I SA/Wa 691/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Joanna Skiba (spr.) Protokolant Monika Chorzewska-Korczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2009 r. sprawy ze skargi K. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania dofinansowania kosztów przygotowania do zawodu 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej K. S. kwotę 460 (czterysta sześcdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2009 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...] odmawiającą przyznania K. S. – właścicielce zakładu [...] z siedzibą w W. przy ul. [...], dofinansowania kosztów przygotowania do zawodu [...] młodocianego pracownika M. M. z domu A. Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] grudnia 2006 r. K. S. zawarła z M. A. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego. W umowie ustalono, że jest ona zawarta na czas nieokreślony, natomiast nauka zawodu będzie trwała 30 miesięcy, do dnia zdania egzaminu czeladniczego, nie dłużej niż do 31 maja 2009 r. Wnioskiem z dnia 13 listopada 2008 r. K. S. wystąpiła do Prezydenta W. o dofinansowanie kosztów kształcenia z tytułu ukończenia rzemieślniczej nauki zawodu. Decyzją z dnia [...] grudnia 2008 r. Prezydent W. odmówił wnioskodawcy dofinansowania kosztów przygotowania do zawodu [...] młodocianego pracownika – M. M. z domu A. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że umowa o pracę w celu przygotowania do zawodu [...] zawarta została z naruszeniem art. 191 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. Nr 21, poz. 94 ze zm.), ponieważ młodociana w momencie podpisywania tej umowy nie posiadała ukończonego gimnazjum. Od powyższej decyzji odwołanie złożyła K. S. i wskazała, że żądanie przedłożenia świadectwa ukończenia przez M. A. gimnazjum było bezpodstawne i wykraczało poza katalog dokumentów wskazanych w art. 70b ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. Nr 256, poz. 2572 ze zm.). Ponadto podała, iż przy rozpatrywaniu jej wniosku o dofinansowanie przyuczenia do wykonywania określonej pracy dotyczącego tej samej osoby, nie żądano świadectwa gimnazjum i wydano decyzję pozytywną. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] marca 2009 r. utrzymało w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] grudnia 2008 r. W uzasadnieniu organ wskazał, powołując się na treść art. 70b ustawy o systemie oświaty, że pracodawca zawierający umowę o pracę z młodocianym pracownikiem może zawrzeć taką umowę w celu przygotowania zawodowego lub w celu przyuczenia do określonej pracy. W zależności od rodzaju umowy pracodawca, o ile spełnia inne warunki, może otrzymać dofinansowanie w wysokości wskazanej w ustawie. Zdaniem organu skoro w ustawie jest mowa o umowie o pracę w celu przygotowania zawodowego, to ustawodawca miał na myśli umowę prawidłową, zgodną z przepisami prawa. W niniejszej sprawie K. S. zawarła w dniu [...] czerwca 2006 r. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego z M. A. Kwestia zawierania umów o pracę z młodocianymi uregulowana jest natomiast w kodeksie pracy, z którego wynika, że wolno zatrudniać tylko młodocianych, którzy ukończyli co najmniej gimnazjum. Jednak Minister Pracy i Polityki Społecznej w dniu 5 grudnia 2002 r. wydał rozporządzenie w sprawie przypadków, w których wyjątkowo jest dopuszczalne zatrudnianie młodocianych, którzy nie ukończyli gimnazjum, osób niemających 16 lat, które ukończyły gimnazjum oraz osób niemających 16 lat, które nie ukończyły gimnazjum (Dz. U. Nr 214, poz. 1808). Z treści tego rozporządzenia wynika natomiast, że z młodocianym, który nie ukończył gimnazjum, może być, na wniosek jego przedstawiciela ustawowego lub opiekuna, zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, a nie w formie nauki zawodu. Umowę o pracę z młodocianym w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu można zawrzeć jedynie wtedy, gdy młodociany ma ukończone gimnazjum. W niniejszej sprawie M. A. w chwili podpisania umowy z dnia [...] czerwca 2006 r. miała ukończone 16 lat, jednak nie miała ukończonego gimnazjum, które skończyła dopiero w dniu [...] czerwca 2008 r. Umowę o pracę można zatem było z nią zawrzeć tylko na podstawie przepisów powołanego rozporządzenia. I tak K. S. zawarła z M. A. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy i otrzymała za to dofinansowanie, jednak od umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu, zawartej niezgodnie z kodeksem pracy, dofinansowanie nie przysługuje. Od decyzji z dnia [...] marca 2009 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. S., wnosząc o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zgodnie z § 1 ust. 2 rozporządzenia z dnia 5 grudnia 2002 r. "z młodocianym, który nie ukończył gimnazjum, spełniającym obowiązek szkolny poza szkołą, może być, po ukończeniu przez niego przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu". Organ II instancji pomimo takiego brzmienia przepisu wskazał, że z osobą młodocianą bez ukończonego gimnazjum można jedynie zawrzeć umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy, a nie w formie nauki zawodu. W niniejszej sprawie skarżąca zawarła w dniu [...] grudnia 2006 r. umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie nauki zawodu, po tym jak w okresie od [...] czerwca 2006 r. do [...] grudnia 2006 r. była z M. A. zawarta umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego w formie przyuczenia do wykonywania określonej pracy. Taka chronologia zawartych umów, powoduje, że zostały one zawarte prawidłowo. Fakt ukończenia przez M. A. gimnazjum w czasie trwania umowy o pracę nie ma tu znaczenia, gdyż w dacie zawierania umowy, a także w czasie jej trwania do daty złożenia egzaminu, była to umowa zawarta i wykonywana zgodnie z przepisami prawa, tj. § 1 ust. 2 powołanego rozporządzenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał w całości argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest do zbadania, czy organ administracji orzekając w sprawie nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik postępowania. Zasadniczą kwestią, którą każdy sąd administracyjny rozpatrujący sprawę powinien zbadać jest kwestia podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, przy czym nie chodzi tu tylko o aspekt prawidłowości dokonanej przez organy wykładni przepisów prawnych, ale - w pierwszej kolejności - o analizę istnienia samej podstawy prawnej wydania w danej sprawie rozstrzygnięcia przez organ. Dopiero to ustalenie warunkuje możliwość przystąpienia do oceny dokonanej przez organy wykładni. Przez prawną podstawę do wydania decyzji administracyjnej należy rozumieć przepisy proceduralne, materialnoprawne i ustrojowe, w tym przepisy regulujące właściwość organów administracji. Przestrzeganie właściwości stanowi podstawowy obowiązek organów administracji, wyrażający zasadę praworządności, wynikającą z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, powtórzonej w art. 6 kpa, zgodnie z którym organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Działaniu poza zakresem właściwości nie można przypisać cechy działania zgodnego z prawem, a tym samym cechy legalności. Powiązanie legalności działania z przestrzeganiem wymogów wynikających z aktów prawa powszechnie obowiązującego dotyczy w szczególności takich czynności organów administracji, które tworzą, znoszą lub zmieniają status prawny adresatów tych czynności, tj. decyzji administracyjnych. Organ niewłaściwy nie dysponuje zatem zdolnością prawną do prowadzenia postępowania i podjęcia aktu jurysdykcyjnego rozstrzygającego o prawach i obowiązkach stron. W niniejszej sprawie podstawę orzekania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stanowił przepis art. 70b ust. 1 powołanej wcześniej ustawy o systemie oświaty oraz art. 190 i 191 § 1 Kodeksu pracy. Poprzez zastosowanie jednak jako podstawy orzekania przepisów kodeksu pracy organy orzekające naruszyły powołany powyżej art. 6 kpa. Ocena legalności zawieranych umów o pracę nie należy bowiem do właściwości organu administracji, czy też do sądu administracyjnego. Badanie legalności stosunków pracy jest sprawą z zakresu prawa pracy rozstrzyganą przez sąd pracy, jak również stanowi przedmiot zainteresowania Państwowej Inspekcji Pracy. Powyższe rozważania prowadzą natomiast do wniosku, iż w rozpoznawanej sprawie organ administracji nie był uprawniony do ustalania, czy zawarta przez skarżącą K. S. umowa o pracę z M. A. naruszała przepisy prawa pracy, czy też nie. To prowadzi zaś do uznania , że przy wydawaniu zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji naruszono przepisy art. 19 kpa w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organy uwzględnią wskazaną w niniejszym uzasadnieniu ocenę prawną, dokonają ponownej analizy zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego i ustalą, czy skarżącej przysługuje dofinansowanie kosztów przygotowania młodocianego pracownika do zawodu [...] w kontekście przesłanek określonych w art. 70 b ww. ustawy o systemie oświaty. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.