I SA/Wa 519/18

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich - Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] stycznia 2018 r., nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych postanawia 1) odmówić R. W. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, 2) umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu wykonywania prac dorywczych i zleconych w wysokości około [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca podał, że oprócz mieszkania o powierzchni [...] m ² o wartości ok. [...] zł i działki o powierzchni [...] m ² stanowiącej współwłasność z Gminą [...] nie posiada żadnego innego majątku, jak również oszczędności, przedmiotów wartościowych, wierzytelności, czy przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Wnioskodawca wskazał, że jego miesięczne stałe zobowiązania i wydatki wynoszą około [...] – [...] zł. Zarządzeniem z [...] kwietnia 2018 r. wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych wyjaśnień i dokumentów dotyczących złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie czy oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu wykonywania prac dorywczych, sezonowych w wysokości [...] zł miesięcznie otrzymuje pomoc w utrzymaniu się od rodziny lub innych osób, jeśli tak, należało wskazać od kogo oraz w jakiej wysokości lub formie (pieniężnej lub niepieniężnej). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy jest osobą bezrobotną, a jeśli tak, to czy ma przyznany zasiłek dla osób bezrobotnych, czy też nie, jeśli ma przyznany zasiłek, należało podać jego wysokość. Zapytano, czy wnioskodawca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami (np. matką, ojcem, żoną, dziećmi), jeśli tak, należało podać z kim wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wskazać wysokość dochodu uzyskiwanego przez tą osobę oraz tytuł z jakiego dochód ten uzyskuje ta osoba (np. emerytura, renta, zatrudnienie, itp.). Wezwano wnioskodawcę do złożenia oświadczenia, czy oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu prac dorywczych i sezonowych, uzyskuje jakikolwiek stały dochód, jeśli tak, należało podać jego wysokość oraz tytuł z jakiego dochód jest uzyskiwany. Zapytano czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od państwa bądź organizacji społecznych lub państwowych jeśli tak, należało wskazać od kogo, w jakiej wysokości lub formie (np. w postaci przyznanych zasiłków okresowych, celowych, dofinansowania posiłków itp.). Zwrócono się z zapytaniem jakie wnioskodawca ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania o pow. [...] m ², należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (np. za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.). Wezwano wnioskodawcę do podania orientacyjnej kwoty jaką przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego (np. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych) oraz czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw, należało podać orientacyjną wysokość ponoszonych wydatków w skali miesiąca. Zapytano czy z tytułu współposiadania działki o powierzchni [...] m ² w [...] wnioskodawca uzyskuje jakikolwiek dochód, np. z tytułu dzierżawy, jeśli tak, należało podać jego wysokość. Zwrócono się z zapytaniem, czy wnioskodawca posiada zadłużenia, pożyczki lub kredyty, jeśli tak, należało wskazać u kogo (osoby fizycznej czy w banku), na jaki cel zostały wzięte, kiedy upływa termin ich spłaty i ile wynosi miesięczna rata spłaty kredytu. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy, bądź też złożenia oświadczenia, że wnioskodawca nie posiada kont bankowych. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca otrzymał wezwanie w dniu [...] maja 2018 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a zatem termin do nadesłania ww. wyjaśnień upłynął z dniem [...] maja 2018 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie nadesłał żadnych dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Stosownie do treści art. 245 § 1 - 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 t.j.) zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia – na co wskazuje użyty w art. 246 P.p.s.a. zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji natomiast gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W ocenie orzekającego dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i niewystarczające do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Z tego względu, zarządzeniem z [...] kwietnia 2018 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez nadesłanie dodatkowych informacji i dokumentów. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania wnioskodawca nie nadesłał żadnych dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Celem powyższego wezwania było ustalenie rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy poprzez zestawienie wysokości uzyskiwanego przez niego dochodu z wysokością ponoszonych miesięcznie wydatków. W tym celu wezwano wnioskodawcę do nadesłania dodatkowych informacji oraz dokumentów dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W szczególności nie wiadomo, czy oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu wykonywania prac dorywczych, sezonowych w wysokości [...] zł miesięcznie wnioskodawca otrzymuje pomoc w utrzymaniu się od rodziny lub innych osób, a jeśli tak, to od kogo, w jakiej wysokości lub formie (pieniężnej lub niepieniężnej). Nie wiadomo, czy wnioskodawca jest osobą bezrobotną, a jeśli tak, to czy ma przyznany zasiłek dla osób bezrobotnych, czy też nie, jeśli ma przyznany zasiłek, należało podać jego wysokość. Wnioskodawca nie wyjaśnił, czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami, (np. matką, ojcem, żoną, dziećmi), a jeśli tak, to należało podać z kim pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wskazać wysokość dochodu uzyskiwanego przez tą osobę oraz tytuł z jakiego dochód ten uzyskuje ta osoba (np. emerytura, renta, zatrudnienie, itp.). Wnioskodawca nie złożył oświadczenia, czy oprócz dochodu uzyskiwanego z tytułu prac dorywczych i sezonowych, uzyskuje jakikolwiek stały dochód, a jeśli tak, to w jakiej wysokości oraz z jakiego tytułu. Nie wiadomo, czy wnioskodawca otrzymuje pomoc od państwa bądź organizacji społecznych lub państwowych, a jeśli tak, to od kogo, w jakiej wysokości lub formie (np. w postaci przyznanych zasiłków okresowych, celowych, dofinansowania posiłków itp.). Nie wiadomo jakie wnioskodawca ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania o pow. [...] m ², należało je wyszczególnić i podać ich wysokość (np. za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, itp.) oraz jaką kwotę miesięcznie przeznacza na bieżące potrzeby życia codziennego (np. na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych) oraz czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty związane z leczeniem i zakupem lekarstw w skali miesiąca. Nie wiadomo, czy z tytułu współposiadania działki o powierzchni [...] m ² w [...] wnioskodawca uzyskuje jakikolwiek dochód, np. z tytułu dzierżawy, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Nie wiadomo, czy wnioskodawca posiada zadłużenia, pożyczki lub kredyty, a jeśli tak,u kogo (osoby fizycznej czy w banku), na jaki cel zostały wzięte, kiedy upływa termin ich spłaty i ile wynosi miesięczna rata spłaty kredytu. Wnioskodawca nie nadesłał także wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy, bądź też nie złożył oświadczenia, że nie posiada kont bankowych. Mając na uwadze powyższe okoliczności stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wyjaśnił wyczerpująco istotnych kwestii wskazanych powyżej. Uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było kluczowe dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Niepełne i ogólnikowe wyjaśnienia co do sytuacji materialnej nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy strona wnosi o przyznanie prawa pomocy powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W sprawach o przyznanie prawa pomocy orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane uniemożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego, nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt I GZ 371/10). Przyznanie prawa pomocy jest zatem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o pełne dane dotyczące, sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawca nie przedstawił istotnych i wyczerpujących informacji na podstawie których orzekający mógłby ocenić jego rzeczywiste możliwości finansowe. Nie sposób pozytywnie rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy opierając się na niepełnych danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Mając na uwadze powyższe uznano, że wnioskodawca nie wykazał w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Jednocześnie ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a., od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej (a taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie z art. 249 a P.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W niniejszej sprawie zbędne stało się rozpoznawanie wniosku wnioskodawcy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, gdyż wnioskodawca jest ustawowo zwolniono od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku wnioskodawcy o zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 249 a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia.