I SA/Wa 71/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Aneta Żak po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi A. Z., M. Z., M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 13 maja 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Z., M. Z., M. Z. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2014 r., w przedmiocie uchylenia decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji w całości, stwierdził: 1) nieważność zaskarżonej decyzji oraz 2), że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Wnioskiem z dnia 28 maja 2015 r. skarżący A. Z. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. Skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną, utrzymywanym z emerytur małżonków w łącznej wysokości [...] zł (netto). Skarżący jest współwłaścicielem mieszkania o pow. [...] m2 oraz rodzinnego ogrodu działkowego, który oprócz oszczędności w wysokości [...] zł nie posiada innego majątku. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że ze względu na zły stan zdrowia (skarżący wraz z żona są inwalidami, żona skarżącego od kilkunastu lat choruje na [...]) otrzymywane środki przeznacza na leki, leczenie, rehabilitację, opiekunki, stomatologa i środki higieniczne. Mając powyższe na uwadze należało zważyć, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie częściowym gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny w orzecznictwie sądowoadministracyjnym rozumie się zaś zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych i zaspokoić fundamentalnych potrzeb życiowych (zob. postanowienie NSA z 5 maja 2015 r., II OZ 366/15, z 4 kwietnia 2013 r., I GZ 72/13). . Okoliczności wskazane przez stronę w rozpoznawanym wniosku nie pozwalają przyjąć, że poniesienie przez skarżącego kosztów działania pełnomocnika ustanowionego wyboru w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 13 maja 2015 r. doprowadzi do uszczerbku w jego utrzymaniu koniecznym. Trudna sytuacja życiowa skarżącego determinowana jego stanem zdrowia oraz chorobą małżonki ze względu na konieczność ponoszenia ponadstandardowych wydatków na leczenie i opiekę niewątpliwe przekłada się na sytuację finansową strony, jednakże nie w sposób który pozwalałby przyjąć, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą przesłanki z art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. Wnioskodawca wraz z małżonką mają zabezpieczone potrzeby bytowe oraz dysponują regularnie otrzymywanymi środkami z tytułu świadczeń emerytalnych, a ponadto oszczędnościami w wysokości [...] zł. Aczkolwiek skarżący nie przedstawił szczegółowego spisu wydatków ponoszonych na leczenie i rehabilitację, to wiek oraz deklarowany stan zdrowia skarżącego oraz jego małżonki nie pozwalają wątpić, że wydatki te stanowią znaczące obciążenie budżetu domowego strony. Nie sposób jednakże nie zauważyć, że nawet przy uwzględnieniu zwiększonych wydatków związanych z codziennym utrzymaniem małżonków brak jest obiektywnych podstaw do przyjęcia, że przy łącznym miesięcznym dochodzie rodziny strony wynoszącym [...] zł, skarżący nie może samodzielnie ponieść kosztów ustanowienia radcy prawnego lub adwokata. Wysokość środków finansowych uzyskiwanych w gospodarstwie domowym wnioskodawcy znacząco przewyższa wysokość minimum socjalnego przyjmowanego jako niezbędne dla prawidłowego prowadzenia dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego, ustalonego dla ostatniego kwartału 2014 r. Według informacji z dnia 27 marca 2015 r. opublikowanej przez Instytut Pracy i Spraw Socjalnych na stronach internetowych, minimum socjalne dla tego rodzaju gospodarstwa domowego w grudniu 2014 r. oszacowane zostało na kwotę 1752, 97 zł. Dochody skarżącego oraz jego żony są ponad [...] wyższe od ww. wskaźnika, określającego koszty utrzymania dwuosobowego gospodarstwa emeryckiego na poziomie niskim (tj. umożliwiającym zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych), co każe przyjąć, że ponoszenie przez skarżącego ponadstandardowych wydatków na utrzymanie nie uniemożliwia mu wygospodarowania środków na wynagrodzenie pełnomocnika procesowego z wyboru. Dla przyjęcia powyższej oceny nie bez znaczenia pozostaje i to, że pulą wolnych środków, pozostających na rachunku bankowym, które mogłyby zostać przeznaczone na ten cel, skarżący już dysponuje. Należy zauważyć, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się, że już miesięczna kwota dochodu strony prowadzącej jednoosobowe gospodarstwo domowe i niezdolnej do samodzielnej egzystencji przekraczająca 2000 złotych wystarczy do wygospodarowania – bez uszczerbku o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.s.s.a. – środków na wynajęcie adwokata (zob. postanowienie NSA z 3 czerwca 2015 r., I OZ 568/15). Finansowana ze środków publicznych instytucja prawa pomocy ma bowiem charakter wyjątkowy. Przyznanie prawa pomocy ma na celu zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść kosztów postępowania, w tym kosztów niezbędnych dla ustanowienia pełnomocnika. Prawo pomocy powinno być zatem udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Mając zatem na względzie, że skarżący nie wykazał, iż poniesienie przez niego kosztów działania pełnomocnika procesowego w oparciu o środki przez niego posiadane prowadziłoby do uszczerbku utrzymania koniecznego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.