I SA/Wa 533/18

Starszy referendarz sądowy - Justyna Wtulich – Gruszczyńska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia I. odmówić A. B. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, II. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z nadesłanego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu umowy zlecenia w wysokości około [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca podał, że nie posiada domu, mieszkania, nieruchomości rolnej, oszczędności zgromadzonych na rachunkach bankowych oraz w gotówce, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności oraz przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 5.000 zł. Wskazał, że posiada działkę o powierzchni [...] m ², co do której roszczenie ma Urząd [...]. Wnioskodawca dodał, że toczy się przeciwko niemu 6 egzekucji komorniczych. Jako stałe zobowiązania i wydatki wnioskodawca wskazał koszty leczenia w wysokości od [...] do [...] zł. Zaznaczył, że jest osobą niepełnosprawną o stopniu umiarkowanym. Zarządzeniem z 23 maja 2018 r. wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie przy czyjej pomocy się utrzymuje, gdyż w nadesłanym formularzu wskazał jedynie dochód w wysokości około [...] zł miesięcznie. Zapytano wnioskodawcę, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami, np. z matką, żoną, jeśli tak, należało podać z kim wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez tą osobę i tytuł z jakiego dochód ten uzyskuje (np. emerytura, renta, zatrudnienie, itp.). Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy jest osobą bezrobotną, a jeśli tak, to czy ma przyznany zasiłek dla osób bezrobotnych, czy też nie, jeśli ma przyznany zasiłek, należało podać jego wysokość. Zapytano wnioskodawcę, czy podejmuje jakiekolwiek prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, jeśli tak, należało wskazać jakie rodzaju prace wnioskodawca podejmuje i jaki uzyskuje z nich miesięcznie dochód. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem, czy dochód wskazany w formularzu z tytułu umowy zlecenia w wysokości ok. [...] zł miesięcznie jest jedynym dochodem wnioskodawcy oraz skąd posiada środki finansowe na bieżące utrzymanie siebie, w tym na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych. Zapytano wnioskodawcę, gdzie mieszka dom/mieszkanie i czyją stanowi on własność, gdyż w nadesłanym formularzu wnioskodawca podał, że nie posiada zarówno domu, jak i mieszkania oraz czy ponosi, a jeśli tak, to jakie koszty związane z utrzymaniem domu/mieszkania/lokalu w którym mieszka (np. opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz odpadów, itp.), bądź też czy wnioskodawca wynajmuje dom/mieszkanie/lokal, a jeśli tak, należało podać od kogo i jakie ponosi koszty miesięczne związane z najmem. Zwrócono się do wnioskodawcy z zapytaniem z jakiego tytułu prowadzonych jest przeciwko niemu 6 egzekucji komorniczych, które wskazał w formularzu oraz czy wnioskodawca posiada pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, należało podać markę, rok produkcji i koszty związane z utrzymaniem pojazdu (zakup paliwa, ubezpieczenie). Zapytano wnioskodawcę, czy otrzymuje jakąkolwiek pomoc od organizacji społecznych czy państwowych, jeśli tak, należało podać od kogo, jakiego rodzaju pomoc i w jakiej wysokości lub formie oraz czy otrzymuje pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, krewnych, jeśli tak, należało podać od kogo w jakiej wysokości lub formie. Ponadto, wezwano wnioskodawcę do nadesłania wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy, bądź też złożenia oświadczenia, że wnioskodawca nie posiada żadnych kont bankowych oraz zaświadczenia z zakładu pracy o wysokości dochodu uzyskanego w dwóch ostatnich miesiącach z tytułu zawartej umowy zlecenia. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wnioskodawca otrzymał wezwanie w dniu 28 maja 2018 r. (data na zwrotnym potwierdzeniu odbioru), a zatem termin do nadesłania ww. dokumentów upływał z dniem 4 czerwca 2018 r. Pomimo upływu wyznaczonego terminu wnioskodawca nie nadesłał żądanych wyjaśnień i dokumentów. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 t.j.) zwanej dalej "P.p.s.a.", prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie z art. 245 § 1 - 3 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Podkreślić należy, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 P.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia – na co wskazuje użyty w art. 246 p.p.s.a zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 P.p.s.a.). W ocenie orzekającego dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i niewystarczające do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy. Z tego też względu, zarządzeniem z 23 maja 2018 r. wezwano wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia i dokumenty. Pomimo prawidłowego doręczenia wezwania wnioskodawca nie nadesłał jednak żadnych dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. W szczególności nie wyjaśnił z czego lub przy czyjej pomocy się utrzymuje, gdyż w nadesłanym formularzu podał jedynie jako swój dochód kwotę w wysokości [...] zł uzyskiwaną z tytułu umowy zlecenia. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też wspólnie z innymi osobami, np. z matką, żoną, a jeśli tak, należało podać z kim wnioskodawca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym oraz wysokość dochodu uzyskiwanego przez tą osobę i tytuł z jakiego dochód ten uzyskuje (np. emerytura, renta, zatrudnienie, itp.). Nie wiadomo, czy wnioskodawca jest osobą bezrobotną, a jeśli tak, to czy ma przyznany zasiłek dla osób bezrobotnych, czy też nie, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. Wnioskodawca nie udzielił odpowiedzi na pytanie, czy podejmuje jakiekolwiek prace dodatkowe, dorywcze, sezonowe, a jeśli tak, to jaki uzyskuje z nich miesięcznie dochód. Nie wyjaśnił także gdzie mieszka w domu/mieszkaniu i czyją stanowi on własność, gdyż w nadesłanym formularzu podał, że nie posiada zarówno domu, jak i mieszkania. Nie wiadomo, czy wnioskodawca wynajmuje dom/mieszkanie, a jeśli tak, to czy ponosi koszty związane z utrzymaniem domu/mieszkania w którym mieszka bądź też koszty związane z najmem i w jakiej wysokości. Nie wyjaśnione jest także z jakiego tytułu przeciwko wnioskodawcy prowadzonych jest 6 egzekucji komorniczych. Z nadesłanego formularza nie wynika skąd wnioskodawca posiada środki finansowe na zakup żywności, odzieży, środków chemicznych oraz czy otrzymuje jakąkolwiek pomoc od dzieci, rodziny, znajomych, krewnych, organizacji społecznych lub państwowych, a jeśli tak, to od kogo w jakiej wysokości lub formie. Nie wiadomo czy wnioskodawca posiada pojazdy mechaniczne, a jeśli tak, to jakiej marki i jaki jest rok produkcji, oraz czy ponosi i jakie koszty związane z utrzymaniem pojazdu. Wnioskodawca nie nadesłał także żadnych dokumentów do nadesłania których był wezwany, a które miały na celu przedstawienie jego sytuacji finansowej. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawca nie wyjaśnił wyczerpująco istotnych kwestii wskazanych powyżej. Uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było kluczowe dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy. Niepełne i ogólnikowe wyjaśnienia co do sytuacji materialnej zawarte w formularzu nie mogą stanowić podstawy do przyznania prawa pomocy. W sytuacji gdy strona wnosi o przyznanie prawa pomocy powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W sprawach o przyznanie prawa pomocy orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane uniemożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego, nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009 r. sygn. akt I FZ 56/09, postanowienie NSA z dnia 25 listopada 2010r., sygn. akt I GZ 371/10). Przyznanie prawa pomocy jest zatem uzależnione od przeprowadzenia rzetelnej analizy zdolności finansowej wnioskodawcy, a ta jest możliwa jedynie w oparciu o pełne dane dotyczące, sytuacji finansowej, majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Reasumując stwierdzić należy, że wnioskodawca nie przedstawił wyczerpujących informacji na podstawie których orzekający mógłby ocenić jego rzeczywiste możliwości finansowe. Nie sposób pozytywnie rozpoznać wniosek o przyznanie prawa pomocy opierając się na nieprecyzyjnych, niepełnych danych przedstawionych przez wnioskodawcę. Mając na uwadze powyższe okoliczności uznano, że wnioskodawca nie wykazał, w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Z tego względu odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Jednocześnie ze względu na ustawowe zwolnienie wnioskodawcy od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w sprawie zbędne stało się rozpoznawanie wniosku w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. a P.p.s.a. nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest decyzja odmawiająca przyznania zasiłku celowego. Zgodnie z art. 249 a P.p.s.a. jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Z tego względu, umorzono postępowanie w zakresie wniosku wnioskodawcy o zwolnienie od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 249 a w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.