I SAB/Wa 675/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Bożena Marciniak Protokolant specjalista Ewelina Dębna po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 marca 2014 r. sprawy ze skargi R. Ł., E. Ł., K. Ł., A. Ł. i J. Ł. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o ustalenie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (dawna ul. [...]) stanowiącą część gruntów [...], o powierzchni [...] m2 - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżących: R. Ł., E. Ł., K. Ł., A. Ł. i J. Ł. solidarnie kwotę 425 (czterysta dwadzieścia pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. R. Ł., E. Ł., K. Ł., A. Ł. i J. Ł., reprezentowani przez r.pr. P. J., wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (ob. ul. [...]), stanowiącą część gruntów [...] o pow. [...] m². Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, B. Ł. wnioskiem z 5 marca 1991 r. wystąpiła do Urzędu Dzielnicowego [...] o przyznanie odszkodowania za grunty rolne położone w W. przy ul. [...], objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. nr 50, poz. 279). Z uwagi na niewydanie decyzji merytorycznej w sprawie, R. Ł. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. Sąd wyrokiem z 8 marca 2011 r., sygn. akt I SAB/Wa 344/10 zobowiązał organ do rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość przy ul. [...] w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem. Prezydent W. decyzjami z [...] lipca 2011 r., działając w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), przyznał R. Ł., E. Ł., K. Ł., A. Ł. i J. Ł. odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (ob. ul. [...]). Decyzją nr [...] odszkodowanie zostało ustalone za obecne działki ewid. nr [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [..] o pow. [...] m², będące własnością Miasta W., zaś decyzją nr [...] za działki ewid. nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...] z obrębu [...] o pow. [...] m², będące własnością Skarbu Państwa. Rozstrzygnięcie z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] zostało utrzymane w mocy decyzją Wojewody [...] z [...] października 2011 r., nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 2419/11 uchylił w/w decyzję organu II instancji. W konsekwencji orzeczenia Sądu z 2 kwietnia 2012 r., Wojewoda [...] decyzją z [...] września 2012 r., nr [...] uchylił rozstrzygnięcie Prezydenta W. z [...] lipca 2011 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Akta administracyjne niniejszej sprawy zostały zwrócone Prezydentowi W. w dniu 21 listopada 2012 r. (przy piśmie z 20 listopada 2012 r.). Wobec braku rozstrzygnięcia w sprawie (po decyzji Wojewody [...] z [...] września 2012 r., nr [...]), R. Ł., E. Ł., K. Ł., A. Ł. i J. Ł., reprezentowani przez r.pr. P. J., w dniu 12 lutego 2013 r. wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem na bezczynność Prezydenta W. Uznając zażalenie za uzasadnione Wojewoda postanowieniem z [...] lipca 2013 r., nr [...] zobowiązał organ I instancji do załatwienia sprawy o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] o pow. [...]m² do dnia 30 września 2013 r. W związku z dalszą bezczynnością organu, wyżej wskazani skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy zaznaczyli, że pomimo wyznaczonego postanowieniem Wojewody [...] z [...] lipca 2013 r. terminu załatwienia sprawy, Prezydent W. nie wydał rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że ze względu na złożony charakter postępowania w chwili obecnej trwa analiza zgromadzonej dokumentacji. Ponadto Prezydent poinformował Sąd, że pismem z 18 grudnia 2013 r. strony postępowania zostały zawiadomione o przyczynach niedotrzymania terminu określonego w postanowieniu Wojewody [...] z [...] lipca 2013 r. oraz że postępowanie zostanie zakończone do 30 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie Sądu wniesiona skarga jest uzasadniona. Podkreślić należy, że realizacja zasady ogólnej szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] (ob. ul. [...]) stanowiącą część gruntów [...] o pow. [...] m². Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Zauważyć należy, że z analizy dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy wynika co prawda, iż od dnia wystąpienia przez poprzedniczkę prawną skarżących – B. Ł. z wnioskiem o przyznanie odszkodowania, organ wydał decyzję z [...] lipca 2011 r., nr [...], ustalającą odszkodowanie co do działek nr ewid. [...] z obrębu [...] oraz nr [...] z obrębu [...], o pow. [...] m², będących własnością Miasta W., jednak rozstrzygnięcie to zostało uchylone decyzją Wojewody [...] z [...] września 2012 r., nr [...]. Późniejsze działania organu, mimo dysponowania aktami sprawy od 21 listopada 2012 r., nie doprowadziły do zakończenia sprawy. Ponadto jedynymi podejmowanymi czynnościami były trzy zawiadomienia stron (z 13 marca 2013 r., z 25 czerwca 2013 r. oraz z 18 grudnia 2013 r.) o nowych terminach zakończenia postępowania (odpowiednio do 31 lipca 2013 r., do 31 października 2013 r. i do 30 kwietnia 2014 r.). W świetle powyższych okoliczności stwierdzić należy, że skarga na bezczynność Prezydenta W. jest uzasadniona. Oczywiste jest, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów Kpa. Zgodnie z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej "p.p.s.a."), Sąd uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. W okolicznościach niniejszej sprawy za wystarczający dla załatwienia wniosku o odszkodowanie za wskazaną w sentencji nieruchomość o pow. [...] m² Sąd uznał termin dwóch miesięcy. Jednocześnie, uwzględniając skargę na bezczynność, Sąd stwierdza, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd przyjął, że bezczynność organu była nie tylko naganna, ale nosi również cechy rażącego naruszenia prawa. Za rażące naruszenie przepisów art. 35 Kpa można uznać ich oczywiste niezastosowanie lub zastosowanie nieprawidłowe, jak również długotrwałość prowadzenia postępowania, czy brak jakiejkolwiek aktywności organu (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 18.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Po 60/10, wyrok WSA w Gdańsku z 11.08.2011 r., sygn. akt II SAB/Gd 30/11 – dostępne w CBOSA). W niniejszej sprawie wniosek z 5 marca 1991 r., co do nieruchomości [...] stanowiącej obecnie własność Miasta W. o pow. [...] m², jest rozpoznawany przez Prezydenta W. z rażącym pominięciem ustawowych terminów załatwienia sprawy. Po zwrocie akt administracyjnych w następstwie decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r. organ jedynie zawiadamiał strony o nowych terminach załatwienia sprawy. Od tego momentu, tj. od 21 października 2012 r. w sprawie nie podjęta została żadna czynność zmierzająca do zakończenia postępowania. Nadto same zawiadomienia organu wystosowywane były do stron dopiero po wniesieniu przez nich zażalenia na bezczynność, a następnie skargi do Sądu. Nie bez znaczenia jest również to, że Prezydent W., w następstwie wskazań zawartych w decyzji Wojewody [...] z [...] lipca 2012 r., miał zlecić sporządzenie przez rzeczoznawcę majątkowego nowego operatu szacunkowego. O powyższym nie ma wzmianki zarówno w odpowiedzi na skargę, jak i nie wynika to z akt administracyjnych sprawy. Biorąc wszystkie wyżej poczynione ustalenia pod uwagę, zasadnym jest orzeczenie o rażącym naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności podstawowych zasad wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 Kpa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.