I SA/Wa 680/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bożena Marciniak Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej oddala skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M. S., utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], o odmowie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni od [...] listopada 2017 r. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z dnia [...] listopada 2017 r. Szpital [...] w [...] wystąpił do Wójta Gminy [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo M. S. do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, który w dniu [...] listopada 2017 r. był hospitalizowany w jego Szpitalnym Oddziale Ratunkowym i nie był w tym czasie ubezpieczony. Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2017 r., nr [...], odmówił potwierdzenia M. S. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni od [...] listopada 2017 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z ustaleń rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] listopada 2017 r. wynika, iż M. S. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Z oświadczenia złożonego przez stronę w dniu [...] listopada 2017 r. wynika, że w październiku 2017 r. nie pracował on zarobkowo. Organ ustalił, że dochód rodziny w październiku 2017 r. stanowiło wynagrodzenie za pracę ojca M. S. - G. S. w wysokości 2.227,46 zł oraz zasiłek chorobowy jego matki J. S. w wysokości 2.264,22 zł. Zatem łączny miesięczny dochód rodziny wynosi 4.491,68 zł, a więc wysokość dochodu na osobę w rodzinie stanowi kwota 1.497.22 zł. W dalszej części uzasadnienia organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1793) decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się po stwierdzeniu spełnienia kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Przy czym stosownie do art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769), prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł. Mając powyższe na względzie organ I instancji stwierdził, że M. S. nie spełnia przesłanek określonych w art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, tj. zostało przekroczone obowiązujące kryterium dochodowe określone w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Kwestionując powyższą decyzję M. S. złożył odwołanie zarzucając, iż organ I instancji błędnie ustalił jego sytuację osobistą i finansową. Po rozpatrzenie odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2018 r., nr [...], utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium wyjaśniło, że materialnoprawną podstawą rozpatrzenia sprawy są przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. 2017 r., poz. 1938 ze zm.), dalej jako: ustawa. Następnie przytoczyło treść art. 2 ust. 1 i 2 ww. ustawy oraz art. 8 ust. 1-2 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769). Organ odwoławczy stwierdził, iż brak jest prawnych możliwości potwierdzenia zainteresowanemu jego prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w oparciu o przywołane powyżej przepisy ustawy. Wskazał, że M. S. zamieszkuje wspólnie z rodzicami, z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Dochód jego rodziny w październiku 2017 r. wynosił łącznie kwotę 4.491,68 zł, co na osobę w tej trzyosobowej rodzinie daje kwotę 1.497,23 zł - która bezsprzecznie jest wartością wyższą niż kwota 514 zł będącą "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie", od spełnienia którego uzależniona jest możliwość przyznania pomocy. Skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie M. S. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w zaskarżonej decyzji przytoczono przepisy ustawy, ale pominięto zapisy dotyczące osób uzależnionych - w jego przypadku od narkotyków. Wskazał, iż ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. wyraźnie określa, że: "prawo do świadczeń zdrowotnych mają także - osoby uzależnione od alkoholu i narkotyków, osoby nieubezpieczone, spełniające kryterium dochodowe do otrzymywania świadczeń z pomocy społecznej, które zamieszkują Polskę i posiadają polskie obywatelstwo. Leczenie wszystkich osób, które nie są ubezpieczone lub nie są zgłoszone jako członek rodziny osoby ubezpieczonej, pokrywane jest z budżetu państwa." Wskazał również, iż sprawy te reguluje nie tylko przepis tej ustawy, ale także rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 10 października 2011 r. w sprawie sposobu i trybu finansowania z budżetu państwa świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. 2011 nr 225 poz. 1355). W dalszej części uzasadnienia skarżący zauważył, że kwestia przebywania we wspólnym gospodarstwie została rozpatrzona bardzo pobieżnie i przedmiotowo. W jego ocenie, samo ustalenie, że np. w należącym do jego rodziców lokalu mieszkają jeszcze inne osoby, nawet z nim spokrewnione, to za mało do stwierdzenia, iż prowadzą wspólne gospodarstwo domowe. W tym zakresie skarżący przytoczył dwa wyroki: WSA w Krakowie z dnia 19 lutego 2009 r., sygn. akt III SA/Kr 864/08 i WSA w Lublinie z dnia 27 listopada 2009 r., sygn. akt II SA/Lu 587/09. Podniósł, że z orzeczeń tych wynika, iż nie w każdym wypadku wspólnego zamieszkiwania z rodzicami występujący o zasiłek, czy prawo do świadczeń zdrowotnych powinien być traktowany jako osoba w rodzinie. Czasem jest to osoba samotnie gospodarująca. Dodał, że trudna sytuacja, która stała się powodem jego wystąpienia o prawo do świadczeń zdrowotnych finansowanych ze środków publicznych to uszczerbek na zdrowiu z powodu napaści i pobicia, któremu uległ - co zostało potwierdzone przez świadków i protokołem policyjnym. Wskazał również, iż jest uzależniony od narkotyków, nie pracuję, bo nikt nie chce takiego człowieka zatrudnić. Świadczy dorywczo pomoc różnym ludziom w zamian za produkty żywnościowe lub drobny grosz. Utrzymuję się sam, ponieważ jego rodzice weszli w etap niestabilnej sytuacji zawodowej. Matka utraciła pracę i obecnie jej poszukuje, przy czym jest już w wieku, w którym niełatwo jest ją znaleźć. Pracuje tylko ojciec, otrzymując minimalne zarobki, które nie są w stanie pomóc w jego utrzymaniu. Podniósł, że kiedy nie uda mu się nic zarobić i nie mam co jeść, wówczas rodzice podzielą się z nim jedzeniem przysłowiową miską zupy - zaś więcej nie są w stanie mu pomóc. Na zakończenie skarżący stwierdził, iż konieczność zapłacenia kwoty 1000 zł za pobyt w szpitalu z powodu napadu i pobicia - jest dla niego barierą nie do przeskoczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) dalej jako: p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując pod takim kątem oceny zaskarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lutego 2018 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] grudnia 2017 r. o odmowie potwierdzenia M. S. prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na okres 90 dni od [...] listopada 2017 r. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1983 ze zm.), dalej jako ustawa. Zgodnie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych na zasadach określonych w ustawie mają prawo: inne niż ubezpieczeni osoby posiadające miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, które posiadają obywatelstwo polskie lub uzyskały w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy lub ochronę uzupełniającą, lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2017 r. poz. 2206 i 2282 oraz z 2018 r. poz. 107, 138 i 771), spełniające kryterium dochodowe, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769 i 1985 oraz z 2018 r. poz. 650 i 700), co do których nie stwierdzono okoliczności, o której mowa w art. 12 tej ustawy, na zasadach i w zakresie określonych dla ubezpieczonych. Stosownie do art. art. 54 ust. 1 ustawy dokumentem potwierdzającym prawo do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2, jest decyzja wójta (burmistrza, prezydenta) gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy, potwierdzająca to prawo. W myśl do art. 54 ust. 3 ustawy decyzję, o której mowa w ust. 1, wydaje się po: 1) przedłożeniu przez świadczeniobiorcę, o którym mowa w ust. 1, dokumentów potwierdzających zamieszkiwanie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz dokumentów potwierdzających: a) posiadanie obywatelstwa polskiego lub b) posiadanie statusu uchodźcy, lub c) objęcie ochroną uzupełniającą, lub d) posiadanie zezwolenia na pobyt czasowy udzielonego w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 2) przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego; 3) stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej; 4) stwierdzeniu braku okoliczności, o której mowa w art. 12 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, w wyniku przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w pkt 2. Zaś z art. 54 ust. 4 ustawy wynika, że decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się na wniosek świadczeniobiorcy, a w przypadku stanu nagłego - na wniosek świadczeniodawcy udzielającego świadczenia opieki zdrowotnej, złożony niezwłocznie po udzieleniu świadczenia. Prawo do świadczeń opieki zdrowotnej na podstawie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej przysługuje przez okres 90 dni od dnia określonego w decyzji, którym jest: 1) dzień złożenia wniosku, 2) w przypadku udzielania świadczeń w stanie nagłym - dzień udzielenia świadczenia - chyba że w tym okresie świadczeniobiorca zostanie objęty ubezpieczeniem zdrowotnym (art. 54 ust. 7 ustawy). Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2017 r., poz. 1769), dalej jako uops, prawo do świadczeń z pomocy społecznej przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 514 zł. W rozpoznawanej sprawie Szpital [...] w [...], na podstawie art. 54 ust. 4 ustawy, wystąpił o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej dla skarżącego. Podstawą odmowy potwierdzenia skarżącemu prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych był brak spełnienia przesłanki określonej w art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy, tj. przekroczenie obowiązującego kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 uops. W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że organy orzekające w sprawie prawidłowo uznały - wbrew twierdzeniom skarżącego - że prowadzi on z rodzicami wspólne gospodarstwo domowe. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wynika, iż rodzina skarżącego składa się z trzech osób (rodzice skarżącego i skarżący), skarżący nie pracuje, mieszka z rodzicami w domu stanowiącym własność jego babki, źródłem dochodu rodziny jest praca świadczona przez jego rodziców, jest on uzależniony od amfetaminy. W aktach sprawy znajduje się oświadczenie z dnia [...] listopada 2017 r. w którym skarżący - pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania nieprawdy lub zatajenie prawdy - oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Również trudno uznać, iż produkty żywnościowe czy "drobny grosz" uzyskiwane przez skarżącego w zamian za dorywczą pomoc świadczoną innym osobom - na co skarżący powołuje się w skardze - przesądza o tym, że prowadzi on samodzielne gospodarstwo domowe finansując wszystkie swoje potrzeby. Poza tym należy mieć na uwadze fakt, iż skarżący mieszka w domu razem z rodzicami, którzy pokrywają w całości koszty eksploatacji domu - koszty światła, wody, ogrzewania. Skarżący nie dokłada się do tych kosztów, korzysta bezpłatnie z tych mediów - co jest także elementem prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego. Podkreślenia wymaga, iż organy miały obowiązek stwierdzenia spełnienia przez skarżącego kryterium dochodowego określonego w art. 8 uops. Stosownie bowiem do art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy decyzję potwierdzającą prawo do świadczeń opieki zdrowotnej wydaje się po stwierdzeniu spełniania kryterium dochodowego, o którym mowa w tym art. Organy obu instancji prawidłowo ustaliły, że dochód rodziny skarżącego w październiku 2017 r. stanowiło wynagrodzenie za pracę ojca skarżącego G. S. w wysokości 2.227,46 zł oraz zasiłek chorobowy jego matki J. S. w wysokości 2.264,22 zł. Zatem łączny miesięczny dochód rodziny wyniósł kwotę 4.491,68 zł, a więc wysokość dochodu na osobę w rodzinie wyniosła 1.497.22 zł (4.491,68 zł ÷ 3). Kwota ta niewątpliwie przekracza wysokość kryterium dochodowego na osobę w rodzinie określoną w art. 8 ust. 1 pkt 2 uops, które - na dzień wydania zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji – wynosiło 514 zł. Słusznie zatem, zarówno organ I instancji, jak i organ odwoławczy uznały, że w sprawie brak jest podstaw do wydania decyzji potwierdzającej prawo do świadczeń opieki zdrowotnej - z uwagi niespełnienie przesłanki określonej w art. 54 ust. 3 pkt 3 ustawy. Niezasadny jest również zarzut skargi co do nieuwzględnienia przez organy przepisów ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dotyczących osób uzależnionych, w tym uzależnionych od narkotyków. Zgodnie bowiem z art. 12 pkt 3 ww. ustawy przepisy ustawy nie naruszają przepisów o świadczeniach opieki zdrowotnej udzielanych bezpłatnie bez względu na uprawnienia z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego na podstawie art. 26 ust. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2018 r., poz. 1030). Stosownie do art. 26 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii leczenie osoby uzależnionej prowadzi podmiot leczniczy lub lekarz wykonujący zawód w ramach praktyki zawodowej. Art. 26 ust. 2 tej ustawy stanowi, że rehabilitację osoby uzależnionej mogą prowadzić: 1) lekarz posiadający specjalizację w dziedzinie psychiatrii; 2) osoba posiadająca certyfikat specjalisty terapii uzależnień. W rehabilitacji osoby uzależnionej może uczestniczyć osoba posiadająca certyfikat instruktora terapii uzależnień (art. 26 ust. 3). Reintegrację osób uzależnionych mogą prowadzić centra integracji społecznej, tworzone na podstawie przepisów o zatrudnieniu socjalnym, oraz podmioty wymienione w ust. 1 i 2 oraz w art. 5 ust. 3 (art. 26 ust 4). Za świadczenia, o których mowa w ust. 1-4, udzielane osobie uzależnionej niezależnie od jej miejsca zamieszkania w kraju nie pobiera się od tej osoby opłat (art. 26 ust. 5). Z powyższego wynika zatem, że leczenie, rehabilitacja i reintegracja osoby uzależnionej jest bezpłatna. Należy jednak mieć na względzie, iż chodzi o leczenie osoby uzależnionej w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, które to pojęcie zostało zdefiniowane w art. 4 pkt 6 tej ustawy jako - leczenie zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania spowodowanych używaniem środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. Natomiast z definicji osoby uzależnionej wynika, że jest to osoba, która w wyniku używania środków odurzających, substancji psychotropowych, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych albo używania ich w celach medycznych znajduje się w stanie uzależnienia od tych środków lub substancji (art. 4 pkt 15 tej ustawy). W rozpoznawanej sprawie świadczenie zdrowotne udzielone przez Szpital obejmowało działanie służące zachowaniu i ratowaniu zdrowia skarżącego w następstwie jego pobicia. Co oznacza, że nie można tej sytuacji zakwalifikować jako leczenia osoby uzależnionej w rozumieniu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, które jest bezpłatne zgodnie z art. 26 ust 5 tej ustawy. Wynika z tego, iż w tym przypadku skarżącemu nie przysługuje prawo do bezpłatnego świadczenia opieki zdrowotnej. Zatem świadczenie opieki zdrowotnej udzielone skarżącemu nie może zostać pokryte z budżetu państwa. Podsumowując, Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo ustaliły stan faktyczny oraz wyczerpująco i szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy wydawaniu decyzji. Uzasadniły przy tym przekonująco swoje stanowisko - zyskując akceptację Sądu. Prawidłowo również zastosowały przepisy prawa procesowego i prawa materialnego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.