I SA/Wa 674/22

WyrokWSA w Warszawie2022-04-20

Skład orzekający: Magdalena Durzyńska, Bożena Marciniak, Mateusz Rogala

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma kompetencje do samodzielnej oceny zakresu opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, w sytuacji gdy orzeczenie to wskazuje na konieczność stałej lub długotrwałej opieki, przy rozpatrywaniu wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego?
Ratio decidendi
Organy administracji publicznej nie posiadają kompetencji do samodzielnej oceny stanu zdrowia osoby niepełnosprawnej ani zakresu wymaganej przez nią opieki, jeśli zostało wydane prawomocne orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Treść takiego orzeczenia jest wiążąca dla organów rozpatrujących wniosek o świadczenie pielęgnacyjne. Samodzielne kwestionowanie przez organ zakresu opieki wskazanej w orzeczeniu jest niedopuszczalne i stanowi naruszenie przepisów.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej, która sprawowała opiekę nad swoim mężem, legitymującym się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą przyznania świadczenia, uznając, że zakres sprawowanej opieki nie wyklucza możliwości podjęcia przez skarżącą zatrudnienia i nie ma bezpośredniego związku między jej ewentualną rezygnacją z pracy a opieką nad mężem. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając organom błędną wykładnię przepisów prawa materialnego i procesowego oraz nieprawidłową ocenę materiału dowodowego.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy, zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Bożena Marciniak Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z [...] listopada 2021 r., nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz [...] kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.) oraz art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] odmawiającą [...] przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem [...]. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ stwierdził, że Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] września 2021 r. odmówił przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, stwierdzając, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki określone w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ niepełnosprawność u [...] powstała w wieku 60 lat. Organ odwoławczy powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, w którym orzeczono, że art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie zaakceptowało zatem przyjętej przez Wójta podstawy odmowy przyznania świadczenia. W dalszej części uzasadnienia Kolegium zauważyło, że mąż strony orzeczeniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. został zaliczony do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do dnia 30 kwietnia 2023 r. W orzeczeniu wskazano, że znaczny stopień niepełnosprawności datuje się od dnia 1 lutego 2016 r., zaś niepełnosprawność istnieje od 7 stycznia 2002 r. Organ odwoławczy uznał jednak, że wnioskodawczyni nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, tj. warunku sprawowania stałej opieki oraz przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, gdyż zakres sprawowanej opieki nie stoi, zdaniem organu, na przeszkodzie w podjęciu przez stronę pracy, choćby w niepełnym wymiarze. Organ podniósł, że art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej przez osobę opiekującą się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Świadczenie pielęgnacyjne nie jest bowiem przyznawane za samą opiekę nad osobą niepełnosprawną o znacznym stopniu niepełnosprawności (np. mężem) - bowiem ta wynika z prawnego i moralnego obowiązku względem małżonka - lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem) a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły. Przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas osobie tę opiekę sprawującej, że nie jest ona w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jej codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. W ocenie organu odwoławczego, udzielana przez stronę pomoc mężowi nie spełnia przesłanki, o której mowa w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przeprowadzonego przez pracownika socjalnego wywiadu środowiskowego wynika, że [...] ma amputowaną prawą kończynę górną do stawu łokciowego. Jego żona wykonuje wszystkie czynności związane z utrzymaniem porządku w domu, przygotowuje posiłki, umawia na wizyty lekarskie, wykupuje leki. Mąż potrzebuje pomocy żony przy czynnościach związanych z utrzymaniem codziennej higieny, tj. mycie, golenie, a także przy ubieraniu, np. zakładanie skarpet, zapinanie koszuli. [...] nie ma ograniczonej możliwości poruszania się, czasem chodzi do sklepu na zakupy. Największą trudność sprawiają mu czynności związane z samoobsługą. Pracownik socjalny wskazał, że niepełnosprawność męża nie wymaga od żony opieki w godzinach nocnych. Jak wynika z akt sprawy, mąż strony nie jest osobą leżącą, posiłki spożywa samodzielnie, nie wymaga karmienia, pojenia, samodzielnie korzysta z toalety, nie jest pampersowany - nie wymaga więc szczególnej pielęgnacji ze strony osób drugich. Jest osoba chodzącą, porusza się samodzielnie. W ocenie organu, wprawdzie strona pomaga mężowi przy czynnościach związanych z utrzymaniem codziennej higieny, np. mycie, golenie oraz przy ubieraniu się, ale z doświadczenia życiowego wiadome jest, że nie są to czynności wykonywane często, lecz 1-2 razy dziennie. Czynności pielęgnacyjne oraz ubieranie i rozbieranie się zasadniczo wykonuje się jedynie rano i wieczorem. Powyższe nie wskazuje więc, by mąż wnioskodawczyni wymagał ciągłej (całodziennej) obecności czy też nadzoru ze strony żony, skoro podstawowe czynności dnia codziennego wykonuje on samodzielnie albo przy nieznacznej pomocy. Organ ocenił, że czynności wykonywane przez stronę związane z utrzymaniem porządku w domu (takie jak np. pranie, sprzątanie) oraz przygotowywanie posiłków, zgłaszanie wizyt lekarskich, to czynności dnia codziennego, wykonywane w każdym gospodarstwie domowym - także przez osoby pracujące - i same w sobie nie stanowią one przeszkody w podjęcia zatrudnienia - tym bardziej w sytuacji wspólnego zamieszkiwana wnioskodawczyni z mężem i prowadzenia z nim wspólnego gospodarstwa domowego. Niektóre z tych czynności mogą zostać wykonane z pewnym wyprzedzeniem czasowym. Zdaniem organu, nie zawsze ustalenie znacznego stopnia niepełnosprawności automatycznie pozwala przyjąć, że osoba niepełnosprawna wymaga opieki w takim rozmiarze, który uniemożliwia opiekunowi podjęcie aktywności zawodowej - nawet w niepełnym wymiarze czasu pracy. [...] wniosła na powyższą decyzją skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, stawiając zarzuty naruszenia prawa materialnego, przez błędną wykładnię, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 17 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i niezasadne uznanie, że żona niepełnosprawnego [...] nie jest uprawniona do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż zakres opieki, jakiej wymaga podopieczny, nie wyklucza podjęcia przez nią zatrudnienia, a także gdyż nie ma związku między rezygnacją przez nią z zatrudnienia a sprawowaną opieką nad niepełnosprawnym mężem. Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, przez błędną wykładnię: art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez błędną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego i uznanie, wbrew treści orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r., że niepełnosprawny [...] pomimo stwierdzonej niezdolności do samodzielnej egzystencji nie wymaga stałej opieki żony, która nie musi rezygnować z zatrudnienia. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji i ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, a także o zasądzenie kosztów postępowania i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że w aktach sprawy znajduje się orzeczenie o niepełnosprawności [...], z którego w sposób niebudzący wątpliwości wynika, że wymaga on stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Dokument ten jest dokumentem urzędowym wydanym przez lekarza orzecznika Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, który posiadając fachową wiedzę uznał niezdolność do samodzielnej egzystencji męża skarżącej. Skarżąca powołała się na orzecznictwo sądów administracyjnych, z którego wynika, że organy nie mają kompetencji do weryfikowania określonego w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności zakresu czynności opiekuńczych sprawowanych przez opiekuna. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy ocenić jako prawidłowe stanowisko organu odwoławczego w zakresie dotyczącym uznania za wadliwe rozstrzygnięcia organu I instancji odmawiającego przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z powodu niespełnienia przesłanki określonej w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Rozważania Samorządowego Kolegium Odwoławczego w tej części znajdują bowiem potwierdzenie w treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego sygn. K 38/13 oraz w ugruntowanym orzecznictwie sądów administracyjnych. Sąd nie podziela jednak stanowiska organu odwoławczego, który przyjął, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca nie spełnia przesłanki przyznania świadczenia określonej w art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Koniecznym warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego osobie rezygnującej z zatrudnienia (lub niepodejmującej zatrudnienia) jest zatem, aby rezygnacja ta miała na celu sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie, art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych w żaden sposób nie dookreśla pojęcia opieki. Ustawodawca nie posłużył się jakimkolwiek przymiotnikiem konkretyzującym zakres lub charakter sprawowanej opieki. Nie wskazał w szczególności, aby opieka ta musiała być rozumiana jako opieka całodobowa. Cel i istota świadczenia pielęgnacyjnego pozwalają wskazać, iż w art. 17 ust. 1 ustawy chodzi raczej o ustawiczną opiekę sprawowaną nad osobą niepełnosprawną. Punkt ciężkości w tym zakresie tkwi w stałości opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, a to oznacza, że opieka ta powinna być sprawowana codziennie. Opiekun musi pozostawać do dyspozycji podopiecznego, udzielając pomocy oraz wykazując ciągłą gotowość jej niesienia. Sprawowanie tego rodzaju opieki nie musi oznaczać, że podopieczny nie może podejmować adekwatnych dla swego stanu zdrowia aktywności, a opiekun musi wykonywać swoje obowiązki bez przerwy, 24 godziny na dobę oraz że powinien zamieszkiwać ze swoim podopiecznym (zob.: B. Chludziński [w:] P. Rączka (red.), Świadczenia rodzinne. Komentarz, WKP 2021, uwagi do art. 17; wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 27 sierpnia 2019 r., II SA/Rz 590/19; wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 6 listopada 2019 r., IV SA/Wr 287/19; wyrok WSA w Gliwicach z dnia 25 listopada 2019 r., II SA/Gl 970/19, wyrok NSA z dnia 23 listopada 2021 r., I OSK 786/21, wszystkie przytaczane orzeczenia opublikowane w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie jest okolicznością niesporną, że mąż skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Zgodnie zaś z treścią art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2021 r., poz. 573 ze zm.), do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Jak wynika z cytowanego przepisu, osoba zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności, a taką osobą jest niespornie w rozpoznawanej sprawie mąż skarżącej, wymaga, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Należy zauważyć, że treść tego przepisu koresponduje z przesłankami przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które, jak wskazano, uzależniają przyznanie tego prawa od rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Skoro ustawodawca określił, że dla pełnienia ról społecznych osoba o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga opieki o charakterze stałym i długotrwałym, to oczywiste jest, że uznał, iż zakres sprawowanej opieki nad osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności wymaga od osoby sprawującej takiego rodzaju opiekę rezygnacji z podejmowania zatrudnienia. Istotą świadczenia pielęgnacyjnego jest zaś częściowe zrekompensowanie opiekunowi strat finansowych spowodowanych niemożnością podjęcia pracy lub rezygnacją z niej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną. Opieka ta musi odpowiadać potrzebom osoby niepełnosprawnej, a zakres tych potrzeb jest określony w orzeczeniu o niepełnosprawności. Dla ustalenia, czy w danym przypadku sprawowana opieka nad osobą niepełnosprawną spełnia wymogi z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasadnicze znaczenie ma jej faktyczne sprawowanie w zestawieniu z treścią orzeczenia o niepełnosprawności osoby, której dotyczy opieka (por. stanowisko wyrażone w wyrokach NSA dnia 7 maja 2019 r. sygn. akt I OSK 3946/18 i 12 lutego 2020 r. sygn. akt I OSK 516/19). Należy zauważyć, że w rozpoznawanej sprawie organ nie kwestionował samego faktu sprawowania opieki przez skarżącą, uznając jednak, że zakres tej opieki nie spełnia przesłanek określonych w art. 17 ust. 1 ustawy. Tymczasem, jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, treść orzeczenia o niepełnosprawności jest wiążąca dla organów orzekających w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż determinuje charakter i zakres opieki, jakiej wymaga dana osoba legitymująca się takim orzeczeniem. Natomiast do organów administracyjnych należy ustalenie, czy w okolicznościach danej sprawy osoba ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne znajduje się w kręgu podmiotów legitymowanych do przyznania świadczenia i czy faktycznie sprawuje nad osobą niepełnosprawną opiekę odpowiadającą warunkom określonym w odpowiednim orzeczeniu o niepełnosprawności (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2021 r., sygn. akt I OSK 643/21). Legitymowanie się przez osobę pozostającą pod opieką innej osoby, która występuje o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, z którego wynika konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oznacza, że osoba niepełnosprawna wymaga w codziennym funkcjonowaniu takiego rodzaju wsparcia ze stron innych osób. Konsekwentnie zatem, wykonywanie codziennych czynności pomocy i opieki względem takiej osoby w zakresie wynikającym z orzeczenia o niepełnosprawności może stanowić przyczynę niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Niedopuszczalne jest samodzielne uznanie przez organy pomocowe, że osoba legitymująca się wyżej opisanym rodzajem orzeczenia o niepełnosprawności nie wymaga opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Należy to do kompetencji innych organów, właściwych do orzekania o niepełnosprawności lub niezdolności do pracy. Taki kontekst prawny, jaki wyłania się z przywołanych regulacji prawnych, powinny mieć na względzie organy przy ocenie zakresu oraz "adekwatności" opieki sprawowanej nad osobą zakwalifikowaną do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zaliczenie osoby do znacznego stopnia niepełnosprawności oznacza, że wymaga ona, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji (zob. wyroki NSA: z dnia 29 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1854/19; z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt I OSK 516/19 oraz z dnia 13 października 2016 r., sygn. akt I OSK 448/15). Organy orzekające o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie mają kompetencji do dokonywania oceny stanu zdrowia osoby, nad którą sprawowana jest opieka, w tym również do badania, czy osoba ta wymaga opieki o charakterze stałym lub długotrwałym. Okoliczności te są bowiem przedmiotem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które zostało wydane zgodnie ze standardami określonymi w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2013 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. z 2018 r., poz. 2027). Zarówno organ, jak i sąd administracyjny nie mają wiadomości specjalistycznych pozwalających na dokonywanie oceny, czy stan zdrowia badanego wymaga sprawowania nad nim stałej lub długotrwałej opieki. W tym zakresie konieczne jest zatem oparcie się na prawomocnym orzeczeniu o niepełnosprawności. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ w istocie zignorował wskazania zawarte w orzeczeniu i podjął samodzielną próbę ustalenia, w jakim zakresie mąż skarżącej wymaga stałej opieki, do czego w świetle powyższych rozważań nie był uprawniony. Uwagi organu dotyczące stopnia samodzielności męża skarżącej, jego zdolności do dokonywania codziennych czynności, w istocie zmierzają do zakwestionowania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, co nie może mieć miejsca na etapie rozpatrywania wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Tylko zmiana takiego orzeczenia w odpowiednim trybie i przez właściwe organy mogłaby uprawniać do odmiennej oceny stanu zdrowia osoby, nad którą sprawowana jest opieka. Powoływane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyły całkowicie odmiennych stanów faktycznych niż ustalony w rozpoznawanej sprawie. W sprawie sygn. akt I OSK 2201/15 osoba niepełnosprawna przebywała w zakładzie opieki, nie wymagała więc pomocy osoby ubiegającej się o świadczenie. Natomiast w sprawie sygn. akt I OSK 1148/20 strona wnosząca o przyznanie świadczenia ukończyła 73 lata, w związku z tym nie została spełniona przesłanka rezygnacji z zatrudnienia. W sprawie sygn. akt I OSK 2454/11 osoba niepełnosprawna była zatrudniona na umowę o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy i z tej przyczyny nie wymagała stałej opieki. W przytaczanych przez organ wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny nie odnosił się natomiast do sytuacji, w której organ dokonuje oceny zakresu sprawowanej opieki w sposób sprzeczny z wydanym w sprawie orzeczeniem o niepełnosprawności. Ponadto należy zauważyć, że Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] listopada 2021 r. przyznał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy w celu sprawowania opieki nad mężem na okres od 1 listopada 2021 r. do 31 października 2022 r. Powyższe oznacza, że organ uznał, iż skarżąca spełnia wszystkie przesłanki określone w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Tymczasem w art. 16a ust. 1 ustawy uzależniono prawo do zasiłku od spełnienia przesłanki w postaci związku przyczynowego pomiędzy nieaktywnością zawodową opiekuna a sprawowaną przez tę osobę opieką nad niepełnosprawnym. Jest to zatem przesłanka tożsama z przesłanką wymienioną w art. 17 ust. 1 ustawy. Skoro organ wydał uprzednio decyzję przyznającą prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, to oznacza, że uznał przesłankę związku przyczynowego za spełnioną. W związku z tym należy uznać, że przyjęcie różnych ustaleń odnoszących się do tych samych elementów stanu faktycznego, choć nastąpiło w odrębnych postępowaniach, dotyczących różnych świadczeń, stanowi naruszenie art. 8 k.p.a. Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu, a badając spełnienie przez skarżącą przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego określonych w art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, uwzględni konsekwencje wynikające z orzeczenia o niepełnosprawności męża skarżącej. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.) orzekł jak w pkt 1. sentencji. O kosztach postępowania w punkcie 2. sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 p.p.s.a. Na zasądzoną od organu na rzecz skarżącej kwotę składa się wynagrodzenie jej pełnomocnika procesowego (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 265). Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w związku z art. 120 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło