I SA/Wa 55/24

WyrokWSA w Warszawie2024-05-09

Skład orzekający: Gabriela Nowak, Monika Sawa, Przemysław Żmich

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego, złożony po upływie miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji, powinien zostać odrzucony, nawet jeśli strona twierdzi, że dowiedziała się o decyzji później niż wynika to z ustaleń organu?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy prawidłowo ustaliły, iż skarżąca dowiedziała się o wydanej decyzji w dniu 23 grudnia 2022 r., a nie 19 maja 2023 r., co oznacza, że wniosek o wznowienie postępowania złożony 7 czerwca 2023 r. był spóźniony. Skuteczne doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem, nawet w trybie zastępczym, ma skutek prawny, jeśli strona nie poinformowała organu o zmianie adresu. W związku z tym, brak było podstaw do wznowienia postępowania.
Stan faktyczny
Skarżąca B. U. wniosła o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Wojewody z dnia 18 lipca 2022 r., odmawiającą jej prawa do rekompensaty. Jako podstawę wskazała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu), twierdząc, że dowiedziała się o decyzji dopiero 19 maja 2023 r. Wojewoda odmówił wznowienia postępowania, uznając wniosek za spóźniony, ponieważ decyzja została skutecznie doręczona pod dotychczasowym adresem skarżącej 23 grudnia 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie Wojewody. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych, w tym błędne ustalenie daty dowiedzenia się o decyzji i nieskuteczne doręczenie.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Gabriela Nowak Sędziowie Sędzia WSA Monika Sawa (spr.) Sędzia WSA Przemysław Żmich po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 maja 2024 r. sprawy ze skargi B. U. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania oddala skargę. Postanowieniem z [...] lipca 2023 r. nr [...] Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (Minister/organ) po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] października 2023 r. B. U. utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2023 r., znak: [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2022 r., znak: [...] odmawiającą wyżej wymienionej potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. C. i M. C. nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], woj. [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: Postanowieniem Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., znak [...], został przekazany do Wojewody [...] wniosek M. M. o przyznanie odszkodowania za nieruchomości pozostawione przez rodziców tj. M. i M. małż. C., poza obecnymi granicami państwa polskiego w [...], przy ul. [...], woj. [...], złożony pierwotnie w dniu [...] grudnia 1990 r. do Urzędu Rejonowego w [...]. Organ wskazał, że z dniem 1 października 2005 r. weszła w życie ustawa z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 2097). W myśl art. 27 ustawy postępowania w sprawach potwierdzenia prawa do rekompensaty wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy prowadzi się na podstawie jej przepisów. Stosownie do art. 30 § 4 kpa w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania, na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Organ wyjaśnił, że w następstwie zgonu M. M. [...] czerwca 2014 r., jej następczyni prawna – B. U. ustalona na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z dnia [...] grudnia 2018 r., sygn. akt [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po M. M., wstąpiła w prawa strony po dotychczasowej wnioskodawczyni. Organ wskazał następnie, że w dniu [...] lipca 2022 r. Wojewoda [...] wydał decyzję znak: [...], odmawiającą B. U. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. C. i M. C. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], przy ul. [...], woj. [...]. Decyzja ta stała się ostateczna z dniem [...] sierpnia 2022 r. W dniu 1 czerwca 2022 r. B. U. złożyła do Wojewody [...], w trybie art. 145 § 1 pkt 4 w związku z art. 147 i art. 148 § 1 i § 2 kpa.: "wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. C. i M. C. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w [...] przy ul. [...], woj. [...], które to postępowanie zakończono decyzją odmowną Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2022 r., wydaną do postępowania znak sprawy: [...] (...), a która stała się ostateczna z dniem [...] sierpnia 2022 r., a następnie uchylenie decyzji i rozstrzygnięcie co do istoty sprawy poprzez potwierdzenie na rzecz wnioskodawczyni prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. C. i M. C. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami RP, w [...], przy ul. [...], woj. [...], na podstawie ustawy z dnia 8 lipca 2005 roku. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (...). Minister po rozpoznaniu odwołania wskazał, że na podstawie art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. organem wyższego stopnia w sprawach dotyczących potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione przez obywateli polskich na terenach niewchodzących obecnie w skład Rzeczypospolitej Polskiej jest minister właściwy do spraw administracji publicznej. Minister wskazał,, że w dniu 1 czerwca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935). Zgodnie z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję. Na mocy art. 144 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Stosownie do art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli: 1. dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe, 2. decyzja wydana została w wyniku przestępstwa, 3. decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27, 4. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, 5. wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję, 6. decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu, 7. zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2), 8. decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione. W myśl art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. W razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ administracyjny wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Odmowa wznowienia postępowania następuje również w drodze postanowienia (art. 149 § 1 i § 3 k.p.a.). Wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznej, a więc takiej decyzji, która na mocy art. 16 § 1 k.p.a. jest objęta zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Z tego też względu wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami formalnymi. Dlatego też przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ administracji bada wyłącznie, czy wniosek o wznowienie postępowania oparty jest na enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. przesłankach wznowienia a także, czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. W razie niewystąpienia tychże warunków ustawowych organ powinien zastosować dyspozycję przewidzianą w art. 149 § 3 k.p.a. Ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że decyzją z dnia [...] lipca 2022 r., znak: [...], Wojewoda [...] odmówił B. U. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. C. i M. C. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], przy ul. [...], woj. [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia Wojewoda [...] stwierdził: "do momentu wydania niniejszej decyzji strona nie przedłożyła żadnych dowodów potwierdzających fakt pozostawienia przez M. i M. małż. C. nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] oraz wskazujących na jej rodzaj i powierzchnię, natomiast kwerenda archiwalna na ww. okoliczność przeprowadzona na zlecenie organu orzekającego zakończyła się wynikiem negatywnym". Minister wskazał, że analiza akt sprawy wskazuje, że ww. decyzja Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2022 r., znak: została doręczona stronie na adres zameldowania wskazany w aktach sprawy, tj. [...]. Z uwagi na fakt, iż od ww. rozstrzygnięcia strona nie złożyła odwołania do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, za pośrednictwem organu wojewódzkiego, w terminie 14 dni od jej otrzymania - przedmiotowa decyzja stała się ostateczna z dniem 20 sierpnia 2022 r. W uzasadnieniu wniosku o wznowienie postępowania pełnomocnik skarżącej stwierdza: "obowiązek ustalenia adresu osoby fizycznej spoczywa na organie podejmującym czynności postępowania. (...) konsekwencją kierowania korespondencji na nieprawidłowy adres Strony, było pozbawienie strony udziału w postępowaniu." Organ wskazał, że wnioskiem z dnia 1 czerwca 2023 r. (data wpływu w dniu 7 czerwca 2023 r.) B. U., zwróciła się do Wojewody [...] o wznowienie postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2022 r., znak: [...], odmawiającą B. U. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. C. i M. C. nieruchomości położonych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], przy ul. [...], woj. [...]. Minister wskazał, że postanowieniem z dnia [...] września 2023 r., znak: [...] Wojewoda [...] odmówił B. U. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2022 r.( na ww. postanowienie pełnomocnik Strony złożyła w terminie zażalenie). W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ wojewódzki stwierdził: " Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. gdy strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu - biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Przesłanka braku winy strony oznacza zatem sytuację, gdy nie została ona zawiadomiona o wszczęciu postępowania lub nie została dopuszczona do udziału w istotnych czynnościach procesowych, albo nie mogła w nich brać udziału z powodów od niej niezawinionych. Organ podał, że w treści z kolei ww. wniosku o wznowienie postępowania, stwierdza się, iż: "Wnioskodawczyni uzyskała wiedzę o przyczynie uzasadniającej wznowienie postępowania w niniejszej sprawie, w dniu [...] maja 2023 r. w trakcie rozmowy z M. S., który to poinformował wnioskodawczynię o treści pisma z dnia 16 grudnia 2022 r. jakie odebrał pod adresem ul. [...], pod koniec grudnia 2022 r". W aktach sprawy znajduje się potwierdzenie odbioru pisma z dna 23 grudnia 2022 r., podpisane przez M. S., który zamieszkuje pod tym adresem. Wnioskodawczyni dowiedziała się o tym, że postępowanie toczyło się jak i że została wydana Decyzja, która jest ostateczna, dopiero z treści pisma z dnia 16 grudnia 2022 r. o którym dowiedziała się podczas rozmowy w dniu 19 maja 2023 r. Podkreślić należy, że wnioskodawczyni od 2001 r. mieszka w Stanach Zjednoczonych (...) ." Minister wskazał, że pismem z dnia 20 października 2022 r. strona wystąpiła do Wojewody [...] "o udzielenie informacji o odszkodowanie mienia zostawionego po II wojnie światowej Strona w ww. piśmie po raz pierwszy umieściła nowy adres: ul. [...]. Organ zaznaczył, że M. S. (zamieszkujący pod ww. adresem) "Jako osoba dorosła, potwierdzając odbiór przesyłki listowej tut. Urzędu z 16 grudnia 2022 r. (data doręczenia 23.12.2023 r.), zdawał sobie sprawę, iż jest ona adresowana do B. U.. Ponadto, na odwrotnej stronie potwierdzenia odbioru w pkt 1 wskazano, iż: oznaczoną wyżej przesyłkę doręczono up. M. S., który podjął się oddania przesyłki adresatowi. W innym bowiem przypadku powinien on odmówić przyjęcia takiej przesyłki". Minister wskazał, że w niniejszej sprawie kluczowe jest, że skarżąca nie odebrała decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2022 r., ponieważ decyzja organu wojewódzkiego została doręczona pod wskazanym przez nią dotychczas adresem, znajdującym się w aktach sprawy, pod którym strona dotychczas przebywała. To na stronie postępowania leży obowiązek informowania organu administracji publicznej o każdorazowej zmianie adresu. Decyzja Wojewody [...] została dostarczona na wskazany przez Stronę adres. Strona nie podała żadnego nowego adresu. Organ podał, że w aktach sprawy znajduje się koperta z decyzją Wojewody [...] zaadresowaną na Panią B. U. z podwójną awizacją (w przypadku niepodjęcia przesyłki w pierwszym terminie) oraz adnotacja Urzędu Pocztowego - "ZWROT nie podjęto w terminie". Oznacza to, iż w przypadku takiej sytuacji, doręczenie uważa się za dokonane, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Z akt sprawy nie wynika, iż skarżąca do dnia wydania wskazanej decyzji informowała organ wojewódzki o zmianie swojego adresu. Jak już wspomniano, strona nie wywiązała się z obowiązku powiadomienia organu o zmianie adresu. Zdaniem organu znajdzie więc tu zastosowania przepis art. 41 k.p.a. stanowiący, iż w toku postępowania strony oraz ich przedstawiciele i pełnomocnicy mają obowiązek zawiadomić organ administracji publicznej o każdej zmianie swojego adresu. W razie zaniedbania tego obowiązku doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.). W niniejszej sprawie, zdaniem organu, nie ulega wątpliwości, że skarżąca B. U. nie odebrała decyzji z dnia [...] lipca 2022 r. Organ doręczył ją w trybie o którym stanowi art. 44 k.p.a., bazując na przewidzianych w tym przepisie warunkach zaistnienia tzw. fikcji doręczenia. Aby uznać doręczenie zastępcze za prawidłowo dokonane muszą zostać spełnione łącznie dwie przesłanki określone w art. 44 k.p.a., a mianowicie: pismo zostanie złożone na czas wskazany w tym przepisie w placówce pocztowej (w przypadku doręczenia pisma przez operatora pocztowego), a zawiadomienie o tym fakcie zostanie umieszczone w miejscu o którym mowa w § 2 powołanego przepisu. Konsekwencją zaniechania przez stronę wskazanego obowiązku zawiadomienia organu o zmianie adresu jest to, że doręczenie decyzji pod dotychczasowym adresem - w tym także doręczenie zastępcze, o którym mowa w art. 44 k.p.a. - ma skutek prawny (art. 41 § 2 k.p.a.). Oznacza to, że decyzja z dnia 18 lipca 2022 r. została skarżącej doręczona prawidłowo. W myśl art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jeśli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu, to jest to przesłanką wznowienia postępowania administracyjnego. Minister wskazał, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 maja 2019 r., sygn. akt VIII SA/Wa 136/19: "Podkreślenia przy tym wymaga, że obowiązek precyzyjnego oznaczenia okoliczności faktycznych uzasadniających wznowienie postępowania, obciąża stronę domagającej się wznowienia, albowiem tylko strona może posiadać wiedzę na temat tego, kiedy powzięła wiadomość o istnieniu określonych przesłanek wznowieniowych, a także czy pewne zdarzenia faktyczne wywołały dla niej negatywne konsekwencje." Stosownie do wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 października 2019 r., sygn. akt II SA/Bd 488/19, podkreślenia wymaga, iż organy administracji publicznej w toku postępowania stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Działając na podstawie przepisów prawa (art. 6 k.p.a.), prowadzić winny postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania (art. 8 k.p.a.). Organy zobowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 k.p.a.). Reasumując, na podstawie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 30 lipca 2019 r., sygn. akt III SA/Łd 356/19: obowiązkiem strony domagającej się wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją jest nie tylko wskazanie okoliczności, umożliwiających zainicjowanie takiego postępowania ale również wykazanie daty powzięcia informacji o przyczynie wznowienia, natomiast rolą organu, będącego adresatem wniosku o wznowienie postępowania, było w pierwszej kolejności ustalenie, czy ww. termin został zachowany." Mając powyższe na względzie Minister uznał, iż dzień 23 grudnia 2022 r. w którym została skutecznie doręczona korespondencja Wojewody [...] z dnia 16 grudnia 2022 r. jest dniem, w którym strona postępowania dowiedziała się o decyzji. Oznacza to, iż złożenie przez B. U. wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2022 r., znak: [...] nastąpiło po terminie określonym w art. 148 k.p.a., co w konsekwencji oznacza, iż w ocenie Ministra w przedmiotowej sprawie nie zaistniała przesłanka do wznowienia postępowania. Uwzględniając powyższe Minister utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] września 2023 r., znak: [...] odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2022 r., znak: [...] odmawiającą B. U. potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez M. C. i M. C. nieruchomości położonej w [...], przy ul. [...], woj. stanisławowskie, tj. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła B. U. (skarżąca), zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na treść wydanego rozstrzygnięcia, mianowicie: 1. art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej jako: ,,k.p.a.") - poprzez błędne i nieuprawnione utrzymanie w mocy zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w konsekwencji uznania, iż skarżąca uchybiła terminowi na złożenie podania o wznowienie postępowania, w sytuacji gdy w rzeczywistości skarżąca wniosła rzeczone podanie przed upływem miesiąca od dnia powzięcia informacji o wydaniu ostatecznej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 2022 r. znak [...] (dalej jako: "Decyzja"); 2. art. 149 § 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 k.p.a. w zw. z art. 44 k.p.a. - poprzez dowolne i bezpodstawne oparcie zaskarżonego postanowienia na przyczynach wznowienia, w sytuacji gdy: a) na bieżącym etapie postępowania organ II instancji nie miał podstaw ku analizie rzeczonych przesłanek, albowiem było to przedwczesne, a co powinno zostać poprzedzone analizą przesłanek ku wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, czego z kolei niniejszym błędnie zaniechano; b) organ II instancji dowolnie utożsamił uznanie skarżącej przez organ I instancji za stronę postępowania zakończonego decyzją z umożliwieniem skarżącej udziału w w/w postępowaniu, podczas gdy skarżąca nie miała wiedzy o w/w postępowaniu, zaś adres na jaki ,,doręczono" skarżącej (adres zameldowania) decyzję organ I instancji ustalił na podstawie wpisów w bazie PESEL; 3. art. 148 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 147 k.p.a. - poprzez bezpodstawną odmowę wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją wskutek błędnego uznania, iż skarżąca złożyła podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem miesięcznemu terminowi od dowiedzenia się o decyzji, podczas gdy skarżąca rzeczone podanie skierowała w otwartym terminie jednego miesiąca od dowiedzenia się o wydaniu decyzji podczas telefonicznej rozmowy ze znajomym M. S. w dniu 19 maja 2023 r., który przytoczył treść omyłkowo nieprzekazanego mu przez syna M. S. pisma tutejszego organu z dnia 16 grudnia 2022 r. adresowanego do skarżącej; 4. art. 43 k.p.a.-- poprzez błędne i bezkrytyczne przyjęcie przez organ II instancji za organem I instancji, iż doszło do skutecznego doręczenia skarżącej pisma organu I instancji z dnia 16 grudnia 2022 r. w trybie doręczenia zastępczego dorosłemu domownikowi, w sytuacji gdy: a) M. S., który odebrał list nie pozostawał względem skarżącej dorosłym domownikiem w rozumieniu ustawy, jak również nie był pełnomocnikiem skarżącej do doręczeń na terenie UE. ponadto nie pozostawał sąsiadem lub dozorcą domu względem skarżącej, a jedynie takie osoby ewentualnie mogą podjąć się doręczenia korespondencji adresatowi; b) M. S. nie utrzymywał znajomości ze skarżącą i nie pozostawał w kontakcie ze skarżącą, tym bardziej nie wiedział o toczącym się postępowaniu administracyjnym z udziałem skarżącej i nie miał na moment odbioru pisma z 16 grudnia 2022 r. obiektywnej sposobności, by skutecznie przekazać skarżącej osobiście w/w korespondencję, zatem nie mógł w sposób wiążący zobowiązać się do przekazania korespondencji skarżącej; c) nie pozostawiono zarazem żadnego zawiadomienia o doręczeniu w/w korespondencji w oddawczej skrzynce pocztowej - stąd w istocie doręczenia w/w pisma w dniu 23 grudnia 2022 r. nie można uznać za skuteczne względem skarżącej, a co za tym idzie brak podstaw do ustalenia rozpoczęcia biegu miesięcznego terminu do złożenia podania o wznowienie postępowania od daty doręczenia w/w pisma informującego o wydaniu decyzji; ewentualnie na wypadek nieuwzględnienia w/w zarzutów: 5. art. 40 § 4 k.p.a. w zw. z art. 43 k.p.a. - poprzez błędne przyjęcie za skuteczne doręczenia korespondencji kierowanej do skarżącej osobie trzeciej (M. S.), która nie pozostawała pełnomocnikiem skarżącej do doręczeń na terenie UE, albowiem za tegoż pełnomocnika do doręczeń w realiach niniejszej sprawy może być uznany M. S. - znajomy skarżącej, nie zaś jakikolwiek członek rodziny wymienionego, albowiem do doręczeń korespondencji pełnomocnikowi do doręczeń nie znajduje zastosowania dalsze doręczenie zastępcze; każdorazowo: 6. art. 7 k.p.a. zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez zaniechanie wszechstronnego zebrania materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie, oraz rażąco dowolną ocenę pobieżnie zebranego materiału dowodowego, sprowadzające się do bezkrytycznego przyjęcia za organem I instancji, iż: a) skarżąca mogła wiedzieć o postępowaniu administracyjnym zainicjowanym wnioskiem M. M. jedynie na podstawie okoliczności przedłożenia dokumentacji dotyczącej mienia zabużańskiego przez skarżącą w piśmie o udzielenie informacji o odszkodowaniu, w sytuacji gdy w/w dokumentacja miała na celu jedynie sprecyzowanie przedmiotu zapytania, zaś skarżąca nie odwoływała się do postępowania zainicjowanego przez M. M., co byłoby logiczne, gdyby miała wiedzę o tymże i była w stanie je zidentyfikować; b) skarżąca jedynie przez pryzmat skierowania w/w zapytania na piśmie powinna była pozostawać w gotowości co do otrzymania odpowiedzi na piśmie ze strony organu, czego rzekomo skarżąca miała zaniedbać, w sytuacji gdy skarżąca jako osoba na stałe mieszkająca poza granicami kraju nie miała wiedzy i rozeznania w zakresie trybu i długości postępowania organu, nie miała od organu wiedzy w jakim terminie ma oczekiwać odpowiedzi, ponadto dołożyła staranności poprzez wskazanie adresu do doręczeń pełnomocnikowi M.S.. 7. art. 107 § 3 k.p.a. - poprzez zaniechanie sporządzenia wyczerpującego uzasadnienia prawnego Postanowienia, obejmującego odniesienie się do wszystkich zarzutów ujętych na kanwie zażalenia, co istotnie utrudnia merytoryczną kontrolę zaskarżonego postanowienia, nakazując przyjęcie milczącego przyjęcia przez organ II instancji za własne ustaleń oraz ocen materiału dowodowego poczynionej przez organ I instancji Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Wojewody [...] z dnia [...] września 2023 r., znak: [...] oraz zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej kosztów postępowania skargowego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wedle norm prawem przepisanych, a nadto zwrotu wydatków w kwocie 17 zł tytułem uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: skarga nie ma uzasadnionych podstaw. Przeprowadzona przez Sąd w niniejszej sprawie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji wykazała, że zarówno zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie odpowiadają przepisom prawa. Sąd nie stwierdził nieprawidłowości zarówno co do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak i w zakresie zastosowania do niego przepisów prawa. Z tego też powodu Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie rozważań podkreślić należy, że przepisy ustawy kodeks postępowania administracyjnego regulują w sposób jednoznaczny tryb postępowania związany ze wzruszeniem decyzji ostatecznych, jakim jest w niniejszej sprawie wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją. Wznowienie postępowania może nastąpić z urzędu lub na żądanie strony. Podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (art. 148 § 1 k.p.a.). Jednakże termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (art. 148 § 2 k.p.a.). Wniesienie podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 k.p.a., skutkuje wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.). W ramach wstępnego etapu, organ bada wyłącznie kwestie dopuszczalności wznowienia postępowania w kontekście podmiotowym, przedmiotowym, a nadto ustala, czy podanie o wznowienie postępowania zostało złożone w ustawowym terminie. Dopiero pozytywna ocena wspomnianych przesłanek, które muszą być spełnione łącznie, skutkuje wznowieniem postępowania. W treści przepisu art. 148 § 2 k.p.a. ustawodawca w sposób precyzyjny oznaczył termin dla dokonania czynności wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. – termin jednego miesiąca. W przepisie tym została oznaczona także chwila rozpoczęcia biegu omawianego terminu: "od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji". Intencją prawodawcy było nawiązanie do najwcześniejszej daty powzięcia przez stronę wiadomości o decyzji objętej podaniem o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Badając zachowanie terminu, o którym mowa w art. 148 § 2 k.p.a., organ administracji obowiązany jest z urzędu ocenić, czy strona wystąpiła z podaniem o wznowienie postępowania w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym dowiedziała się o decyzji. Wznowienie postępowania na wniosek strony, pomimo uchybienia terminu, stanowi bowiem rażące naruszenie prawa, gdyż godzi w zasadę trwałości decyzji administracyjnych, zawartą w art. 16 § 1 k.p.a. W orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że przez zawarty w art. 148 § 2 k.p.a. zwrot "strona dowiedziała się o decyzji", rozumieć należy powzięcie wiedzy o samym fakcie wydania rozstrzygnięcia, ale w sposób umożliwiający złożenie podania o wznowienie. Chodzi o takie dane, jak nazwa organu, który decyzję wydał oraz sposób rozstrzygnięcia sprawy. Nie jest natomiast konieczne dokładne poznanie pełnej treści decyzji. Wystarczy, jeżeli strona posiadła informację, czego dana decyzja dotyczy (wyroki NSA: z 8 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1661/17, z 27 sierpnia 2018 r., sygn. akt. II OSK 2226/18). Przepis art. 148 § 2 k.p.a. nie wymaga dla otwarcia biegu terminu do wniesienia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. odpowiedniego pouczenia o przysługujących środkach zaskarżenia oraz terminach ich wniesienia. Bieg terminu rozpoczyna się w dacie powzięcia przez stronę wiadomości o istnieniu danej decyzji. Istotne jest to, aby do strony dotarła wiadomość o wydaniu decyzji i o zawartym w niej rozstrzygnięciu, niezależnie od źródła, z którego pochodzi informacja o tym oraz formy i sposobu przekazania takiej informacji. W stanie faktycznym niniejszej sprawy, w ocenie Sądu, organy zasadnie wykazały, że skarżąca dowiedziała się o wydanej decyzji w dniu [...] grudnia 2022 r. (a nie 19 maja 2023 r.), tj. w dacie kiedy zostało odebrane przez M. S., a skierowane do skarżącej na wskazany przez nią adres, pismo organu w odpowiedzi na pismo skarżącej z 20 października 2022 r., a zatem nie na miesiąc ale na kilka miesięcy przed złożeniem wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z [...] lipca 2022 r.. Fakt, że M. S. nie poinformował skarżącej o korespondencji którą odebrał pod wskazanym przez skarżącą adresem nie zmienia faktu, że dzień 23 grudnia 2022 był pierwszym dniem biegu terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W tej dacie bowiem skarżąca przy zachowaniu należytej staranności mogła dowiedzieć się o wyniku postępowania zakończonego decyzją z [...] lipca 2022 r. Tymczasem wniosek o wznowienie postępowania z 5 czerwca 2023 r. wpłynął do organu 7 czerwca 2023 r. a zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 i § 2 k.p.a. Sąd zwraca także uwagę, że organ, wbrew zarzutom skargi, w toku postępowania podjął wszelkie niezbędne czynności do ustalenia adresu skarżącej, w tym ustalał także poprzez bazę pesel. Skarżąca natomiast na żadnym etapie nie poinformowała organu, że adresem dla doręczeń jest adres [...] lub inny na który należy kierować korespondencje, nie wyznaczyła także pełnomocnika dla doręczeń, czym nie dopełniła obowiązku z art. 41 kpa. Dopiero przy piśmie z 20 października 2022, na który to adres organ przesłał informację o przebiegu postępowania oraz wydanej decyzji jako adres zwrotny podała adres [...]. W świetle powyższego w ocenie Sądu, niezasadne są zarzuty naruszenia powołanych w skardze przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. bowiem organy poprawnie ustaliły istotne okoliczności sprawy, tj. fakt dowiedzenia się skarżącego o decyzji na więcej niż miesiąc przed złożeniem wniosku o wznowienie. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w poprawnie zastosowanej normie prawnej i właściwie sporządzonym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. W takiej sytuacji brak było podstaw do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Sąd nie dostrzegł przy tym wad postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na treść zapadłego w sprawie rozstrzygnięcia. W świetle powyższych okoliczności, Sąd oddalił skargę, jako niezasadną, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło