I SA/Wa 555/09

WyrokWSA w Warszawie2009-08-28

Skład orzekający: Monika Nowicka, Emilia Lewandowska, Iwona Kosińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo ustaliły krąg stron postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, zapewniając im czynny udział w postępowaniu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji, stwierdzając, że organy administracji nieprawidłowo ustaliły krąg stron postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Naruszenie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 10, 28 KPA) dotyczących prawidłowego ustalenia stron i zapewnienia im czynnego udziału w postępowaniu, stanowiło wadę formalną, która uniemożliwiła merytoryczną ocenę sprawy i wymagała uchylenia obu decyzji w celu ponownego przeprowadzenia postępowania z udziałem wszystkich uprawnionych stron.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku następców prawnych byłych właścicieli o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Starosta P. orzekł o zwrocie części nieruchomości, a odmówił zwrotu pozostałej części. Wojewoda uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, uznając zasadność odwołania Prezydenta W. WSA w Warszawie uchylił obie decyzje, stwierdzając, że organy nieprawidłowo ustaliły krąg stron postępowania i nie zapewniły im czynnego udziału, co stanowiło naruszenie przepisów KPA.
Rozstrzygnięcie
1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Nowicka Sędziowie Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2009 r. sprawy ze skargi Z. O., A. A., H. A., J. S., J. N., J. B., J. S., K. B. i M. L. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty P. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta W., uchylił w całości decyzję Starosty P. z dnia [...] maja 2008 r. nr [...], orzekającą o zwrocie nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...] o powierzchni [...] m2, uregulowaną w księdze wieczystej KW nr [...], będącą częścią dawnych działek nr [...] i nr [...] z dawnego obrębu [...] oraz o odmowie zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że przedmiotowa nieruchomość stanowiła współwłasność A. A., T. A., Z. O. i M. L. Decyzją Naczelnika [...] z dnia [...] kwietnia 1974 r. wydaną na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (t.j. z 1974 r. Dz. U. Nr 10, poz. 64, ze zm.) została ona wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa na wniosek Prezydium Dzielnicowej Rady Narodowej W. Wydziału [...]. Zgodnie z decyzjami lokalizacyjnymi z dnia [...] kwietnia 1972 r. nr [...] i nr [...] wydanymi przez Wydział [...] Prezydium Rady Narodowej Miasta W. celem wywłaszczenia była budowa spółdzielczego osiedla mieszkaniowego wraz z ulicami miejskimi w rejonie tego osiedla. Pismem z dnia [...] listopada 1997 r. ówczesny pełnomocnik T. A., Z. O. i M. L. wystąpił z wnioskiem o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Następnie pismem z dnia [...] lutego 2000 r. rozszerzył wniosek o zwrot nieruchomości dotychczas niezagospodarowanej zgodnie z celem wywłaszczenia. Powyższy wniosek strony podtrzymały pismem z dnia [...] marca 2001 r., uzupełnionym o wystąpienie spadkobierców po A. A. i T. A. Ostatecznie pismem z dnia [...] kwietnia 2005 r. wnioskodawcy sprecyzowali swój wniosek i wystąpili o zwrot działki nr [...] z obrębu [...], z której pochodzi działka nr [...] z obrębu [...], a także o zwrot działek o numerach: [...] z obrębu [...]. Starosta P., po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] maja 2008 r. orzekł o zwrocie na rzecz Z. O. w [...] części, M. L. w [...] części, J. S. w [...] części, H. A. w [...] części, A. A. w [...] części, K. B. w [...] części, J. N. w [...] części, J. S. w [...] części i J. B. w [...] części niezabudowanej nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], stanowiącej według mapy sytuacyjnej z projektowanym podziałem, zaewidencjonowanej w Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w W. pod numerem [...] w dniu [...] marca 2008 r. działkę nr [...], będącą częścią dawnych działek nr [...] i nr [...] z dawnego obrębu [...] oraz odmówił zwrotu pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości. W uzasadnieniu swojej decyzji Starosta, powołując się na treść art. 136 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tj. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) stwierdził, że rozpatrując sprawę ustalił, iż według planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego [...] zatwierdzonego decyzją z dnia [...] października 1974 r. na działce nr [...] z obrębu [...] przewidziano budowę [...]. W 21 lat od wywłaszczenia decyzją z dnia [...] listopada 1995 r. Urząd Gminy W. wydał na rzecz Stowarzyszenia [...] zezwolenie na budowę [...], jako budowy tymczasowej na okres posiadania przez Inwestora prawa do władania gruntem na cele budowlane. Pismem z dnia 18 lipca 2003 r. Stowarzyszenie poinformowało, że teren [...] przeszedł we władanie [...] Centrum [...]. Zgodnie więc z treścią pozwolenia na budowę, w wyniku utraty przez Inwestora posiadania terenu, decyzja zezwalająca na budowę [...] wygasła. Na przeprowadzonej w dniu [...] lutego 2008 r. wizji w terenie ustalono, że działka [...] z obrębu [...] (projektowane działki o numerach: [...]) stanowi w części[...], a w części [...], niezagospodarowany teren wykorzystywany jako [...]. Teren ten nie ma jednak [...] itp. elementów związanych z funkcją [...]. Organ I instancji powołał się na orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2002 r. sygn. akt III RN 11/2001, z którego wynika, że rozpoczęcie prac związanych z realizacją celu polegającego na wybudowaniu obiektu musi wiązać się z konkretnymi robotami i nakładami inwestycyjnymi wskazującymi na wykonanie takiego obiektu budowlanego. Wobec czego uznał, że nie można stwierdzić, że na części działki [...] z obrębu [...] (działka nr [...]), zrealizowano cel wywłaszczenia, czyli budowę [...]. Natomiast w odniesieniu do pozostałej części wywłaszczonej nieruchomości Starosta zauważył, że jak wynika ze zgromadzonych akt sprawy oraz pism aktualnych dzierżawców tego terenu tj. Spółdzielni [...] i Spółdzielni [..] na działkach o numerach: [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...], nr [...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...] zrealizowana została inwestycja polegająca na budowie osiedla mieszkaniowego wraz z ulicami miejskimi i infrastrukturą, a więc działki te zostały wykorzystane na cel wywłaszczenia i tym samym nie mogą podlegać zwrotowi na rzecz poprzednich właścicieli lub ich spadkobierców. Z kolei działki nr [...] z obrębu [...], nr[...] z obrębu [...] i nr [...] z obrębu [...] stanowiące własność Miasta W. oddane zostały Spółdzielni [...]. w użytkowanie wieczyste zgodnie z umową z dnia [...] lutego 2001 r. nr [...]. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem Prezydent W. złożył odwołanie. W uzasadnieniu odwołujący się stanął na stanowisku, że jego zdaniem, błędne jest orzeczenie organu I instancji uznające, że grunt przeznaczony pod [...] i wykorzystywany jako [...] stał się zbędny na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej. W tej sytuacji odwołujący się w niósł o uchylenie w całości decyzji z uwagi na zrealizowanie celu wywłaszczenia. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] stanął na stanowisku, że odwołanie jest zasadne i uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz zwrócił sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ odwoławczy wyjaśnił, że wystąpienie jednej z przesłanek zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, nakazuje uznać tę nieruchomość za zbędną, czego konsekwencją jest wydanie orzeczenia o zwrocie takiej nieruchomości. W omawianej sprawie kluczowe znaczenie mają zatem decyzje o lokalizacji inwestycji nr [...] i [...] z dnia [...] kwietnia 1972 r. wraz z załącznikiem graficznym stanowiącym integralną część tych decyzji oraz decyzja Wydziału [...] Miasta W. z dnia [...] października 1974 r. znak: [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego. Organ odwoławczy zauważył, że Starosta oparł swoje rozstrzygnięcie na kserokopiach załącznika graficznego do decyzji lokalizacyjnych i decyzji zatwierdzającej plan realizacyjny oraz konstatacji, że do dnia dzisiejszego nie zrealizowano celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości, jakim była budowa [...]. Natomiast zgodnie z przyjętą doktryną i orzecznictwem niepoświadczona za zgodność kopia z akt nie może stanowić dokumentu w sprawie. Tak więc zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy, zdaniem organu odwoławczego, nie daje podstaw do stwierdzenia, czy w miejscu stanowiącym działkę nr [...] została przewidziana budowa [...]. Ponadto powoływanie się przez organ I instancji na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 marca 2002 r. sygn. akt III RN 11/01 nie jest zasadne, albowiem wyrok ten dotyczy celu wywłaszczenia w postaci budowy ulicy, a [...] nie można określić mianem obiektu stosownie do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118). Ponadto Wojewoda podkreślił, że zgodnie z utrwaloną doktryną i orzecznictwem przy ocenie realizacji celu wywłaszczenia nieruchomości, jakim jest budowa osiedla mieszkaniowego (w ramach planowanej dzielnicy mieszkaniowej), należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na niezbędną infrastrukturę takiego osiedla, jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze – chodniki. Jednocześnie organ odwoławczy nie podzielił opinii organu I instancji, że budowa [...] przewidzianego w ramach realizacji osiedla mieszkaniowego, zgodnie z decyzją o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, wymagałaby pozwolenia na budowę. Przepisy prawa budowlanego obowiązujące w dacie wywłaszczenia omawianej nieruchomości nie zawierały bowiem tego rodzaju wymogów. W tej sytuacji Wojewoda stanął na stanowisku, że Starosta P. nie zbadał kryteriów wymienionych w art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, gdy tymczasem istotne jest ustalenie, czy przedmiotowa nieruchomość w ramach czasowych określonych tym przepisem została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Jak wynika z protokołu z oględzin z dnia [...] lutego 2008 r., dokonanych przy udziale pracowników Starostwa Powiatowego w P., przedmiotowa działka nr [...] z obrębu [...] stanowi w części [...], a w pozostałej części - niezagospodarowany teren wykorzystywany jako [...]. Natomiast w toku oględzin dokonanych przez rzeczoznawcę majątkowego w marcu 2008 r. stwierdzono, że omawiany teren jest niezabudowany, posiada kształt [...], jest [...] i stanowi część [...], a na części u[...]. Biorąc pod uwagę fakt, że zgodnie z ustaleniami organu I instancji na omawianej działce przewidziana została realizacja [...], w opinii Wojewody powyższe stwierdzenie przesądzić może o realizacji celu wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości. Z uwagi na powyższe organ II instancji stwierdził, że decyzja pierwszoinstancyjna została wydana, pomimo że sprawa nie została wszechstronnie zbadana, a zatem z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 kpa, przy braku należytego uzasadnienia i w oparciu o kserokopie dowodów z akt sprawy, niepoświadczonych za zgodność z oryginałem. Takie zaś naruszenie prawa stanowi o wadliwości decyzji powodującej konieczność wszechstronnego wyjaśnienia sprawy, co wypełnia przesłanki art. 138 § 2 kpa. Wobec czego zachodzi konieczność przeprowadzenia w przedmiotowej sprawie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Przy czym stosownie do wyrażonej w art. 15 kpa zasady dwuinstancyjności oraz treści art. 136 kpa określającego granice postępowania dowodowego przed organem odwoławczym, organ odwoławczy nie jest uprawniony do przeprowadzenia postępowania dowodowego w określonym powyżej zakresie. Wobec czego, działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2009 r. uchylił decyzję Starosty P. z dnia [...] maja 2008 r. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Na decyzję Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli Z. O., M. L., J. S., H. A., K. B., J. N., J. B. i J. S. W uzasadnieniu skargi wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając organowi naruszenie art. 7, 12 § 1, 75 § 1, art. 77 § 1 kpa oraz naruszenie przepisów art. 137 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.). W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 16 lipca 2009 r. skierowanym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o dopuszczenie do sprawy w charakterze uczestnika postępowania złożyła Spółdzielnia [...]. We wniosku podniosła, że na terenie działki nr [...] z obrębu [...] (dawna działka nr [...] z dawnego obrębu [...]) zostały wybudowane należące do Spółdzielni budynki. Jednocześnie otrzymała ona do korzystania zabudowany grunt stanowiący własność Miasta W., obejmujący działki nr [...] (umowa dzierżawy z dnia [...] września 2007 r. nr [...]). Zabudowana przez Spółdzielnię została również część działki nr [...] z obrębu [...] (część dawnych działek nr [...] z dawnego obrębu [...]), przy czym Spółdzielnia posiada prawo użytkowania wieczystego gruntu w części, na której znajduje się budynek. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2009 r. Sąd postanowił dopuścić wnioskującą Spółdzielnię do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Analiza zebranego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesiono. Przedmiotowa sprawa dotyczy wniosku następców prawnych byłych właścicieli o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Postępowanie administracyjne prowadzone było zatem na podstawie art. 136 i 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. z 2004 r. Dz. U. Nr 261, poz. 2603, ze zm.) Art. 136 ust. 3 tej ustawy stanowi, że poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137 przywołanej ustawy stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, tj. jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Jak z powyższego wynika zasadniczym zadaniem organu w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest ustalenie, czy w stosunku do nieruchomości objętej żądaniem zachodzą przesłanki określone w art. 137 wskazanej ustawy. Tak więc organ prowadzący postępowanie jest obowiązany do podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia powyższej kwestii oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego, istotnego w tej mierze, materiału dowodowego. Stosownie do treści art. 7 kpa i art. 77 § 1 kpa organ administracji publicznej jest zobowiązany do zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w taki sposób, aby ustalić stan faktyczny sprawy zgodny z rzeczywistością, a w szczególności jest zobowiązany do dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, gdyż inaczej decyzja posiada cechy dowolności, przez co narusza przepisy prawa procesowego. Ponadto jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym, wyrażona w art. 10 kpa. Przepis ten kształtuje prawa strony do czynnego udziału w całym toku postępowania, a zatem od chwili wszczęcia do jego zakończenia decyzją. Czynny udział strony przejawia się w szczególności w postępowaniu wyjaśniającym, zapewniając jej wpływ na ustalenie stanu faktycznego. Strona ma prawo także do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów oraz zgłoszonych żądań. Wobec tego należy podkreślić, że organ przystępując do rozpoznania sprawy winien w pierwszej kolejności ustalić krąg osób mających interes prawny do udziału w prawie i zapewnić im możliwość uczestniczenia w postępowaniu. Należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 28 kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie dominuje pogląd, zgodnie z którym pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 kpa, może być wyprowadzone tylko z przepisów prawa materialnego, czyli normy prawnej, która stanowi podstawę ustalenia uprawnienia lub obowiązku (wyrok NSA z 19 stycznia 1995 r. I SA 1326/93, niepublikowany, wyrok NSA z 22 lutego 1984 r. I SA 1748/83, niepublikowany). Z kolei istotę interesu prawnego także należy upatrywać w przepisach prawa materialnego. Chodzi więc o ustalenie, czy decyzja administracyjna ma wpływ na sytuację prawną osoby w zakresie przepisów prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie nie został prawidłowo ustalony krąg stron postępowania administracyjnego, co oznacza, że obie wydane decyzje muszą zostać uchylone, ponieważ obarczone są wadą, którą na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu, czyli z uwagi na naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Takie naruszenie prawa powoduje uwzględnienie skargi, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało, czy nie miało wpływu na wynik sprawy (tak samo Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 27 marca 2009 r. sygn. akt II OSK 151/09 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 532/07). Zwrócić należy uwagę, że z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, czy cel wywłaszczenia, który miał być zrealizowany na spornych działkach, został zrealizowany co do całej wywłaszczonej nieruchomości, czy tylko na jej części, a jeśli tak, to na jakiej części konkretnie oznaczonych numerami geodezyjnymi działek (w szczególności dotyczy to działek nr [...]). Pamiętać bowiem należy, że zwrotowi może podlegać również część wywłaszczonej działki, jeśli cel wywłaszczenia został zrealizowany tylko na części wywłaszczonej nieruchomości (art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Dlatego też wyjaśnienie organu, że na wymienionych działkach został wybudowany na podstawie pozwolenia konkretny budynek mieszkalny jest niewystarczające do dokonania oceny, czy cel wywłaszczenia został zrealizowany na całej wywłaszczonej nieruchomości. Ponadto organy nie ustaliły dokładnie, jakie prawa rzeczowe mają do poszczególnych działek będących przedmiotem decyzji Spółdzielnia [...], Spółdzielnia [...] i Spółdzielnia [...]. Natomiast już z samej treści decyzji organu I instancji wynika, że co najmniej działki nr [...] znajdują się w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni [...]. Z wniosku zaś Spółdzielni [...] o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania z dnia 16 lipca 2009 r. wynika, że zabudowana przez tę Spółdzielnię budynkiem mieszkalnym część działki nr [...] z obrębu [...] (część dawnych działek nr [...] z dawnego obrębu [...]), znajduje się w jej użytkowaniu wieczystym. Co do pozostałych działek nie ma dokumentacji, na podstawie której można stwierdzić, czy działki są obciążone prawami rzeczowymi i na czyją rzecz. Z akt sprawy nie wynika również, czy w licznie pobudowanych na wywłaszczonej nieruchomości budynkach mieszkalnych znajdują się mieszkania, których właściciele mają tzw. odrębną własność lokalu mieszkalnego wraz z odpowiednim udziałem w prawie użytkowania wieczystego do gruntu, co osobom tym dawałoby przymiot stron postępowania o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, na której posadowiony został taki budynek. Nie sposób również ustalić, czy znajdujące się obecnie na części wywłaszczonej nieruchomości obiekty takie jak [...] są (czy nie są) obciążone prawami rzeczowymi, które mogłyby ich podmiotom dawać przymiot stron postępowania zwrotowego. Dodatkowo zwrócić należy uwagę, że w aktach sprawy brak jest decyzji o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] kwietnia 1972 r., czyli dokumentu (lub potwierdzonej za zgodność jego kopii, która zdaniem Sądu orzekającego, byłaby w zupełności wystarczającym dowodem), na którą powołują się organy w uzasadnieniach swoich rozstrzygnięć uznając ją za jeden z dokumentów "kluczowych" dla sprawy. W świetle tak zgromadzonego materiału dokumentacyjnego stwierdzić trzeba, że wskazane obowiązki organów orzekających w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione, co skutkowało nieprawidłowym ustaleniem kręgu stron toczącego się postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organy nieprawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające w niniejszej sprawie, przez co naruszyły przepisy art. 7, 8, 10 i 28 kpa, które to naruszenie prawa daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 kpa). Wskazane uchybienie spowodowało, że koniecznym stało się uchylenie obu decyzji w celu ponownego przeprowadzenia postępowania administracyjnego z udziałem wszystkich stron. Stwierdzenie takich wad formalnych postępowania administracyjnego zwalnia obecnie Sąd od merytorycznej oceny prawidłowości zapadłych w sprawie orzeczeń administracyjnych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ, mając na względzie stanowisko Sądu zawarte w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia, prawidłowo ustali krąg podmiotów uprawnionych do udziału w tym postępowaniu oraz dokładnie zbada stan prawny nieruchomości i zgromadzi kompletne dokumenty celem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. W szczególności organ uzupełni zebrany w sprawie materiał dowodowy o brakującą decyzję o lokalizacji inwestycji nr [...] z dnia [...] kwietnia 1972 r. (lub jej potwierdzoną za zgodność kserokopię) oraz upewni się, że znajdujące się w aktach dokumenty są w oryginałach lub potwierdzonych za zgodność kopiach. Dopiero po prawidłowym ustaleniu kręgu stron i uzupełnieniu akt sprawy organ przejdzie do ponownej analizy złożonego wniosku o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości. Zgodnie zaś z treścią art. 107 § 3 kpa organ przedstawi swoje stanowisko w uzasadnieniu wydanego rozstrzygnięcia, które winno odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. b i lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło