I SA/Wa 473/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi W. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] na podstawie art. 127 § 2 w związku z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a, po rozpatrzeniu odwołania W. R. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...] przyznającą świadczenie rodzinne na dziecko B. R. wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej w okresie od 1 sierpnia 2012 r., do 31 października 2012 r., odmawiającą przyznania świadczenia rodzinnego w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka – B. R. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu [...] sierpnia 2012 r. do Prezydenta [...] - wpłynął wniosek W. R. o przyznanie świadczeń rodzinnych w formie zasiłku rodzinnego na okres zasiłkowy 2011/2012 wraz z dodatkiem z tytułu urodzenia dziecka oraz dodatku z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej na rzecz B. R. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] września 2012 r., nr [...] przyznał świadczenie rodzinne na dziecko B. R. w kwocie [...] zł miesięcznie, w okresie od 1 sierpnia 2012 r., do dnia 31 października 2012 r., wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej w kwocie [...] zł miesięcznie w okresie od 1 sierpnia 2012 r., do 31 października 2012 r., odmawiającą przyznania świadczenia rodzinnego w formie dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka – B. R. Uzasadniając swoje stanowisko organ wyjaśnił, że zgodnie z wolą ustawodawcy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka przysługuje jeśli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Natomiast z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] sierpnia 2012 r., wynika, że wnioskodawczyni pozostawała pod opieką medyczną od 27 tygodnia ciąży do porodu. Od decyzji wydanej w pierwszej instancji W. R. wniosła odwołanie wskazując na bardzo trudną sytuację rodziny. W toku postępowania odwoławczego Kolegium powołując się na treść przepisu art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm.) wskazało, że jedynym z warunków do przyznania dodatku jest udokumentowanie stosownym zaświadczeniem faktu pozostawania kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Kolegium uznało, że W. R. nie spełnia warunku określonego w ww. przepisie to jest warunku pozostawiania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży. Mając na uwadze powyższe Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] września 2012 r., nr [...]. Na powyższą decyzję W. R. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Skarżąca zarzuciła wydanym rozstrzygnięciom naruszenie prawa materialnego to jest przepisu art. 9 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r., o świadczeniach rodzinnych w związku z art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r., o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. nr 50, poz. 301). Skarżąca wskazała, że w toku postępowania organy nie zauważyły, że na mocy przepisu art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r., o zmianie ustawy oświadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka do dnia 31 grudnia 2011 r., przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną potwierdzającego co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Powyższe oznacza więc, że zaświadczenie o pozostawaniu pod opieka medyczną od co najmniej 10 tygodnia ciąży jest warunkiem uzyskania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka tylko w przypadku kobiet, które w 10 tygodniu ciąży znajdowały się po dacie 31 grudnia 2011 r. W. R. podkreśliła, że w jej przypadku 10 tydzień ciąży upłynął przed tą datą. Skarżąca dodała również, że w dniu 1 stycznia 2012 r., była już w ciąży bardziej zaawansowanej niż 10 tydzień, co wynika z akt sprawy administracyjnej, i dlatego powinien mieć do niej zastosowanie przepis art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Skoro zatem skarżąca takie zaświadczenia przedstawiła – co wynika z akt sprawy – powinna otrzymać przedmiotowy dodatek. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Ponadto organ wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: w myśl art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm., dalej: "P.p.s.a.") Sąd rozpoznaje sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a pozostałe strony nie wniosą sprzeciwu w terminie 14 dni – taka zaś sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, bowiem Prezent [...] nie sprzeciwił się rozpoznaniu sprawy w trybie uproszczonym. Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja i utrzymująca ją w mocy decyzja organu pierwszej instancji naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1). Materialnoprawną podstawę podjętych w sprawie rozstrzygnięć stanowi ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. nr 139, poz. 992 ze zm.) – dalej jako u.ś.r. W art. 2 pkt 1 u.ś.r. ustawodawca przewidział jedną z form pomocy społecznej jaką jest dodatek do zasiłku rodzinnego. W myśl przepisu art. 9 ust. 6 u.ś.r. prawo do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia się dziecka przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Pozostawanie pod opieką medyczną potwierdza się zaświadczeniem lekarskim lub zaświadczeniem wystawionym przez położną, zgodnie z wzorem zaświadczenia określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r., które obowiązuje od dnia 1 stycznia 2012 r. Zatem jednym z warunków przyznania tego świadczenia jest udokumentowanie stosownym zaświadczeniem faktu pozostawania kobiety pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu (art. 9 ust. 6 i 7 ustawy). Zauważyć również należy, że przywołane przepisy art. 9 ust. 6 i 7 ustawy zostały wprowadzone do ustawy o świadczeniach rodzinnych na mocy art. 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 grudnia 2008 r. - o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2008 r., nr 237, poz. 1654). W myśl art. 18 ustawy nowelizującej, wskazany wyżej obowiązek potwierdzenia opieki medycznej od nie później niż 10 tygodnia ciąży, wszedł w życie z dniem 1 listopada 2009 r. Jednakże po czasowym obowiązywaniu przywołanej nowelizacji (od dnia 1 listopada 2009 r. do dnia 30 marca 2010 r.), ustawodawca odroczył na mocy art. 3 ustawy z dnia 5 marca 2010 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2010 r., nr 50, poz. 301), obowiązek stosowania art. 9 ust. 6 i 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie, bowiem z treścią powołanego artykułu, dodatek z tytułu urodzenia dziecka lub jednorazowa zapomoga z tytułu urodzenia dziecka, o których mowa w art. 9 ust. 1 i art. 15b ust. 1 ustawy, do dnia 31 grudnia 2011 r. przysługują po przedstawieniu zaświadczenia lekarskiego lub zaświadczenia wystawionego przez położną, potwierdzającego, co najmniej jedno badanie kobiety w okresie ciąży przez lekarza ginekologa lub położną. Bezsporne, zatem jest, że na podstawie tego przepisu nastąpiło "zawieszenie" od dnia 1 kwietnia 2010 r. do dnia 31 grudnia 2011 r. obowiązku (wynikającego z art. 9 ust. 6 i 7 ustawy) legitymowania się przez kobietę, która urodziła dziecko, zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do dnia porodu. Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zauważyć, że zarówno Prezydent [...] jak i Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] błędnie uznały, iż w stosunku do W. R. nie została spełniona obligatoryjna przesłanka przyznania wnioskowanego świadczenia, określona w art. 9 ust. 6 u.ś.r. w postaci pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Z akt sprawy wynika bowiem, że dziecko odnośnie, którego został złożony wniosek o dodatek urodziło się [...] maja 2012 r., a zatem 10 tydzień ciąży przypadał – jak słusznie zauważyła skarżąca przed obowiązywaniem zapisu o konieczności legitymowania się przez nią zaświadczeniem, o którym mowa w przepisie art. 9 ust. 6 u.ś.r. Innymi słowy w czasie określonym przez ten przepis, obowiązek wykazania pozostawania pod opieką lekarską nie później niż od 10 tygodnia ciąży nie obejmował W. R. Jeszcze raz należy wskazać, że skoro do dnia 31 grudnia 2011 r. stosowanie art. 9 ust. 6 u.ś.r. było zawieszone, obowiązek ten dotyczył kobiet znajdujących się od dnia 1 stycznia 2012 r. w 10 tygodniu ciąży. Tym samym brak było podstaw prawnych do ubiegania się przez skarżącą o potwierdzenie sprawowania opieki medycznej już od 10 tygodnia ciąży. W orzecznictwie sądów administracyjnych wyraźnie wskazuje się, że nałożenie na stronę obowiązku przedłożenia stosownego zaświadczenia dotyczącego okresu, gdy zaświadczenie takie nie było wymagane do otrzymania stosownego uprawnienia, stanowi naruszenie zasady nie działania prawa wstecz (por. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 września 2012 r., sygn. akt II SA/Po 563/12, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2013 r., sygn. akt II SA/Ol 19/13, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 lutego 2013 r., sygn. akt IIV SA/GL 418/12, publ.: www.orzeczenia.nsa.dov.pl,). Jeszcze raz należy powtórzyć, że skoro stosowanie przepisu art. 9 ust. 6 u.ś.r. zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2011 r., to możliwość jego zastosowania powstała z dniem 1 stycznia 2012 r., czyli w czasie, gdy w odniesieniu do skarżącej upłynął już ostatni dzień dziesiątego tygodnia ciąży. Tym samym obowiązek wykazania stosownym zaświadczeniem pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu jej nie dotyczy. Brak było zatem podstaw do badania przez organ spełnienia przez W. R. przesłanki określonej w art. 9 ust. 6 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r. Rozpoznając ponownie sprawę, organy wezmą pod uwagę powyższe wskazania Sądu i dokonają właściwej wykładni przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w niniejszej sprawie. Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 152 p.p.s.a. i art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.