I SA/Wa 553/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Monika Sawa, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), Protokolant referent Aleksandra Cymerska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 marca 2022 r. sprawy ze skargi M. W. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 186/18 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 4000 (cztery tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego M. W. sumę pieniężną w kwocie 1000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącego M. W. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. M. W. (Skarżący), pismem z [...] lutego 2021 r. (data wpływu do Sądu [...] marca 2021 r.), wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] (Prezydent/organ) w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 186/18. Skarżący wyjaśnił że ww. wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała charakter rażący i zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie [...] i [...]) oznaczoną hip. [...], stanowiącą obecnie część działek nr [...] i [...] z obrębu [...], w terminie dwóch miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wskazał, że pomimo upływu wskazanego w ww. wyroku terminu sprawa do dnia dzisiejszego nie została rozpatrzona. Podniósł również, że wyrokiem z 14 maja 2019 r., sygn. akt I SA/Wa 319/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył już Prezydentowi grzywnę w kwocie 1000 zł. Zaznaczył przy tym, że pismem z [...] grudnia 2019 r. wezwał Prezydenta do wykonania wyroku WSA w Warszawie z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 186/18. Wobec powyższego wniósł o wymierzenie grzywny Prezydentowi, przyznanie na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniósł także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, zaznaczając, że organ podejmuje czynności zmierzające do merytorycznego zakończenia sprawy, co w ocenie organu, powinno nastąpić do [...] czerwca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi grzywny po raz kolejny. Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ponadto, zgodnie z art. 119 pkt 2 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Przez niewykonanie wyroku należy rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 578/12, Lex nr 1252111). W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 186/18, zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z [...] stycznia 2017 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] (obecnie [...] i [...]) oznaczoną hip. [...], stanowiącą obecnie część działek nr [...] i [...] z obrębu [...], w terminie dwóch miesięcy, od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd uznał, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z 5 lipca 2018 r. wpłynęły do organu [...] października 2018 r., zatem wyznaczony przez Sąd termin rozpoznania wniosku upłynął [...] grudnia 2018 r. Okolicznością niesporną jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania organu przez Skarżącego do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej przedmiotowym wnioskiem. Z powodu niewykonania powyższego wyroku Prezydentowi wymierzono już grzywnę tj. wyrokiem z 7 października 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 379/20 w wysokości 1 000 (tysiąc) złotych. Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 5 lipca 2018 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. Wobec powyższego uznać należało, że konieczne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 4 000 (cztery tysiące) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd. Uwzględniono przy tym fakt, że wcześniejszym wyrokiem wymierzono już Prezydentowi grzywny w wysokości 1 000 (tysiąc) złotych w związku z niewykonaniem ww. wyroku. Jednocześnie, w ocenie Sądu, obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 186/18, ma charakter rażącego naruszenia prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). W sprawie niniejszej Sąd, oceniając charakter bezczynności Prezydenta, wziął pod uwagę czas przekroczenia wyznaczonego przez Sąd terminu do załatwienia sprawy, zapadły uprzednio w sprawie wyrok w przedmiocie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność organu, a w rezultacie nierespektowanie orzeczeń sądu. Przy czym Sądowi znany jest z urzędu fakt, że sprawy gruntów [...] należą, z uwagi na swój historyczny charakter, do spraw trudnych i skomplikowanych, jak też okoliczność wpływu dużej ich ilości do organu. Powyższe nie może jednak wpłynąć na dokonaną ocenę, gdyż działanie organu w niniejszej sprawie jest opieszałe, niesprawne i nieskutecznie, a podejmowane przez niego czynności mogły być wykonane w dużo krótszym czasie, co w sposób nieuzasadniony przedłużyło termin załatwienia sprawy. Od dnia [...] sierpnia 2019 r., tj. od dnia wpływu do organu prawomocnego wyroku o sygn. akt I SA/Wa 319/19 o ukaranie Prezydenta grzywną za niewykonanie wspomnianego wyroku z 2018 r., do dnia [...] lutego 2020 r., kiedy organ przekazał akta administracyjne sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w związku ze skargą Skarżącego (odrzuconą następnie postanowieniem WSA w Warszawie z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 373/20), organ nie dokonał bowiem żadnej czynności w sprawie, mającej odzwierciedlenie w materiale dowodowym. Należy zauważyć przy tym, że wskazane w odpowiedzi na skargę przeszkody w rozpoznaniu wniosku odszkodowawczego wynikające z braku akt własnościowych nieruchomości nie znajdują usprawiedliwienia. Prezydent bowiem akta własnościowe miał w posiadaniu od [...] sierpnia 2019 r. do [...] lutego 2020 r. i mógł się z nimi zapoznać oraz sporządzić kserokopie dokumentów mu potrzebnych do niniejszego postępowania. Ponadto, jak wynika z akt sprawy organ dysponował przedmiotowymi aktami również w okresie od [...] maja 2021 r. (data przekazania organowi akt przez Sąd w sprawie o sygn. akt I SA/Wa 373/20) do [...] listopada 2021 r. kiedy organ ponownie zwrócił je do Sądu. Prezydent mógł również zwrócić się o wypożyczenie akt przekazanych do Sądu lub o wskazanie przez Sąd informacji przydatnych w przedmiotowym postępowaniu odszkodowawczym a wynikających z przekazanych akt. Z materiału dowodowego nie wynika natomiast aby organ od dnia [...] lutego 2020 r. czynił jakiekolwiek kroki w tym kierunku. Przedstawiony sposób działania organu godzi niewątpliwie w zasadę szybkości postępowania (art. 12 k.p.a.), co z kolei prowadzić musi do podważenia zaufania uczestników tego postępowania do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.). Przy czym Sąd uwzględnił w sprawie okoliczność okresowego zawieszenia terminów procesowych spowodowanych przez COVID-19. W przedmiotowej sprawie, zdaniem Sądu, wystąpiły także okoliczności przemawiające za przyznaniem na rzecz Skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 1000 (tysiąc) zł. Kwota ta stanowi formę rekompensaty dla Skarżącego za wieloletnie oczekiwanie na rozpoznanie i zakończenie sprawy zainicjowanej opisanym na wstępie wnioskiem odszkodowawczym. Wszak przepis ten ma także za zadanie kompensować doznaną przez stronę postępowania niedogodność z powodu bezczynności i przewlekłości organu, co w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie bez wątpienia miało miejsce. Sąd dostrzegł również, że w realiach niniejszej sprawy, przyznanie przedmiotowej sumy uzasadniają szczególne okoliczności sprawy, tj. rażący charakter zwłoki w rozpoznaniu sprawy, jak też uzasadniona obawa, że bez przyznania tej kwoty na rzecz Skarżącego wyrok Sądu nadal nie zostanie wykonany. W ocenie Sądu, przyznana Skarżącemu kwota powinna ostatecznie skłonić organ do rozpatrzenia złożonego wniosku o odszkodowanie oraz wydania w tej sprawie rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6 oraz art. 154 § 2 zd. drugie p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 3 wyroku Sąd wydał na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. W przedmiocie kosztów postępowania sądowego orzeczono natomiast na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. (pkt 4 sentencji wyroku).