I SA/Wa 530/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun -Kulik (spr.) Sędziowie WSA Małgorzata Boniecka – Płaczkowska WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi W. Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] września 2015 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Decyzja Kolegium została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...] w pkt III odmówił ustanowienia na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 ze zm.) na rzecz K. W., W. Z. i T. Z. prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego w ewidencji jako działka nr [...] (obręb [...]) z uwagi na uprzednie przekazanie gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej – I. S.A. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu odwołania K. W., W. Z. i T. Z. od pkt III powyższej decyzji, decyzją z dnia [...] grudnia 2012 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Kolegium uznało, że okoliczność oddania przedmiotowej nieruchomości w użytkowanie wieczyste spółce I. S.A. uniemożliwia pozytywne rozpatrzenie wniosku w trybie art. 7 powołanego dekretu. Organ nie może bowiem naruszyć uprawnień użytkownika wieczystego oraz istoty tego prawa. Decyzja ustanawiająca w takiej sytuacji prawo użytkowania wieczystego do gruntu, który jest już takim prawem obciążony, lecz na rzecz innego podmiotu - byłaby z mocy art. 156 § 1 pkt 5 k.p.a. nieważna jako niewykonalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/WA 370/13 w wyniku skargi K. W., W. Z. i T. Z. uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r. oraz decyzję Prezydenta [...] w zakresie pkt III. Sąd zgodził się ze stanowiskiem organu, że "skutkiem ustanowienia na nieruchomości dekretowej prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej jest brak podstaw do ustanowienia tego prawa na rzecz byłego właściciela bądź jego następców prawnych." Sąd wyjaśnił, że "spełnienie przesłanki przewidzianej w art. 7 ust. 2 dekretu w postaci zgodności korzystania z gruntu z jego przeznaczeniem według planu zagospodarowania przestrzennego nie umożliwia automatycznie - w każdym przypadku - ustanowienia na rzecz następców prawnych dawnych właścicieli prawa użytkowania wieczystego. Rozstrzygając o zasadności wniosku dekretowego organ musi bowiem zbadać, czy stan prawny gruntu i znajdującego się na nim budynku pozwala na wydanie decyzji o ustanowieniu użytkowania wieczystego gruntu oraz umożliwia jej późniejsze wykonanie. W sytuacji jednak konfliktu pomiędzy prawami osób dochodzących praw z dekretu a prawami osób aktualnie dysponujących nieruchomością, konieczne jest dokonanie oceny na ile i w jakim okresie czasu istnienie tego "nowego prawa" uniemożliwia realizację praw dekretowych." Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie organy w ogóle takiej oceny nie dokonały. Kolegium nie wzięło pod uwagę tego, że prawo użytkowania wieczystego ustanowione na spornej nieruchomości wygasa z dniem [...] czerwca 2017 r. Tym samym zgodnie z art. 236 § 2 k.c. w dniu wydania zaskarżonej decyzji otwarty był już 5 letni okres, w którym konieczne jest rozstrzygnięcie czy prawnie dopuszczalne będzie przedłużenie prawa użytkowania wieczystego. Sąd uznał, że przeszkoda dla rozpatrzenia wniosku dekretowego w przedmiotowej sprawie, ma charakter przejściowy, a zagadnieniem od którego zależy rozstrzygnięcie sprawy jest kwestia ostatecznego rozstrzygnięcia przedłużenia prawa użytkowania wieczystego. W konsekwencji Sąd zalecił aby organy administracji wstrzymały się z wydaniem decyzji i zawiesiły postępowanie co najmniej do 2017 r., czyli do daty kiedy stanie się wiadomym czy prawo użytkowania wieczystego będzie istnieć dalej. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2287/13 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez "G." S.A. w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 370/13. Postanowieniem z dnia [...] września 2015 r., nr [...] Prezydent [...] zawiesił, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowanie administracyjne w przedmiocie rozpoznania wniosku I. Z. i W. W. z dnia 18 października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w [...] przy ulicy [...] hip. nr [...] (w zakresie działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]), do czasu rozpoznania wniosku spółki pod firmą G. S.A. z dnia 12 listopada 2014r. o przedłużenie terminu użytkowania wieczystego działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. W wyniku zażalenia K. W., T. Z. i W. Z. na ww. postanowienie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r., nr [...] utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta [...] z dnia [...] września 2015 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 153 i 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 - dalej przywoływana jako "p.p.s.a."), podkreślając, że ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Sądu z dnia 11 czerwca 2013 r. wiążą w sprawie ten sąd oraz organ. Skargę na postanowienie Kolegium wniósł W. Z., reprezentowany przez adwokata J. T.. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił, mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i zawieszenie postępowania w przedmiocie rozpoznania wniosku I. Z. i W. W. z dnia [...] października 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu położonego w [...] przy ul. [...], wskutek błędnego przyjęcia, że rozpoznanie niniejszej sprawy i wydanie decyzji administracyjnej zależy od uprzedniego rozpoznania sprawy z wniosku G. S.A. o przedłużenie terminu użytkowania wieczystego działki [...] z obrębu [...] z dnia 12 listopada 2014 r.; 2) naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie wynikających z art. 6 i 7 k.p.a., zasady praworządności oraz uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, poprzez wydanie postanowienia w sposób sprzeczny z obowiązującym prawem i wbrew celowi przepisu art. 7 ust. 1 i 2 Dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. 1945 Nr 50, poz. 279), którym było przywrócenie poprzednim właścicielom nieruchomości warszawskich, prawnej możliwości korzystania z nich. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2016 r. oraz postanowienia Prezydenta [...] z dnia [...] września 2015 r. Ponadto wniósł o zasądzenie na rzecz skarżącego od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. W prawomocnym wyroku z dnia 11 czerwca 2013 r., wydanym w sprawie sygn. akt I SA/Wa 370/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylając decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2012 r., oraz decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] czerwca 2012 r., w zakresie pkt III, tj. odmowy ustanowienia na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. na rzecz K. W., W. Z. i T. Z. prawa użytkowania wieczystego gruntu oznaczonego w ewidencji jako działka nr [...] (obręb [...]) z uwagi na uprzednie przekazanie gruntu w użytkowanie wieczyste osobie trzeciej – I. S.A. - wyraźnie stwierdził, że przeszkoda dla rozpatrzenia wniosku dekretowego ma charakter przejściowy, zaś zagadnieniem od którego zależy rozstrzygnięcie sprawy jest kwestia ostatecznego rozstrzygnięcia przedłużenia prawa użytkowania wieczystego. Sąd zalecił aby organy administracji wstrzymały się z wydaniem decyzji i zawiesiły postępowanie co najmniej do 2017 r., czyli do daty kiedy stanie się wiadomym czy prawo użytkowania wieczystego będzie istnieć dalej. Stanowisko to zostało podzielone przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 6 maja 2015 r., sygn. akt I OSK 2287/13, który stwierdził, że Sąd pierwszej instancji zasadnie wywiódł podstawy do zawieszenia postępowania w sprawie. Sąd odwoławczy podniósł, że "przemawiają za tym też okoliczności rozpatrzenia sprawy w całości, w której w pkt I decyzji Prezydenta [...] przyznano prawo użytkowania wieczystego z powodu nie przedłużenia umowy użytkowania wieczystego". W myśl art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazanie co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Wskazanie co do dalszego postępowania dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci braków np. w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak również wszystkie przyszłe postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej. Moc wiążąca prawomocnego wyroku sądu administracyjnego związana jest z tożsamością stosunku prawnego będącego przedmiotem sprawy (por. wyrok NSA z 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, Lex nr 1598312). Ocena prawna zawarta w orzeczeniu sądu administracyjnego utraci moc wiążącą w wypadku zmiany stanu prawnego, jeżeli to spowoduje, że pogląd sądu stanie się nieaktualny. Podobny skutek, tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny, może spowodować zmiana – po wydaniu orzeczenia sądowego – istotnych okoliczności faktycznych oraz wzruszenie orzeczenia zawierającego ocenę prawną w przewidzianym do tego trybie. Taka sytuacja w przedmiotowej sprawie nie zaistniała. Nie bez znaczenia jest także przywołana przez Kolegium treść przepisu art. 170 p.p.s.a. Moc wiążąca orzeczenia określona w art. 170 w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd administracyjny kontrolując decyzję Kolegium z dnia z [...] grudnia 2012 r. wyraźnie wskazał, że został naruszony art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 236 § 2 k.c. oraz art. 2 Konstytucji RP, jak i to, że w ponownym postępowaniu organ zawiesi postępowanie dekretowe do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia kwestii ewentualnego przedłużenia prawa użytkowania wieczystego na spornej działce. Ponownie rozpoznając sprawę, powyższe wytyczne Sądu organy administracji wykonały. W konsekwencji, nie można zarzucić organowi naruszenia przepisów prawa przywołanych w skardze. Tym samym zarzuty skargi nie mogły przynieść oczekiwanego skutku. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.