I SA/Wa 707/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: , Przewodniczący sędzia WSA Iwona Kosińska, sędzia WSA Joanna Skiba, asesor WSA Anna Fyda-Kawula (spr.), po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi E. G., E. W., M. W., E. W. i S. K. na decyzję Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Ministra Rozwoju i Technologii na rzecz E. G., E. W., M. W., E. W. i S. K. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2021 r. nr [...] Minister Rozwoju, Pracy i Technologii na podstawie art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku E.G., M.K., E.W., M.W., E.W. i S.K. odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Odwoławczej do Spraw Wywłaszczenia przy Ministrze Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z [...] czerwca 1973 r., nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydium Rady Narodowej m. [...] z [...] kwietnia 1973 r., nr [...] w części dotyczącej ustalenia odszkodowania na rzecz P. i A. małż. W. za wywłaszczoną nieruchomość położoną w [...] przy ul.[...], oznaczoną jako "[...]" działka [...] o pow. [...] m2. W skardze z dnia [...] marca 2021 r. na powyższą decyzję E. G., E.W., M.W., E. W. i S.K. (Skarżący) zarzucili naruszenie: 1. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczenia nieruchomości poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość zostało ustalone bez wysłuchania opinii biegłych na rozprawie, co w sposób rażący naruszało art. 21 tej ustawy i miało wpływ na wysokość ustalonego odszkodowania; 2. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 ust. 6, ust. 9 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy decyzjami z [...] czerwca 1973 r. oraz z [...] kwietnia 1973 r., A. i P. małżonkom W. zostało przyznane jedynie odszkodowanie za grunt, a nie zostało przyznane za zabudowania znajdujące się na gruncie, stanowiące część składową gruntu, a małż. W. mieli udział 1/2 w całej nieruchomości; 3. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez odmowę stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 1973 r. oraz z [...] kwietnia 1973 r. w części dotyczącej ustalenia odszkodowania na rzecz P. i A. małż. W., w sytuacji gdy ww. decyzje rażąco naruszały prawo, tj. art. 7, art. 8 ust. 6, ust. 9 i art. 21 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. W dniu 3 stycznia 2022 r. do tutejszego Sądu wpłynęło pismo z dnia [...] grudnia 2021 r., w którym pełnomocnik Skarżących adw. A.U. poinformowała, że w dniu [...] listopada 2020 r. zmarł M.K. Do pisma dołączyła poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię odpisu skróconego aktu zgonu M.K. oraz prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] II Wydział Cywilny z dnia [...] maja 2021 r., sygn. akt [...], z którego wynika, że spadek po M.K. nabyła w całości jego żona H.K. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z [...] lutego 2021 r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego. Decyzja ta skierowana została bowiem do osoby, która w dniu jej wydania nie żyła. Z nadesłanego do Sądu w dniu [...] stycznia 2022 r., a sporządzonego w dniu [...] czerwca 2021 r. przez Urząd Stanu Cywilnego m.[...], odpisu skróconego aktu zgonu wynika bowiem, że w dniu [...] listopada 2020 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji zmarł M.K., będący Skarżącym i jednym z wnioskodawców postępowania administracyjnego w tej sprawie. W doktrynie i orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym prowadzenie postępowania administracyjnego w stosunku do osoby zmarłej i wydanie decyzji ocenione być musi jako rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Jest to bowiem uchybienie, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności. Aby można było mówić o postępowaniu musi istnieć organ administracji mający zdolność prawną do jego prowadzenia oraz strona, o prawach której organ orzeka w danym postępowaniu. Osoba fizyczna może być stroną postępowania, jeżeli ma zdolność prawną. Zgodnie z art. 8 Kodeksu cywilnego każdy człowiek od chwili urodzenia ma zdolność prawną. Zdolność ta kończy się z chwilą śmierci. Oznacza to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć postępowania i wydać decyzji. Gdyby zaś doszło do wydania decyzji w stosunku do osoby zmarłej należy przyjąć, że jest ona obarczona wadą nieważności i nie wywołuje skutków prawnych (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2002 r., sygn. akt I SA 428/01, opubl. w: OSP 2004/3/33 i wyroki WSA w Warszawie: z dnia 12 lipca 2005 r., sygn. akt I SA 2422/03 i z dnia 16 listopada 2020 r., sygn. akt I SA/Wa 2800/19). W związku z powyższym, zmarły w dniu [...] listopada 2020 r., a zatem przed wydaniem zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2021 r. M. K. nie mógł być stroną postępowania zakończonego tą decyzją. Z chwilą śmierci strony postępowania w jej prawa i obowiązki powinni wstąpić jej następcy prawni. Nie ma przy tym znaczenia, czy organ posiadał informację w tym zakresie. Obowiązkiem organu jest zagwarantowanie stronie czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz zapewnienie jej przed wydaniem decyzji możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Naruszenie tej zasady jest kwalifikowaną wadą procesową. W tej sytuacji konieczne było stwierdzenie przez Sąd nieważności zaskarżonej decyzji z [...] lutego 2021 r., jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i umożliwienie H. K. czynnego udziału w postępowaniu nadzorczym, jako następcy prawnemu zmarłego wnioskodawcy. Sąd rozpoznający sprawę podziela pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 grudnia 2011 r., sygn. akt I OSK 140/11, w którym wskazano, że możliwość skorzystania przez następców prawnych, którzy z racji tego następstwa stali się dysponentami praw materialnych i powinni od początku brać udział w postępowaniu jako strony nie usuwa wadliwości w postaci rażącego naruszenia prawa, związanego ze skierowaniem decyzji do osoby nieżyjącej. Podstawa wznowienia określona w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. polega na niebraniu przez stronę, bez własnej winy udziału w postępowaniu, a nie na skierowaniu decyzji do osoby nieżyjącej. Rozpoznając ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe ustalenia, których treść ma istotne dla niej znaczenie i określi właściwie wszystkie strony postępowania, do których należy skierować podjęte w sprawie rozstrzygnięcie. Ze wskazanych powodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 202 § 2 i art. 205 § 2 powołanej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800). Na powyższe koszty składają się wynagrodzenie pełnomocnika Skarżących w kwocie [...] zł oraz wpis sądowy od wniesionej skargi w wysokości 200 zł. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 1 w zw. z art. 120 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zgodnie z którymi sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli decyzja lub postanowienie są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 k.p.a. lub w innych przepisach albo wydane zostały z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania.