I SA/Wa 520/24

WyrokWSA w Warszawie2024-09-10

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Jolanta Dargas, Anna Falkiewicz-Kluj

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, wydana na czas określony, wygasa z mocy prawa z dniem wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeśli to nowe orzeczenie jest przedmiotem postępowania sądowego?
Ratio decidendi
Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, wydana na czas określony, wygasa z mocy prawa z dniem wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności, nawet jeśli to nowe orzeczenie jest przedmiotem postępowania sądowego. Fakt zaskarżenia ostatecznej decyzji o niepełnosprawności do sądu powszechnego nie niweluje jej ostateczności i nie wpływa na wygaśnięcie decyzji o świadczeniu pielęgnacyjnym. Dopiero prawomocne uchylenie orzeczenia o niepełnosprawności przez sąd otwiera drogę do wznowienia postępowania w sprawie świadczenia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przyznanego skarżącej na dziecko A. M. Decyzja pierwotnie przyznająca świadczenie została wydana w 2016 roku. W związku z przedłużeniem ważności orzeczeń o niepełnosprawności na mocy ustawy covidowej, okres przysługiwania świadczenia został wydłużony. Następnie wydano nowe orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności dziecka, które nie zawierało wskazania o konieczności stałej lub długotrwałej opieki. Organ I instancji orzekł o wygaśnięciu decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, co zostało utrzymane w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Skarżąca zaskarżyła decyzję SKO, kwestionując uzasadnienie dotyczące wygaśnięcia świadczenia, wskazując m.in. na toczące się postępowanie sądowe dotyczące nowego orzeczenia o niepełnosprawności.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj (spr.), Protokolant starszy referent Agata Szczepanik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 20 grudnia 2023 r. nr KOA/6195/Sr/23 w przedmiocie umorzenia postępowania oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z 20 grudnia 2023r., nr KOA/6195/Sr/23, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023r. poz. 775 ze zm.), dalej "kpa", po rozpatrzeniu odwołania E. C., dalej "Skarżąca", od decyzji Prezydenta Miasta [...] Nr SRFA.5211.118.2023 z 3 listopada 2023r. orzekającej o wygaśnięciu na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa decyzji administracyjnej z 9 sierpnia 2016r. znak: MOPS.IIL4452.śp.27.15.16 w sprawie przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dziecko A. M., uchyliło zaskarżoną decyzję i umorzyło postępowanie w I instancji. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny. Decyzją nr MOPS.IH.4452.śp.27.15.16 z 9 sierpnia 2016r. wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] orzeczono o przyznaniu Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych w związku z opieką nad dzieckiem A. M. W dacie wydania decyzji A. M. legitymowała się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 26 lipca 2016r. orzekającym o zaliczeniu jej do osób niepełnosprawnych, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, ważnym do dnia 7 grudnia 2021r. Następnie decyzjami: nr MOPS.III.4452.1901.17 z 4 stycznia 2017r., nr MOPS.III.4452.1901.1.18 z 4 stycznia 2018r., nr MOPS.III.4452.1901.1.2019 z 3 stycznia 2019r., nr MOPS.III.4452.1901.2.2019 z 30 grudnia 2019r., nr MOPS.III.4452.1901.2020 z 10 grudnia 2020r. zmieniono decyzję nr MOPS.III.4452.śp.27.15.16 z 9 sierpnia 2016r. w części dotyczącej wysokości przyznanego świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 3a-3d ustawy o świadczeniach rodzinnych.  Decyzją nr MOPS.III.4452.1901.2.2021 z 7 grudnia 2021r. orzeczono na podstawie art. 32 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 15h ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem C0VID-19, o zmianie decyzji nr MOPS.III.4452.śp.27.15.16 z 9 sierpnia 2016r. ze zm. poprzez wydłużenie okresu przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do upływu 60-tego dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W październiku 2023r., w związku z weryfikacją dotychczasowych orzeczeń o niepełnosprawności dla osób, które pobierają świadczenia uzależnione od niepełnosprawności, organ I instancji uzyskał wiedzę, że A. M. posiada orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] zaliczające ją do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane w dniu 21 stycznia 2022r. W orzeczeniu tym nie wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W związku ze złożeniem odwołania od decyzji organu I instancji, Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia 29 marca 2022r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W związku z powyższym decyzją Nr SRFA.521I.118.2023 z dnia 3 listopada 2023r. Prezydent Miasta [...] orzekł o wygaśnięciu na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa decyzji z 9 sierpnia 2016r. znak: MOPS.III.4452.śp.27.15.16 w sprawie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na A. M. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 29 marca 2022r. (data ostateczności nowego orzeczenia o niepełnosprawności A. M.) straciło ważność orzeczenie o niepełnosprawności z 26 lipca 2016r., którego ważność została przedłużona na mocy art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy covidowej. W związku z powyższym zachodzi konieczność stwierdzenia wygaśnięcia na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa decyzji przyznającej stronie prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Od decyzji tej odwołanie wniosła Skarżąca. Wskazała, że od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z 29 marca 2022r. wniosła odwołanie do sądu powszechnego, a zatem nie jest ono prawomocne. Sprawa toczy się obecnie przed Sądem Rejonowym w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pod sygn. akt IV [...]. Organ I instancji nie powinien opierać się na orzeczeniu, które nie jest jeszcze prawomocne. W odwołaniu zarzucono również naruszenie art. 15h ust. 2 pkt 1 ustawy covidowej poprzez uznanie, że zachodzą podstawy uzasadniające wygaśnięcie prawomocnej decyzji administracyjnej przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając dowołanie wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ustalania, przyznawania i wypłacania tych świadczeń określone zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm., zwana dalej w skrócie u.ś.r.). Zgodnie z art. 17 u.ś.r. świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: - matce albo ojcu, - opiekunowi faktycznemu dziecka, - osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, - innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Decyzją nr MOPS.III.4452.śp.27.15.16 z dnia 9 sierpnia 2016r. Prezydent Miasta [...] przyznał E. C. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego na okres od 1 czerwca 2016r. do 31 grudnia 2021r. W dacie wydania decyzji A. M. legitymowała się orzeczeniem Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 26 lipca 2016r. orzekającym o zaliczeniu jej do osób niepełnosprawnych, ważnym do dnia 7 grudnia 2021r. W dniu 8 marca 2020r. wszedł w życie przepis art. 15h ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19 (Dz.U. z 2021r. poz. 2095 ze zm.), zgodnie z którym: 1. Z przyczyn związanych z przeciwdziałaniem COVID-19, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, wydane na czas określony na podstawie ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, którego ważność:- upłynęła w terminie do 90 dni przed, dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, pod warunkiem złożenia w tym terminie kolejnego wniosku o wydanie orzeczenia, zachowuje ważność do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności; - upływa w terminie od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, zachowuje ważność do upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. W związku z przedłużeniem w okresie pandemii SARS*CoV-2 z mocy prawa ważności orzeczeń o niepełnosprawności, decyzją nr MOPS.IH.4452.1901.2.2021 z dnia 7 grudnia 202Ir. Prezydent Miasta [...], działając na podstawie art. 32 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zw. z art. 15h ust. 1 ustawy o COVID-19, orzekł o zmianie decyzji nr MOPS.IH.4452.śp.27.15.16 z dnia 9 sierpnia 2016r. (ze zm.) poprzez wydłużenie okresu przysługiwania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego Zgodnie z postanowieniami § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego (Dz.U. z 2023r. poz. 1118) z dniem 1 lipca 2023 r. został odwołany na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2. Natomiast przepis art. 15h ustawy o COVID-19 został uchylony z dniem 6 sierpnia 2023r. na mocy art. 10 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023r. poz. 852). Zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw, orzeczenie o niepełnosprawności albo orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, o którym mowa w art. 15h ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu dotychczasowym, którego okres ważności: 1/. upłynąłby do dnia 31 grudnia 2020 r. - zachowuje ważność do dnia 31 grudnia 2023r., 2/. upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2021 r. do dnia 31 grudnia 2021 r. - zachowuje ważność do dnia 31 marca 2024 r., 3/. upłynąłby w okresie od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie niniejszego przepisu - zachowuje ważność do dnia 30 września 2024 r. - jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego ostatecznego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Art. 23 ww. ustawy wszedł w życie z dniem 6 sierpnia 2023r. A. M. ukończyła 16 lat w dniu [...] grudnia 2021r. Powiatowy Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z dnia 21 stycznia 2022r. zaliczył Ją do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W orzeczeniu tym nie wskazano na konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W związku ze złożeniem przez Skarżąca odwołania od decyzji organu I instancji, Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczeniem z 29 marca 2022r. utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. Orzeczenie to jest ostateczne. Od ww. orzeczenia Skarżąca złożyła odwołanie do sądu. Sprawa toczy się obecnie przed Sądem Rejonowym w [...] IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych pod sygn. akt IV [...]. W świetle art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. covidowej , wydanie w dniu 29 marca 2022r. nowego orzeczenia spowodowało utratę ważności orzeczenia dotychczasowego wydanego przez Powiatowy Zespól ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 26 lipca 2016r., ważnego do dnia 7 grudnia 2021r., którego ważność została przedłużona do upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności). Szczególne rozwiązania przewidziane 15h ustawy o COVID-19 miały na celu ułatwienie osobom niepełnosprawnym oraz ich opiekunom a także organom administracji funkcjonowania w czasie pandemii SARS-CoV-2 poprzez wydłużenie okresu obowiązywania orzeczeń o niepełnosprawności. Z art. 15h ust. 1 pkt 2 ustawy o COVID-19 wynika jednak w sposób jednoznaczny, że wyjątek od zasady (tj. wydłużenie okresu obowiązywania orzeczeń o niepełnosprawności) miał zastosowanie co najwyżej do dnia wydania kolejnego orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Oznacza to, że z dniem wydania nowego (ostatecznego) orzeczenia o niepełnosprawności tj. w niniejszej sprawie orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia 29 marca 2022r. doszło do wygaśnięcia przysługującego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wprawdzie w art. 15h ust. 1 ustawy o C0VID-19 nie wskazano, że chodzi tu o wydanie nowego orzeczenia, które byłoby ostateczne - jednak - zdaniem Kolegium - organ I instancji prawidłowo przyjął, że chodzi tu o orzeczenie ostateczne. Zdaniem Kolegium, należało uchylić decyzję orzekającą na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 kpa o wygaśnięciu decyzji z dnia 9 sierpnia 2016r. znak: MOPS.IH.4452.śp.27.15.16 (ze zm.) w sprawie przyznania Pani E. C. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i umorzyć postępowanie pierwszej instancji w tej sprawie, bowiem decyzja z dnia 9 sierpnia 2016r. znak: MOPS.IH.4452.śp.27.15.16 (ze zm.) miała charakter czasowy - została wydana na czas określony i kończyła się w momencie zaistnienia konkretnej okoliczności - upływu 60 dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii albo wydania nowego ostatecznego orzeczenia dotyczącego stopnia niepełnosprawności córki wnioskodawczyni. Innymi słowy, decyzja nr MOPS.IH.4452.1901.2.2021 z 7 grudnia 2021r (ze zm.) jasno określała moment końcowy, do którego świadczenie przysługuje. Wygaśnięcie decyzji obowiązującej na czas określony nie wymaga stwierdzenia tej okoliczności decyzją administracyjną. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu, SKO ich nie uwzględniło wskazując na różnice pomiędzy decyzją prawomocną a ostateczną. Decyzja ostateczna jest wykonalna, bez względu na jej prawomocność. W niniejszej sprawie orzeczenie zaliczające A. M. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, wydane przez organ II instancji, jest decyzją ostateczną, co nie zmienia faktu, że podlega ona zaskarżeniu do sądu i jednocześnie jest ona wykonalna. Jednak fakt zaskarżenia ostatecznej decyzji do sądu powszechnego nie ma doniosłości prawnej w niniejszym postępowaniu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiodła Skarżąca, zaskarżając ją w zakresie uzasadnienia. Skarżąca wskazała, że pomimo rozstrzygnięcia o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania I instancji uzasadnienie decyzji jest błędne i zawiera wnioski, które są skrajnie niekorzystne dla sytuacji prawnej Skarżącej i mogą prowadzić do dalszych niekorzystnych rozstrzygnięć prawnych, co narusza interes prawny Skarżącej. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: - naruszenie przepisu art. 15 h ust 2 pkt 1 ustawy o ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych poprzez błędną wykładnię oraz art. 7a §1 kpa poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie w uzasadnieniu decyzji stanowiska, że zachodzą okoliczności uzasadniające wygaśnięcie prawomocnej decyzji administracyjnej przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, w sytuacji gdy decyzja ta wciąż obowiązuje, co w konsekwencji narusza także art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 kpa, w związku z art. 6 kpa zawierając niezgodne z obowiązującymi przepisami uzasadnianie prawne decyzji. - naruszenie art. 162 ust 1 pkt 1 kpa w związku z 7a § 1 kpa, poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie do wygaśnięcia decyzji z 9 sierpnia 2016 r. z póżn. zm. nie jest konieczne wydanie decyzji o jej wygaśnięciu, gdyż jak wskazano na stronie 5 uzasadnienia decyzji SKO w Warszawie, decyzja ta miała charakter czasowy, a jej termin końcowy jest jasno określony, w sytuacji gdy sformułowania zawarte w decyzji z 7 grudnia 2021 r. (MOPS.1II.4453.19.01.2.2021) zmieniającej decyzję z dnia 9 sierpnia 2016 r., powtarzają niejasną treść przepisu art. 15 h ust 2 pkt 1 ustawy covidowej i wzbudzają problemy interpretacyjne, czego dowodzi utrwalone już orzecznictwo sądów administracyjnych, stosujące odmienną od organu wykładnię tychże przepisów. Uzasadnia to i obliguje, z uwagi na interes społeczny oraz interes prywatny uprawnionej do stwierdzania decyzją wygaśnięcia tego rodzaju decyzji, ze wskazaniem konkretnej daty i jej uzasadnieniem, tak aby osoba uprawniona mogła podjąć się obrony swoich praw, a nie pozbawiana jednostronnie, wbrew utrwalonemu orzecznictwu praw, bez możliwości podjęcia ich obrony. Wniesiono o uchylenie decyzji w części jego uzasadnienia od słów (str. 4 decyzji, ostatni akapit), W świetle art. 15 h ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020r. (...) " do akapitu powyżej słów "Mając na uwadze powyższe orzeczono jak sentencji" (tj. do czwartego akapitu włącznie na str. 5 decyzji) i zasadzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. Nr 2023, poz. 259) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej jako: "ppsa", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Ponadto wskazać należy, że Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą, ale rozstrzyga jedynie w granicach danej sprawy, jak stanowi art. 134 § 1 ustawy ppsa, przy czym stosownie do art. 135 ppsa Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Sąd akceptuje wywody strony skarżącej, że możliwe jest zaskarżenie wyłącznie uzasadnienia decyzji jako części rozstrzygnięcia administracyjnego służącego wyjaśnieniu podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia zawartego w komparycji decyzji, co potwierdza, wskazane także przez skarżącą liczne orzecznictwo sądowoadministracyjne. Przedmiotem zatem kontroli sądu była zatem treść uzasadnienia decyzji w zakresie w jakim organ stwierdził, że wydana decyzja miała charakter czasowy – została wydana na czas określony i kończyła się z momentem zaistnienia określonych okoliczności faktycznych tj. w tym wypadku wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Zdaniem Sądu, wygaśnięcie decyzji obowiązującej na czas określony nie wymaga stwierdzenia tej okolicznością decyzją administracyjną. Skarżąca wywodzi natomiast, że decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego nie wygasła z mocy prawa, jak wskazał organ w uzasadnieniu decyzji, co także powoduje, że nie ma podstaw do stwierdzenia jej wygaśnięcia. W dacie jej wydania nie został bowiem odwołany stan epidemii a dopiero od tej daty otwiera się bieg terminu wygaśnięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Brak zaskarżenia decyzji wskazuje, w ocenie Sądu, że Skarżąca podziela jej treść w zakresie braku podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia decyzji administracyjnej wywodząc jednak odmiennie niż organ, że decyzja ta nie wygasła. Wskazać należy w tym miejscu, że przedmiotem postępowania o stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej nie jest merytoryczna kontrola tej decyzji ale wyłącznie ocena czy nastąpiły skutki o jakich mowa w art. 162 kpa. (wyrok NSA z 25 marca 2021 r., II OSK 2549/20,Lex nr 3195402). Organ administracji publicznej jest obowiązany stwierdzić wygaśnięcie decyzji, jeżeli spełnione są łącznie następujące przesłanki: decyzja stała się bezprzedmiotowa, stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo stwierdzenie wygaśnięcia decyzji leży w interesie społecznym lub w interesie strony. Natomiast bezprzedmiotowość wynika z ustania prawnego bytu elementu stosunku materialnoprawnego nawiązanego na podstawie decyzji administracyjnej. Generalnie zatem stwierdzenie wygaśnięcia decyzji administracyjnej służy ustaleniu czy na podstawie danej decyzji administracyjnej stronie przysługują określone w niej prawa czy też nie a kwestia ta nie wynika w sposób oczywisty z decyzji albo gdy taki obowiązek nakłada na organ przepis prawa. W tym wypadku podstawą rozstrzygnięcia organu I instancji był art. 162 § 1 pkt 1 kpa gdyż pkt 2 tego przepisu dotyczy wydania decyzji z zastrzeżeniem dopełnienia przez stronę określonego warunku – w decyzji której dotyczy sprawa żadnego warunku nie ma. Zatem aby móc stwierdzić wygaśnięcie decyzji na tej podstawie prawnej musiałaby być spełniona przesłanka bezprzedmiotowości w sytuacji w której konieczność stwierdzenia wygaśnięcie decyzji wynikałaby z przepisów prawa (tu nie wynika), albo gdy leżałoby to w interesie prawnym lub interesie strony. Sąd w pełni akceptuje wywody zawarte na stronie 4 i 5 uzasadnienia zaskarżonej decyzji, że na skutek wejścia w życie art. 15 h ust. 1 pkt 2 ustawy covidowej doszło do przedłużenia dat obowiązywania orzeczeń o niepełnosprawności do czasu upływu 60. dnia od dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, jednak nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Treść tego przepisu oraz powody jakie legły u podstaw jego uchwalenia wskazują, że w sytuacji w której strona uzyskała nowe orzeczenie o niepełnosprawności doszło do wygaśnięcie "starego" orzeczenia o niepełnosprawności a w konsekwencji podstawy na jakiej wydano decyzję o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Jak trafnie wskazuje organ na str. 4 uzasadnienia decyzji, przepisy te (przedłużające) miały na celu ułatwienie osobom niepełnosprawnym i ich opiekunom oraz organom administracji publicznej funkcjonowanie w czasie pandemii poprzez właśnie wydłużenie czasu obowiązywania orzeczeń o niepełnosprawności, które stanowiły jeden z warunków przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego. Z nadejściem terminu końcowego (tu wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności), decyzja przestaje obowiązywać, wygasa per se i nie ma potrzeby ani też uzasadnienia stwierdzanie jej wygaśnięcia na podstawie przepisu art. 162 kpa. W decyzji z 7 grudnia 2021 r. wskazano zdarzenie, które powoduje wygaśnięcie orzeczenia a w konsekwencji decyzji poprzez odniesienie się m.in. do daty wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności. Po tym okresie, decyzja traci moc, bez potrzeby stwierdzania jej wygaśnięcia. Upływ okresu ważności powoduje ten skutek, że po jego upływie nie można już powoływać się na tę decyzję. (por. III OSK 1729/22 - Wyrok NSA z 2022-12-14, II SA/Bd 1186/21 - Wyrok WSA w Bydgoszczy z 2022-01-26). Sąd w pełni akceptuje treść uzasadnienia organu II instancji w zakresie w jakim stwierdzono, że wydanie nowego orzeczenia o niepełnosprawności powoduje skutek w postacie wygaśnięcia, wcześniej terminowej, decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgadza się również z twierdzeniem, że skoro orzeczenie to było ostateczne w toku administracyjnym organ miał prawo przyjąć, że doszło z tą datą do wygaśnięcia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ustalonego w związku z posiadaniem wcześniejszego orzeczenia o zaliczeniu do niepełnosprawności. Wydanie przez Wojewódzki Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] orzeczenia z 29 marca 2022 r. o utrzymaniu w mocy orzeczenia Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] o zaliczeniu A. M. do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, bez wskazania konieczności stałej lub długotrwałej opieki. W konsekwencji błędny jest pogląd Skarżącej, że decyzja o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nadal obowiązuje. Decyzja ta, gdyby nie ww. przepisy covidowe, wygasłaby z dniem 31 grudnia 2021r. (termin jej obowiązywania). Tylko na skutek przedłużenia terminu obowiązywania orzeczeń o niepełnosprawności, ten termin został przedłużony, tak jak w tym wypadku do czasu wydania ostatecznego, nowego orzeczenia o niepełnosprawności tj. do 29 marca 2022 r. Odwołanie się Skarżącej do sądu od orzeczenia o niepełnosprawności, nie powoduje, jak wywodzi Skarżąca, braku możliwości przyjęcia, że orzeczenie to nie wywołuje skutków prawnych. Zgodnie z art. 16 § 1 kpa decyzje od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji są ostateczne i wywołują skutek prawny w stosunku do organów, sądów a przede wszystkim podmiotów których dotyczą. Fakt, że Skarżąca skorzystała z prawa do zaskarżenia tej decyzji do sądu powszechnego nie niweluje w żadnym razie ostateczności wydanej decyzji. Dopiero bowiem z momentem w którym sąd, prawomocnie, uchyliłby to orzeczenie o niepełnosprawności, otworzyłaby się dla skarżącej droga do skorzystania z trybu wznowieniowego o jaki mowa w art. 145 i następne kpa. Z tych wszystkich względów Sąd uznał, że treść uzasadnienia w zaskarżonej części nie narusza ani zasad wykładni prawa, ani zasad logiki. Organ II instancji formułując jego tezy dokonał prawidłowej wykładni art. 15 h ust. 2 pkt 1 ustawy covidowej. Wskazać w tym miejscu można, że przyjęta przez pełnomocnika Skarżącej wykładnia przepisów ustawy covidowej jest nieprzekonująca także z innej przyczyny. Przy przyjęciu tezy o pierwszeństwie przesłanki odwołania stanu epidemii jako otwierającej termin wygaśnięcia orzeczenia o niepełnosprawności, zbędnym byłoby zawarcie w art. 15 h ust. 1 pkt 2 ustawy covidowej stwierdzenia "nie dłużej niż do dnia wydania nowego orzeczenia o niepełnosprawności albo orzeczenia o stopniu niepełnosprawności", skoro okoliczność ta nie miałaby wpływu na przedłużenie terminów obowiązywania tych orzeczeń. Z tych względów i na podstawie art. 151 ppsa, Sąd skargę oddalił.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło