 kpa i niewłaściwość tę dostrzegł rozpoznając wniosek złożony w trybie art. 127 § 3 kpa, a sprawę rozpoznał merytorycznie, powinien wydać rozstrzygnięcie na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa, tzn. uchylić swoją decyzję i umorzyć postępowanie, w uzasadnieniu wyjaśniając przyczyny takiego rozstrzygnięcia i wskazując organ właściwy, jak wymaga tego art. 107 § 3 kpa (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 września 2000 r., sygn. akt I SA 242/99 LEX nr 77615). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skoro Wojewoda [...] - orzekając jako organ I instancji - uznał się za organ niewłaściwy w sprawie, to obowiązany był umorzyć postępowanie w sprawie z wniosku A. G. dotyczącego zmiany decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2003 r. w części dotyczącej wysokości kwoty szacującej pozostawiony majątek dotyczący kamienicy położonej we L. przy ul. [...] - zgodnie z dyspozycją przepisu art. 105 § 1 kpa - co w niniejszej sprawie prawidłowo uczynił. Mając powyższe na uwadze nie można zgodzić się ze stanowiskiem skarżącego, że umorzenie przez Wojewodę [...] postępowania w sprawie z wniosku A. G. dotyczącego zmiany decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] marca 2003 r. kończy postępowanie w niniejszej sprawie i nie można będzie już przekazać wniosku do rozpoznania innemu organowi. Przedmiotowy wniosek zostanie bowiem obecnie przekazany do rozpoznania organowi właściwemu - Wojewodzie [...] - który wyda w sprawie merytoryczną decyzję. Umorzenie postępowania administracyjnego z powodu jego bezprzedmiotowości, wynikającej z naruszenia przepisów o właściwości, kończy bowiem postępowanie administracyjne bez merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, jednak tylko przed organem niewłaściwym. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.