I SA/Wa 527/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Jolanta Dargas Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2017 r. sprawy ze skargi J. S., T. T. i W. F. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta miasta W. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/15 1. wymierza Prezydentowi miasta W. grzywnę w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałej części; 4. zasądza od Prezydenta miasta W. na rzecz J. S., T. T. i W. F. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący: T.T., W. F., R. R. i J.S., pismem z 2 lutego 2017 r. złożyli skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 czerwca 2016 r., sygn. akt: I SAB/Wa 649/15. Skarżący wnieśli o: - wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości do 10-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim; - zasądzenie od organu na rzecz skarżących solidarnie sumy pieniężnej w kwocie 19.498,90 zł., stanowiącej połowę 10-krotności przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim; - stwierdzenie, że bezczynność organu po wydaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; - zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podali, że wnioskiem z 10 lutego 2005 r. Z.L. i D.S. wniosły o przyznanie im odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], objętą księgą hipoteczną "[...]" nr [...], dawny Nr [...], nr rej. hip. W - [...] . Prezydent [...] decyzją z [...] sierpnia 2006 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania. Wojewoda [...] decyzją z [...] marca 2007 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 12 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1011/07 uchylił decyzję Wojewody [...] i Prezydenta [...]. Następnie Prezydent decyzją z [...] marca 2010 r., nr [...] ponownie odmówił przyznania odszkodowania. Wojewoda [...], po odwołaniu skarżących, decyzją z [...] kwietnia 2010 r., nr [...] uchylił decyzję Prezydenta i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Z uwagi na bezczynność Prezydenta [...] Z.L. i J.S. (następca prawny po D.S. ) złożyli zażalenie do Wojewody [...] , który postanowieniem z [...] lutego 2013 r., nr [...] uznał je za zasadne i wyznaczył Prezydentowi [...] termin rozstrzygnięcia sprawy do 4 marca 2013r. Prezydent [...] decyzją z [...] marca 2013 r., nr [...] odmówił przyznania odszkodowania, a Wojewoda [...] decyzją z [...] maja 2013 r., nr [...] uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Skarżący podkreślili, że wobec nie załatwienia sprawy przez organ wnieśli skargę na bezczynność Prezydenta [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 czerwca 2016 r., w sprawie o sygn. akt I SAB/Wa 649/15 zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku skarżących w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Ponadto Sąd stwierdził, iż bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wyrok został doręczony organowi 21 września 2016 r. Skarżący podnieśli, że w toku postępowania przed sądem zmarła Z.L. , a w jej miejsce wstąpili spadkobiercy: T. T., W.F. i R. R. . Pismem z 20 grudnia 2016 r. pełnomocnik skarżących wezwał organ do wykonania wyroku. W ocenie skarżących organ w sposób ewidentny lekceważy terminy rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a także skarżących będących w zaawansowanym wieku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie, czy spełnia ona przesłanki z art. 215 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Wyjaśnił, że następcy prawni dawnych właścicieli nie prowadzili gospodarstwa rolnego, zatem nie można uznać, iż nastąpiła utrata posiadania tego gospodarstwa po 5 kwietnia 1958 r. Pełnomocnik stron nie przedstawił żadnych nowych dowodów dokumentujących fakt prowadzanie przez jego mocodawców gospodarstwa rolnego. Ponadto pismem z 23 września 2015 r. organ zwrócił się do pełnomocnika z prośbą o dostarczenie dokumentów potwierdzających, iż dawni właściciele prowadzili gospodarstwo rolne i utracili możliwość władania nieruchomością po dniu 5 kwietnia 1958 r. Pełnomocnik nie odpowiedział na powyższe pismo. Postanowieniem z [...] maja 2017 r. Sąd odrzucił skargę R.R. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 154 § 1 ppsa w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Z powołanego art. 154 § 1 wynikają zatem dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 ppsa i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu. Po drugie strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W rozpoznawanej sprawie obie wskazane wyżej przesłanki zostały spełnione. Z akt sprawy wynika, że wyrokiem z 21 czerwca 2016 r., sygn. akt I SAB/Wa 649/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Jednocześnie stwierdził, że bezczynność organu w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy zostały doręczone Prezydentowi 21 września 2016 r., a zatem termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął 21 listopada 2016 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu Prezydent nie wydał decyzji. Stosownie do art. 154 § 6 ppsa grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę ponad dziesięciomiesięczne przekroczenie wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy Sąd uznał, że grzywna w wysokości 1000 zł jest adekwatną sankcją dla organu za niewykonanie wyroku z 21 czerwca 2016 r. Wymierzenie grzywny na podstawie przepisu art. 154 § 1 ppsa ma za zadanie nie tylko skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, ale zawiera też element represyjny stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych (por. wyrok WSA w Warszawie z 30 I 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1672/07 lex nr 459927). Jednocześnie rozpoznając sprawę - stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 ppsa -Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z 21 czerwca 2016 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia fakt, iż po nadesłaniu prawomocnego wyroku w sprawie na bezczynność organ przez ponad dziesięć miesięcy nie podjął żadnych czynności zmierzających do zakończenia postępowania. Powoływanie się w odpowiedzi na skargę na brak reakcji pełnomocnika stron na wezwanie organu z pisma z 23 września 2015 r. ( a więc sprzed dwóch lat) nie może być okolicznością usprawiedliwiającą nie załatwienia sprawy w terminie. Istotne jest, że organ pomimo wyroku ze skargi na bezczynność nie rozpoznał wniosku o odszkodowanie. Zważyć należy, że niewykonanie wyroków sądów niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwić sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak również do władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Sąd nie uwzględnił wniosku o przyznanie skarżącym sumy pieniężnej i w tej części skargę oddalił. Wyjaśnić należy, że suma pieniężna z art. 154 § 7 ppsa ma charakter kompensacyjny i prewencyjny. Z treści omawianego przepisu wyraźnie wynika, że ustawodawca pozostawił sądowi ocenę, czy okoliczności sprawy wskazują na potrzebę zadośćuczynienia skarżącemu za oczekiwanie na rozpoznanie jego sprawy. Środek ten powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu oraz w sytuacji, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu, nie zachodzi. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności Sąd z mocy art. 154 § 1, § 2 zd. 2, § 6 ppsa oraz art. 151 ppsa orzekł jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt 4 sentencji) orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.