I SA/Wa 753/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie WSA Gabriela Nowak WSA Anna Wesołowska (spr.) Protokolant referent Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2016 r. sprawy ze skargi X w O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego 1. uchyla zaskarżone postanowienie i postanowienie Starosty [...] z dnia [...] lutego 2016 r. [...] oraz postanowienie Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2015 r. [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. na rzecz X w O. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Kierownik Urzędu Rejonowego w [...] (Kierownik) decyzją z dnia [...] sierpnia 1995 r., działając na podstawie art. 1 ust. 2 i art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. Nr 28, poz. 169 ze zm.), orzekł o uznaniu działki nr ewid. [...] o pow. [...] ha położonej we wsi [...] za mienie gminne. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 1995 r., działając na podstawie art. 18 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. – przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym oraz ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 23, poz. 191 ze zm.), stwierdził nabycie przez Gminę [...] z mocy prawa nieodpłatnie własności nieruchomości zabudowanej (biurowiec, budynek gospodarczy i ogrodzenie), oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...], w jednostce ewidencyjnej i obrębie [...]. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Wojewody [...] wystąpił Bank [...] w [...] (Skarżący). Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] stycznia 2013 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] sierpnia 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 1995 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wa 436/13, oddalił skargę Skarżącego na powyższą decyzję W dniu [...] stycznia 2013 r. do Starostwa Powiatowego w [...]. wpłynął wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego wydaniem decyzji Kierownika z dnia [...] sierpnia 1995 r. Jako podstawę wniosku Skarżący powołał art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wskazując, że mając tytuł prawny do tej nieruchomości nie brał bez własnej winy udziału w postępowaniu komunalizacyjnym, a ponadto, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe. Starosta [...] (Starosta) postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r., wznowił postępowanie administracyjne w sprawie uznania działki nr [...] położonej w [...] za mienie gminne, zakończonej ostateczną decyzją Kierownika z dnia [...] sierpnia 1995 r., podając jako podstawę prawną rozstrzygnięcia art. 145 § 1 pkt 4, art. 147, art. 149 § 1 i 2 oraz art. 150 § 1 k.p.a. W trakcie rozprawy administracyjnej przeprowadzonej w dniu [...] marca 2013 r. Gmina [...] wniosła o umorzenie wznowionego postępowania podnosząc, że Skarżący złożył wniosek o wznowienie przedmiotowego postępowania po upływie terminu przewidzianego w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem wiadomość o decyzji z 16 sierpnia 1995 r. powziął w dniu [...] kwietnia 2012 r. co potwierdza pismo Skarżącego z tej daty do Ministra Administracji i Cyfryzacji, złożone w sprawie o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...]. Skarżący w piśmie z dnia [...] kwietnia 2013 r. wskazał, że upływ terminu z art. 148 k.p.a. liczy się od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji stronie. Jeśli decyzja nie była stronie doręczona lub ogłoszona, a dowiedziała się o niej w inny sposób, to w konkretnej sytuacji nie można określić daty dowiedzenia się o niej. Podał, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] obejmowało również zaskarżoną decyzję, pomimo nieznajomości jej treści. Dodał, że wniosek o wznowienie postępowania zawiera również wniosek o niestosowanie w sprawie art. 148 k.p.a. Stosownie do przepisów art. 58-59 k.p.a. na prośbę zainteresowanego, który uprawdopodobnia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy, termin ten należy przywrócić. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2013 r. Starosta umorzył postępowanie wznowione postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. w zakresie przesłanki o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Skarżący złożył od powyższej decyzję odwołanie wskazując m.in., że wniosek o wznowienie złożony został [...] stycznia 2013 r. bowiem dopiero z decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji odmawiającej stwierdzenia nieważności komunalizacji dowiedział się, że organ tej nie jest właściwy w sprawie uchylenia decyzji Kierownika. Po rozpoznaniu odwołania od tej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (SKO) decyzją z dnia [...] października 2013 r., utrzymało w mocy decyzję Starosty. Na skutek skargi Skarżącego, tutejszy Sąd wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r. I SA/Wa 2890/14 uchylił decyzje organów obu instancji oraz postanowienia z dnia Starosty z dnia [...] lutego 2013 r. wskazując w uzasadnieniu m.in., że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania organ winien zbadać, czy wniosek złożony został w terminie oraz ustalić, czy pismo z dnia [...] kwietnia 2013 r. stanowiło wniosek Skarżącego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W tym miejscu, wyjaśnić należy, że decyzją Starosty z [...] września 2013 r. utrzymaną w mocy decyzją SKO z [...] października 2013 r. umorzono postępowanie wznowione postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. w zakresie przesłanki o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Decyzje te na skutek skargi Skarżącego uchylone zostały wyrokiem tutejszego sądu z dnia 29 lipca 2014 r. I SA/WA 3024/13, w uzasadnieniu którego zawarte zostały analogiczne wytyczne jak w przywołanym wyżej wyroku o sygn. akt I SA/Wa 2890/14. Ponownie rozpoznając sprawę, Starosta postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. wznowił postępowanie a następnie decyzją z dnia [...] września 2015 r. umorzył wznowione postępowanie. SKO decyzją z dnia [...] listopada 2015 r. uchyliło decyzję Starosty, wyjaśniając, że organ pierwszej instancji nie zastosował się do oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku sądu. SKO podkreśliło również, że decyzja Kierownika weszła do obrotu na skutek jej doręczenia Gminie [...] i jest ostateczna od przeszło 20 lat. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2016 r. Starosta odmówił Skarżącemu przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika z dnia [...] sierpnia 1995 r. W uzasadnieniu organ wskazał, że nie zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu na złożenie wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. nie istnieje bowiem orzeczenie sądu lub innego organu potwierdzające fakt sfałszowania dowodu, istnienia takich dokumentów nie potwierdził Skarżący. Zatem przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania może być rozpatrywane jedynie w odniesieniu do przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W ocenie Starosty, Skarżący dowiedział się o decyzji Kierownika z dnia [...] sierpnia 1995 r. w dacie doręczenia mu decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] sierpnia 2012 r., zatem termin do złożenia wniosku upłynął w dniu [...] września 2012 r. Wniosek o wznowienie postępowania złożony został [...] stycznia 2013 r. Nawet gdyby przyjąć, że Skarżący dowiedział się do decyzji Kierownika w dniu [...] stycznia 2013 r. to wnosząc podanie o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania w dniu [...] stycznia 2013 r. uchybił terminowi o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Skarżący złożył na powyższe postanowienie zażalenie podnosząc, że wniosek o wznowienie złożony został w terminie wynikającym k.p.a. a liczonym od daty dowiedzenia się o kompetencji Starosty do wznowienia postępowania w zakresie legalności decyzji Kierownika. Wniosek o przywrócenie ewentualnie uchybionego terminu został złożony jedynie z ostrożności proceduralnej a w świetle postanowienia o wznowieniu stał się bezprzedmiotowy. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2016 r. SKO utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśniło, że wniosek o przywrócenie terminu został złożony [...] kwietnia 2013 r. a więc z uchybieniem 7 dniowego terminu wynikającego z art. 58 § 2 k.p.a. SKO podkreśliło, że Skarżący dowiedział się o decyzji w dniu [...] sierpnia 2012 r., wniosek o wznowienie złożył [...] stycznia 2013 r. przywrócenie terminu zaś mogą uzasadniać jedynie obiektywne okoliczności, występujące bez woli strony, które pomimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw uniemożliwiły dokonanie czynności w terminie. W ocenie SKO Skarżący nie udowodnił, że przeszkoda w złożeniu wniosku była od niego niezależna. Skarżący złożył skargę do tutejszego sądu na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że wniosek o wznowienie złożony został w terminie, bowiem w 2012 r. nie udostępniono jego przedstawicielom dokumentacji decyzji Kierownika a ostateczne rozstrzygnięcie co do kompetencji Starosty w zakresie wznowienia postępowania zawarte zostało dopiero w decyzji Ministra Administracji i Cyfryzacji otrzymanej przez Skarżącego w dniu [...] stycznia 2013 r. Skarżący wyjaśnił również, że wniosek o przywrócenie terminu nie był złożony oficjalnie lecz tylko z ostrożności proceduralnej w celu wyjaśnienia toku postępowania, że wniosek o uchylenie decyzji Kierownika został złożony do Ministra Administracji i Cyfryzacji w piśmie z dnia [...] listopada 2012 r. Skarżący podkreślił, że do czasu rozpatrzenia sprawy przez Ministra Administracji i Cyfryzacji oczekiwał, że uzyska w tym zakresie pomoc od organu administracji w stosownie do art. 65 i 66 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : Skarga jest zasadna, zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej, jak również postanowienie Starosty z dnia [...] kwietnia 2015 r. o wznowieniu postępowania naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich wyeliminowanie o obrotu z innych jednak przyczyn niż podniesione w skardze. Na wstępie przypomnieć należy, że prawomocnym wyrokiem z dnia 29 lipca 2014 r. sygn. akt I SA/Wa 2890/13) tutejszy sąd uchylił decyzję SKO z dnia [...] października 2013 r. oraz decyzję Starosty z dnia [...] sierpnia 2013 r. jak również postanowienie Starosty z dnia [...] lutego 2013 r. o wznowieniu postępowania zakończonego ostateczną decyzją z Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r. Powyższe rozstrzygnięcie dotyczyły wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania z uwagi na zaistnienie – w jego ocenie – przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Z uzasadnienia powyższego wyroku wynika, że : a. termin z art. 148 k.p.a. jest terminem procesowym, który może podlegać przywróceniu, b. pojęcie "dowiedzenia się o decyzji" rozumień należy jako powzięcie wiadomości o istnieniu decyzji i zawartym w niej rozstrzygnięciu, c. Skarżący co najmniej w dniu [...] kwietnia 2012 r. (to jest w dacie sporządzenia pisma skierowanego do Ministra Administracji i Cyfryzacji w postępowaniu w innej sprawie toczącej się przed tym organem) dowiedział się o decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w [...] z dnia [...] sierpnia 1995 r., d. wniosek o wznowienie postępowania złożony został kilka miesięcy po dacie powzięcia informacji o decyzji. Sąd wyjaśnił jednak również, że w okolicznościach niniejszej sprawy (i przed wydaniem decyzji na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.), należało wyjaśnić z wnioskodawcą postępowania, charakter jego żądania zawartego w piśmie z dnia 16 kwietnia 2013 r., a przy ustaleniu, że żądanie to stanowi wniosek, o którym mowa w art. 58 k.p.a., należało rozstrzygnięcie sprawy poprzedzić jego załatwieniem, i od tego też uzależnić dalsze procedowanie w sprawie. Tego zaś w niniejszej sprawie bezspornie zabrakło. Sąd uznając za zasadne uchylenie na podstawie art. 135 p.p.s.a. postanowienie Starosty z dnia [...] lutego 2013 r. o wznowieniu postępowania, wyjaśnił, że orzeczenie to zapadło bez wstępnej oceny wniosku o wznowienie w kwestii jego dopuszczalności, a to w kontekście terminu zakreślonego przez ustawodawcę na jego złożenie (art. 148). W efekcie orzeczenie to zapadło z istotnym naruszeniem art. 149 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez co najmniej przedwczesne jego zastosowanie. Wydanie orzeczenia na podstawie tego przepisu mogło bowiem nastąpić dopiero po poczynieniu ustaleń co do ustawowego terminu z art. 148 § 2 Kodeksu, ewentualnie przywróconego na żądanie wnioskodawcy. Wydając postanowienie o wznowieniu postępowania bez dokonania koniecznych ustaleń w fazie wstępnej tego postępowania, organ dopuścił się naruszenia zasad obowiązujących w tym postępowaniu nadzwyczajnym. Jak już wyżej wskazano, powyższy wyrok sądu jest prawomocny, w związku z czym ocena prawna i zawarte w nim wskazania wiążą zarówno organ jak i sąd rozpoznający ponownie sprawę. Tymczasem rozpoznając ponownie sprawę Starosta wydał ponownie postanowienie o wznowieniu postępowaniu, następnie decyzję o umorzeniu postępowania. SKO uchyliło decyzję Starosty o umorzeniu postępowania wskazując na nie zrealizowanie wytycznych sądu przez organ pierwszej instancji, pozostawiło jednak w obrocie postanowienie o wznowieniu postępowania. Doszło więc do sytuacji, w której Starosta wydał postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania (utrzymane następnie w mocy przez SKO) już po wydaniu postanowienie o wznowieniu postępowania, pomimo iż z wyroku tutejszego sądu wyraźnie wynika, że przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania konieczne jest ustaleniem czy podanie złożone zostało w terminie. Uchybienia tego nie dostrzegło również SKO. Oznacza to, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Starosty z dnia [...] lutego 2016 r. jak również postanowienie o wznowieniu postępowania z dnia [...] kwietnia 2015 r. naruszały przepisy postępowania, to jest art. 153 p.p.s.a. oraz art. 149 § 1 i 2 k.p.a. poprzez wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania przed ustaleniem czy wniosek złożony został w terminie. W konsekwencji, rozpoznając ponownie sprawę organ wykona wytyczne zawarte w wyroku tutejszego sądu z dnia 29 lipca 2014 r. to jest w pierwszej kolejności ustali, czy pismo Skarżącego stanowi wniosek o przywrócenie terminu. Następnie organ, jak wskazał sąd w wyroku z 29 lipca 2014 r. winien wziąć pod uwagę, że w sytuacji, gdy strona wniosła o przywrócenie terminu (art. 58 k.p.a.), a podanie nie zawiera podstawowych informacji, niezbędnych do jego prawidłowego procesowo załatwienia, organ administracji publicznej powinien zastosować art. 64 § 2 k.p.a. i wskazując braki podania wezwać stronę do ich usunięcia. Wniosek o przywrócenie terminu powinien spełniać ustawowe wymagania, a nadto, aby był dopuszczalny powinien zostać wniesiony w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 58 § 2 k.p.a.). Jeśli strona nie wskazała, w jakim dniu (w jakiej dacie) ustała przyczyna uchybienia terminu, organ obowiązany jest wezwać stronę do uzupełnienia tego braku (art. 64 § 2 k.p.a.). Sąd zwraca uwagę, że w dniu 29 lipca 2014 r. sąd wydał wyrok o sygn. akt. I SA/Wa 3024/13 którym uchylił decyzję SKO z dnia [...] października 2013 r. oraz decyzję Starosty z dnia [...] września 2013 r. umarzające postępowanie w sprawie z wniosku Skarżącego o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Kierownika z uwagi na zaistnienie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. W uzasadnieniu wyroku sąd wskazał, że organ nie zbadał, czy termin z art. 148 § 1 k.p.a. został zachowany. W dalszej części uzasadnienia wyroku zawarte zostały wytyczne tożsame z przytoczonymi wyżej wytycznymi sformułowanymi w uzasadnieniu wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/WA 2890/13. Z uzasadnienia postanowienia Starosty z [...] lutego 2016 r. wynika, że w jego ocenie brak było podstaw do przywracania terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania z uwagi na zaistnienie przyczyn o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a nie istnieje bowiem orzeczenie sądu lub innego organu potwierdzające fakt sfałszowania dowodu, istnienia takich dokumentów nie potwierdził Skarżący. Uchylenie tego postanowienia oznacza, że organ ponownie zobowiązany będzie wykonać zalecenia sądu również w zakresie dotyczącym powołanej przez Skarżącego jako podstawa przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie ar.t 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienia Starosty z 29 lutego 2016 r. i 13 kwietnia 2015 r. O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawie art. 200 i 205 § 2 P.p.s.a. w związku z w z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804), zasądzając na rzecz Skarżącej zwrot wpisu sądowego w kwocie 100 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 480 złotych.