I SA/Wa 728/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie WSA Dariusz Chaciński WSA Małgorzata Boniecka- Płaczkowska Protokolant Sekretarz sądowy Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2017 r. sprawy ze skargi R. L., E. L., K. L., A. L. i J. L. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 675/13 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 15.000 (piętnaście tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz R. L., E. L., K. L., A. L. i J. L. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. R. L., E. L., K. L., A. L. i J. L. - reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika - pismem z dnia 16 marca 2017 r. wnieśli skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 675/13. Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...] - w terminie dwóch miesięcy od doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Jednocześnie Sąd stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący wnieśli o wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podnieśli, że w dniu 5 marca 1991 r. B. L. złożyła wniosek o odszkodowanie. Pierwsza decyzja w sprawie wydana została [...] lipca 2011 r. W dalszym toku postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Wa 2418/11, uchylił decyzję organu odwoławczego tj. Wojewody [...]. Rozpoznając ponownie sprawę, po ww. wyroku, Wojewoda decyzją z dnia [...] września 2012 r., uchylił decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] lipca 2011 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Jednakże organ pierwszej instancji, pomimo zwrotu akt przy piśmie z dnia 20 listopada 2012 r. nie podjął żadnych merytorycznych działań w terminach wynikających z art. 35 i 36 k.p.a. Wobec tego skarżący, po wyczerpaniu trybu, złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...]. Wyrok w tej sprawie został wydany w dniu 28 marca 2014 r. (sygn. akt I SAB/Wa 675/13). Następnie skarżący wskazali, że mimo upływu kolejnych miesięcy od daty uprawomocnienia się wyroku z dnia 28 marca 2014 r. organ nie rozpoznał sprawy. Wobec powyższego, po uprzednim bezskutecznym wezwaniu organu do wykonania wyroku, skierowali do Sądu skargę na jego niewykonanie. Wyrokiem z dnia 19 czerwca 2015 r., sygn. akt I SA/Wa 348/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 1.000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Pomimo wymierzenia grzywny organ nie podjął żadnych czynności w sprawie. Wobec tego pismem z dnia 12 maja 2016 r. skarżący wezwali organ do wykonania wyroku. Jednakże w sprawie nie zostały podjęte nadal żadne czynności. W konsekwencji, wyrokiem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1108/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości 5.000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący podkreślili, że również po uprawomocnieniu się powyższego wyroku organ pozostawał w bezczynności, wobec tego - pismem z dnia 27 stycznia 2017 r. -ponownie wezwali organ do zakończenia postępowania. Wobec dalszej bezczynności w sprawie wnieśli skargę na niewykonanie wyroku. W ocenie skarżących, w realiach niniejszej sprawy, zasadnym jest wymierzenie organowi grzywny w najwyższym dopuszczalnym wymiarze. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przedmiotowa nieruchomość została objęta działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy. Wyjaśnił, że niniejsze postępowanie prowadzone jest z wniosku spadkobierców dawnych właścicieli na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zgodnie z tym przepisem jedną z przesłanek kontrolowanych jest określenie dokładnej daty pozbawienia poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego faktycznej możliwości władania działką. Ponadto organ wskazał, że w celu zakończenia sprawy i wydania decyzji merytorycznie kończącej postępowanie konieczne jest wykonanie przez rzeczoznawcę majątkowego operatu szacunkowego, który stanowić będzie podstawę do ustalenia wysokości należnego odszkodowania. Jednocześnie podniesiono, że akta sprawy na skutek skarg strony, długotrwale są w posiadaniu Sądu, co znacząco utrudnia rozpoznanie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest uzasadniona, co skutkuje wymierzeniem organowi grzywny. Przedmiotowa skarga została wniesiona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że wyrokiem z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 675/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na bezczynność Prezydenta [...] i zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Ponadto stwierdził, że bezczynność organu w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z uzasadnieniem oraz aktami sprawy zostały doręczone Prezydentowi [...] w dniu 4 lipca 2014, r., a zatem termin załatwienia sprawy wyznaczony przez Sąd upłynął 4 września 2014 r. Pomimo upływu zakreślonego terminu Prezydent nie wydał żadnego aktu. Jednocześnie zauważyć należy, że od w.w. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 marca 2014 r. minęły trzy lata, a już w tym wyroku Sąd wskazywał, że postępowanie w sprawie odszkodowania trwa od roku 1991. Ponadto, co też istotne, Sąd już dwukrotnie orzekał w przedmiocie niewykonania powyższego wyroku. I tak, wyrokiem z dnia 19 czerwca 2015 r. w sprawie o sygn. akt. I SA/Wa 348/15 Sąd wymierzył Prezydentowi grzywnę w kwocie 1.000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku z dnia 28 marca 2014 r. miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wobec dalszej bezczynności organu, na skutek skargi skarżących, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt I SA/Wa 1108/16 wymierzył Prezydentowi kolejną grzywnę w wysokości 5.000 zł oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu z dnia 20 października 2016 r. wpłynęły do Prezydenta [...] w dniu 18 stycznia 2017 r. i od tego czasu do dnia wniesienia skargi (tj. 21 marca 2017 r.), organ nie tylko nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie odszkodowania ale nie wykonał też żadnej czynności procesowej, która miałaby do tego zmierzać, pomimo że sam w odpowiedzi na skargę wskazywał, iż do wydania decyzji merytorycznej konieczne jest sporządzenie operatu szacunkowego. W tym miejscu podniesienia wymaga, że prawomocny wyrok sądu administracyjnego wiąże organ, także w zakresie terminu wyznaczonego do dokonania określonej czynności. Z punktu widzenia zasady praworządności, która ze swej istoty stanowi o działaniu zgodnym z prawem, nie do zaakceptowania jest sytuacja, w której wyrok sądu nie jest wykonywany. Niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania. W przedstawionych okolicznościach sprawy, biorąc pod uwagę prawie trzyletnie przekroczenie wyznaczonego przez Sąd terminu na załatwienie sprawy, fakt, że organ już wcześniej został ukarany dwukrotnie grzywną, która jak się okazało nie zmobilizowała go do wydania decyzji, a także biorąc pod uwagę datę złożenia wniosku o odszkodowanie Sąd uznał, że grzywna w wysokości 15.000 zł jest adekwatną sankcją dla organu za niewykonanie wyroku z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I SAB/Wa 675/13. "Wymierzenie grzywny na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. ma za zadanie skłonienie organu do wywiązania się z nałożonego na niego w prawomocnym wyroku obowiązku, jak również zawiera element represyjny, stanowiący w istocie karę za ignorowanie przez zobowiązane organy orzeczeń sądowych" (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 30 stycznia 2008 r., sygn. akt I SA/Wa 1672/07, LEX nr 459927). Jednocześnie rozpoznając sprawę - stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu bezczynność organu po wyroku z dnia 28 marca 2014 r. ma charakter rażącego naruszenia prawa. Za takim stanowiskiem Sądu przemawia fakt, iż do dnia rozpatrzenia niniejszej skargi Prezydent nie wydał decyzji, pomimo wyroku zobowiązującego go do wydania aktu i wyroków, którymi organ został ukarany grzywną. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 i 2 sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania zawartych w punkcie 3 sentencji wyroku orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).