I SA/Wa 661/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Iwona Kosińska (spr.) Protokolant Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], po rozpatrzeniu wniosku L. C. i B. C. o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...], odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r. nr [...] dotyczącej uwłaszczenia [...] w L. działkami nr [...] i nr [...], położonymi w L. - w części dotyczącej dawnych działek nr [...] i nr [...]. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1992 r. stwierdził nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez [...] w L. prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego w L. przy ul. [...], oznaczonego jako działki nr [...] o powierzchni [...] ha i nr [...] o powierzchni [...] ha oraz prawa własności budynków i urządzeń znajdujących się na tym gruncie. Pismem z dnia 1 września 2006 r. były właściciel przedmiotowych działek B. C. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] sierpnia 1992 r. - w części odnoszącej się do dawnych działek nr [...] i nr [...]. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem L. C. i B. C. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ nadzoru. Po rozpatrzeniu złożonego wniosku Minister Infrastruktury stanął na stanowisku, że nie może on zostać uwzględniony. W uzasadnieniu zajętego stanowiska organ wyjaśnił, że aktem notarialnym z [...] października 1969 r. Rep [...] B. C. i L. C. sprzedali Skarbowi Państwa – [...] w L. nieruchomość położoną w L. oznaczoną jako działka nr [...]. Natomiast dawną działkę nr [...] położoną w L. aktem notarialnym z dnia [...] października 1969 r. Rep. [...] zbyła na rzecz Skarbu Państwa –[...] w L. N. C., której spadkobiercami na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. są A. T., B. C., C. C. i J. P. Z akt sprawy wynika także, że wywłaszczone działki nr [...] i nr [...] weszły w skład działki nr [...], objętej kwestionowaną decyzją uwłaszczeniową z dnia [...] sierpnia 1992 r. W dniu [...] grudnia 1990 r. działki te stanowiły własność Skarbu Państwa i pozostawały w zarządzie jednostki uwłaszczonej na podstawie decyzji Kierownika Wydziału Geodezji i Gospodarki Gruntami Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] października 1986 r. nr [...], a zatem spełnione były przesłanki uwłaszczenia. B. C. o zwrot wywłaszczonych nieruchomości wystąpił dopiero wnioskiem z dnia [...] maja 2006 r., a zatem dużo później niż została wydana decyzja uwłaszczeniowa. Minister podkreślił zatem, że ani w dniu 5 grudnia 1990 r., ani w dniu wydania przedmiotowej decyzji uwłaszczeniowej, nie toczyło się żadne postępowanie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, gdyż nie zgłoszono żadnych roszczeń. W ocenie organu nadzoru oznacza to, że nie było przeszkód do stwierdzenia uwłaszczenia [...] w L. m.in. wywłaszczonymi działkami. Dodatkowo wyjaśnił, że w postępowaniu uwłaszczeniowym nie jest możliwe badanie, czy nieruchomość wykorzystano na cel zgodny z wywłaszczeniem i nie istniał obowiązek informowania byłych właścicieli lub ich następców prawnych o prowadzonym postępowaniu uwłaszczeniowym, jeżeli nie złożyli wniosku o zwrot nieruchomości, gdyż sprawy te należą do postępowania o zwrot nieruchomości (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lutego 2008 r. sygn. akt I OSK 43/07 oraz z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt I OSK 1652/06, niepubl.). Mając powyższe na uwadze organ nadzoru utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] czerwca 2008 r. Na decyzję Ministra Infrastruktury skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył M. C.. Skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r. nr [...] jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi zauważył, że wywłaszczone nieruchomości zgodnie z decyzją Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w L. z [...] czerwca 1968 r. nr [...] miały być przeznaczone pod budowę Zakładu [...] w L. Mimo wywłaszczenia cel określony w powyższej decyzji lokalizacyjnej na wskazanych działkach nie został nigdy zrealizowany, natomiast Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] sierpnia 1992 r. zmienił ten cel w ten sposób, że wywłaszczone przedmiotowe grunty będące w dniu 5 grudnia 1990 r. w zarządzie [...] w L. stają się z tym dniem z mocy prawa przedmiotem użytkowania wieczystego tego podmiotu. Wobec powyższego skarżący wskazał, że decyzja uwłaszczeniowa jest dotknięta rażącym naruszeniem prawa, określonym w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Podkreślił, że w dniu uwłaszczenia [...] cel, na który wywłaszczono wskazane nieruchomości, nie był spełniony a uwłaszczenie nastąpiło na inne cele, niż określone w decyzji lokalizacyjnej z dnia [...] czerwca 1968 r., bowiem na potrzeby [...], tj. produkcji [...]. W ocenie skarżącego w powyższej sytuacji faktycznej organ winien był zawiadomić byłego właściciela o możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, czego nie uczynił (wyrok Sądu Najwyższego z dnia [...] października 2001 r. sygn. akt [...]). W odpowiedzi na skargę Minister Infrastruktury wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd bada, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Skarga podlega oddaleniu, wniesiona bowiem została przez podmiot nie posiadający w niniejszej sprawie interesu prawnego. Stosownie do treści art. 50 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), uprawnionym do wniesienia skargi do sądu jest każdy, kto ma w tym interes prawny, jak również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Istnienie legitymacji skargowej podlega badaniu przez sąd administracyjny. Stwierdzenie jej braku powoduje natomiast oddalenie skargi. Przy czym zauważyć należy, że samo doręczenie danemu podmiotowi wydanego w sprawie rozstrzygnięcia nie powoduje, że podmiot ten staje się stroną postępowania w rozumieniu art. 28 Kodeksu postępowania administracyjnego. O tym bowiem, czy dany podmiot jest stroną postępowania administracyjnego, nie decyduje sama wola tego podmiotu czy jego subiektywne przekonanie, ani nawet fakt dopuszczenie go przez organ do udziału w postępowaniu administracyjnym, ale okoliczność, czy istnieje przepis prawa materialnego pozwalający zakwalifikować interes danego podmiotu jako interes prawny. W orzecznictwie podkreśla się, że legitymacja do złożenia skargi oparta została na kryterium interesu prawnego. Interes prawny ma charakter materialnoprawny, oparty jest więc na normach prawa materialnego. Musi zatem istnieć norma prawa przewidująca w określonym stanie faktycznym i w odniesieniu do konkretnego podmiotu możliwość wydania określonego aktu. Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to znaczy wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danego podmiotu - strony postępowania (art. 28 kpa). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji. Interes faktyczny nie tworzy legitymacji procesowej. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z akt sprawy oraz wyjaśnień złożonych przez pełnomocnika skarżącego na rozprawie w dniu 8 stycznia 2010 r., przedmiotowe działki, objęte kwestionowaną decyzją uwłaszczeniową Wojewody [...] z dnia [...] sierpnia 1992 r., zostały nabyte na rzecz Skarbu Państwa aktami notarialnymi z [...] października 1969 r. od ich właścicieli, czyli: L. C. i B. C. (działka nr [....]) oraz N. C. (działka nr [...]), której spadkobiercami na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w L. są A. T., B. C., C. C. i J. P.. Skarżący M. C. jest synem byłych właścicieli L. C. i B. C. Nigdy jednak nie był właścicielem spornych działek. Rodzice, czyli L. C. i B. C. nadal żyją i zamieszkują wspólnie ze skarżącym, który wraz z żoną opiekuje się nimi. Pełnomocnik skarżącego wyjaśniła również, że swój interes prawny w złożeniu skargi skarżący upatruje w fakcie, że jego rodzice na wypadek śmierci sporządzili na rzecz skarżącego i jego małżonki testament, w którym ustanowili ich jedynymi spadkobiercami do całego swojego majątku. W tej sytuacji wyjaśnić należy, że przymiot strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej ma osoba, której bezpośrednio dotyczy to postępowanie lub w którym może być wydane orzeczenie godzące w jej prawem chronione interesy poprzez ograniczenie lub uniemożliwienie korzystania z przysługujących jej praw. Skarżący nie był stroną postępowania w sprawie nabycia przedmiotowych nieruchomości, nie był stroną postępowania uwłaszczeniowego, nie przysługiwały mu w przeszłości i nadal nie przysługują żadne prawa do przedmiotowych działek. Działki te stanowiły kiedyś własność jego rodziców oraz N. C., a następnie Skarbu Państwa. Obecnie z przedmiotowych działek zostało utworzonych szereg nowych działek, a prawa rzeczowe do nich zostały nabyte przez osoby trzecie. Oznacza to, że skarżącemu nie przysługuje do przedmiotowych nieruchomości żaden tytuł prawnorzeczowy, a tym samym nie posiada on w przedmiotowym postępowaniu przymiotu strony. Brak jest bowiem przepisu prawa materialnego mogącego stanowić podstawę jego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym zakończonym kwestionowaną decyzją Ministra Infrastruktury. Skoro zatem skarżący musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem, czyli skarga musi dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej", a sytuacja taka, jak już wyżej wykazano, nie dotyczy skarżącego, przedmiotowa skarga jako złożona przez osobę nieuprawnioną podlega oddaleniu. Na zakończenie zwrócić jeszcze należy uwagę na fakt, który znany jest Sądowi orzekającemu z urzędu, że B. C. i L. C. również złożyli skargę na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] marca 2009 r. nr [...]. Jednakże na skutek nieuzupełnienia w wyznaczonym przez Sąd terminie braków formalnych tej skargi (nieuiszczenia wpisu), prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2009 r. sygn. akt została skarga ta została odrzucona. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) orzekł jak w sentencji.